Lichaam als trekpop van de geest

Splayed Mind Out, van Meg Stuart en Gary Hill. Schouwburg Rotterdam, 11 oktober...

DANS

België is het tweede vaderland van choreografe Meg Stuart geworden. Ze woont sinds 1994 in Brussel, wordt er uitgenodigd om de grote festivals op te luisteren en geeft er workshops. Het literair-culturele tijdschrift Dietsche Warande & Belfort heeft al eens een aflevering gevuld met beschouwingen over haar werk. Ze wordt er beschouwd als iemand die met de taal van het lichaam gestalte kan geven aan de verwarringen van het fin-de-siècle.

In Nederland ondervindt haar werk een heel andere weerklank. De kritieken op No Longer Readymade en No One is Watching waren vaak grimmig, haar dans werd larmoyant of zelfs ergerniswekkend gevonden. Het zou de moeite waard zijn om de oorzaken van dat drastische verschil in waardering te traceren. Twee voorstellingen in de kleine zaal van de Rotterdamse schouwburg, dat zijn - voorlopig - alle speelbeurten die Stuarts nieuwste in Nederland te beurt vallen.

Dat ze voor haar nieuwe voorstelling samenwerkt met videokunstenaar Gary Hill is een logische stap in haar ontwikkeling. Stuart is geïnteresseerd in het uitlichten van de kleinste fragmenten van het lichaam. Ze choreografeert voor adamsappel, linkerschouderblad of voor het dunne velletje op je pols, dat zich zo goed tussen duim en wijsvinger laat pakken. De camera van de videokunstenaar maakt het mogelijk die miniatuurtjes te isoleren en te manipuleren. Herhaling, vervorming en spiegeling onttrekken de fragmenten aan de natuurlijke loop van de dingen.

Meg Stuart is de choreograaf van het binnenstebuiten. Haar dans wekt de indruk dat ze vanuit het hoofd naar het lichaam werkt, eerst welbewust denkt en zoekt en kiest, om het gevondene pas in een later stadium naar bewegingen te vertalen. Niets in Splayed Mind Out spreekt of gaat vanzelf, alles is met nadruk geconstrueerd, alles moet onderzocht worden. De dansers beluisteren elkaars ademhaling, nemen hun borstbeen de maat, kijken of ze met de omvang van hun bovenlip die van Schwarzenegger kunnen benaderen.

De voorstelling snerpt en zucht en wringt - het geluid net zo goed als de dans. Alles en iedereen ligt dwars en doet moeilijk. Splayed Mind Out komt in de buurt van de vleesgeworden weerbarstigheid. Alsof Stuart en Hill al hun vondsten op de ruwe materie hebben moeten bevechten.

Dat gevecht heeft meer oorspronkelijke bewegingen opgeleverd dan je doorgaans in dansvoorstellingen ziet. Splayed Mind Out draagt een onvervalste handtekening van de makers. Maar voor die authenticiteit is een groot offer gebracht. Elke scène gaat gebukt onder een verregaande gekunsteldheid. De opvattingen en concepten schemeren steeds door de kieren van de dans heen. Het danserslichaam wordt zo tot een trekpop van de geest gemaakt.

Nergens gloort licht, nergens een glimp van relativering. De enige knipoog die wordt gegeven - een ouder echtpaar stijldanst onverhoeds tussen de dansers door - is zwaar als een kluisdeur die dichtvalt. Alsof Stuart en Hill je alles wat ze op het hart hebben eigenlijk nog liever hadden willen toeschreeuwen.

Wat bezielt de Belgen toch?

Ariejan Korteweg

Meer over