Licht, lucht, ruimte volgens het Nieuwe Bouwen

Tja, daar stond hij dan met al zijn spullen van zijn zolderkamertje. Anti-kraak in het beroemde Woonhuis Sonneveld ('beter dan in een kantoorpand'): honderd piek per maand hoefde hij slechts te betalen, maar dan moest hij wel het gras maaien....

Van onze verslaggever

Eric van den Berg

ROTTERDAM

Bijna twee jaar zullen Hugo Westra en zijn vriendin Maaike in Woonhuis Sonneveld, in het Rotterdamse Museumpark naast het Nederlands Architectuurinstituut, hebben gewoond als ze er in april uit moeten. Dan gaat het grote herstel aan dit monument van het Nieuwe Bouwen beginnen, dan is het afgelopen met feestjes ('als we maar niets kapotmaken'), dan ook kan niemand zijn banken meer bij Hugo dumpen ('je hebt toch ruimte genoeg').

Woonhuis Sonneveld, gebouwd in 1932-'33 naar een ontwerp van de archtitecten Brinkman en Van der Vlugt, wordt in oude staat teruggebracht en ingericht. Over twee jaar (en vijf miljoen gulden) zal het huis worden opengesteld voor het publiek; een NAi-toegangskaartje is dan ook een toegangskaartje voor de museumwoning.

Het NAi krijgt het huis in beheer van de Stichting Volkskracht Historische Monumenten (de vader van Hugo zit in het bestuur), het charitatieve Rotterdamse fonds dat de witte villa anderhalf jaar geleden kocht voor twee miljoen gulden. Het was 'een lang gekoesterde wens' een toonbeeld van het Nieuwe Bouwen te verwerven, aldus de VHM. En het liefst iets van Van der Vlugt, oud-bestuurslid.

Het werd dus het woonhuis van A.H. Sonneveld, een van de welgestelde directeuren van Van Nelle. Deze had volgens Joris Molenaar, de architect die de restauratie gaat uitvoeren, 'weinig oog voor moderne kunst en vormgeving', maar was toch onder de indruk van de ontwerpen van Brinkman & Van der Vlugt. Zijn collega-directeur Van der Leeuw had bij hen al een kapitaal woonhuis aan de Kralingse Plas besteld, en bovenal: de inmiddels wereldberoemde Van Nelle Fabriek. (Ook het Feyenoord-stadion staat op hun naam.)

Het huis dat ze ontwierpen is nu nog modern. Licht, lucht, ruimte - overal. Dakterras, een harmonica-schuifwand, grote (strook)ramen. Sonneveld, zijn vrouw en hun twee dochters konden vanuit de woonkamer op de eerste verdieping tot aan de Westzeedijk kijken; de blik van Hugo en Maaike reikt nu niet verder dan de hoogbouw van de Erasmus Universiteit.

De villa, de laatste drie decennia de ambtswoning van de Belgische consul, is een woonhuis en dienstwoning ineen, zij het dat de bedienden uitkeken op de stad en de beide gedeelten strikt gescheiden waren. De heer des huizes kon niet eens zelf naar de garage (dat was ook niet nodig, want de chauffeur reed de auto voor).

Sonneveld wilde een comfortabel huis, van alle gemakken voorzien. Dat resulteerde in een huis met veel kamers vol meubels van Gispen en kleden van Metz (die nu bij zijn kleinzoon Leonard Kooy in de mottenballen liggen). Over luxe gesproken: een douche met tien koppen, een liftje waarmee het openhaardhout naar zijn werkkamer kwam, een extra gaspitje voor de thee in de tuinkamer, en een luidspreker in elke kamer (verbonden met de centrale radio en grammofoon beneden).

'Als je iets geks vindt, kun je ervan uitgaan dat het tóch bewust gek is gemaakt', zegt architect Molenaar. Veel is nu nog terug te vinden in het huis. Met dank aan de Belgische overheid, die niet al te veel wilde uitgeven aan ambtswoningen. Geen grote verbouwingen dus. Wat niet wil zeggen dat er nu niet veel hoeft te gebeuren, waarschuwt de architect. 'Onzichtbaar spelen zich kleine rampjes af. Alles is steeds maar weer keurig wit geschilderd.'

Gelukje: het herstel van diverse bedradingen en buizen hoeft nooit meer grote problemen op te leveren. Sonneveld wilde overal kruip- en sluipruimten. Hele gangen werden gemaakt om maar handig en snel bij een (eventueel) kapotte leiding te geraken. Net als in zijn eigen fabriek. Zelfs de badkamer op de tweede verdieping doet denken aan de wasgelegenheden bij Van Nelle.

Dit is het huis van een fabrieksdirecteur, van een man van de praktijk. Zijn kleinzoon: 'Het was een leuk huis om in te spelen.'

Meer over