Licht op wandaden Filipijnse clan

De getuigenis van een huisbediende van een machtige politieke clan in de Filipijnen heeft woensdag nieuw licht geworpen op een van de ergste politieke massamoorden uit de Filipijnse geschiedenis.

Van onze correspondent Michel Maas

De getuige verklaarde dat de Ampatuan-clan tijdens een diner het besluit tot de massamoord nam. Zes dagen na dat diner werd een konvooi van een politieke rivaal overvallen, en werden 57 mensen vermoord.

De massamoord had plaats in de provincie Maguindanao, op het eiland Mindanao. Maguindanao wordt al jaren geregeerd door de Ampatuans. De clan levert de burgemeesters, de gouverneur, de congresleden en senatoren van de provincie. De Ampatuans hielden er een eigen militie van enkele honderden mannen op na, waarmee zij tegenstanders terroriseerden.

Op 23 november was een konvooi in hun provincie op weg om een lid van een rivaliserende politieke familie, Esmael Mangudadatu, aan te melden voor de verkiezingen. Esmael zat niet in de auto’s, maar wel zijn vrouw, een zus, een dertigtal journalisten en enkele advocaten. Zij werden in een hinderlaag gelokt, naar een afgelegen plek gebracht en een voor een doodgeschoten. De lichamen en de auto’s werden haastig met bulldozers begraven. Volgens ooggetuigen had Andal Ampatuan jr persoonlijk de leiding. Hij ontkent elke betrokkenheid bij de massamoord.

Behalve Andal jr staan vijf andere clanleden terecht, onder wie Andal sr, het hoofd van de familie. De huisbediende, Lakmudin Saliao, verklaarde woensdag, dat deze Andal sr tijdens een diner zijn zoons vroeg hoe ze konden verhinderen dat Mangudadatu zich aanmeldde voor de verkiezingen. Andal jr zou daarop geantwoord hebben: ‘Dat is makkelijk: we vermoorden ze allemaal’, waarop de andere aanwezigen lachend zouden hebben ingestemd.

De bediende verscheen op de eerste dag van het proces, dat tien maanden op zich had laten wachten. De Ampatuans gebruiken al hun invloed en macht om het proces te vertragen. Vorige week nog verdaagde de rechter de eerste zitting om de advocaten van de verdachten meer tijd te geven.

Critici vrezen dat de rechtszaak zich eindeloos gaat voortslepen. Er zijn in totaal 196 beklaagden, en zowel de verdediging als cde officier van justitie heeft honderden getuigen aangemeld. Ook wordt gevreesd voor de veiligheid van de getuigen. De afgelopen maanden zijn volgens de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch al enkele mensen vermoord die op de hoogte waren van misdaden van de Ampatuans. Onder hen zou ook een kroongetuige van de massamoord zijn. Andere getuigen hebben onder zware intimidatie hun getuigenis al ingetrokken. Behalve de getuigenverklaringen zijn er geen bewijzen tegen de Ampatuans. De verklaring van de huisbediende is daarom van het grootste belang.

De Ampatuans hadden goede banden met de toenmalige president Gloria Arroyo. Maar dat was niet genoeg om deze moorden te verdoezelen. De regering riep de staat van beleg uit in de provincie, het leger nam de controle over, en er werden vijf Ampatuans, onder wie Andal jr en Andal sr, opgepakt.

Meer over