LGW14: 'Enstürzende Neubauten: soms teder, soms snoeihard'

Het vierdaagse Le Guess Who? is een parel in de jaarlijkse festivalparade. Een popfestival waar niet zomaar wat toevallig beschikbare bandjes staan geprogrammeerd, maar waar iets bijzonders valt te beleven en waar de spanning in de popmuziek voelbaar is. De Volkskrant is erbij en houdt u op de hoogte. Gijsbert Kamer was bij Einstürzende Neubauten: 'Ze maakten muziek die een enkele keer snoeihard, maar vaker teder of hypnotiserend was met een diepe poëtische lading.'

Gijsbert Kamer
Einstürzende Neubauten Beeld Tim van Veen
Einstürzende NeubautenBeeld Tim van Veen

In de onlangs na jaren weer opengestelde Grote Zaal van het Utrechtse Vredenburg vond donderdagavond in het kader van het Le Guess Who? festival een concert plaats dat van zeldzame klasse en zeggingskracht was.

Helemaal onverwacht kwam het niet. De band Einstürzende Neubauten bracht vorige week het bijzondere album Lament uit, de soundtrack voor een in opdracht van de Vlaamse gemeente Diksmuide voorstelling ter nagedachtenis van de Eerste Wereldoorlog, en de voorstelling daar op 8 november had veel indruk gemaakt.

Maar toch wisten de Berlijnse Neubauten, die al bijna vijfendertig jaar bestaan te verbijsteren en ontroeren met muziek die een enkele keer snoeihard, maar vaker teder of hypnotiserend was met een diepe poëtische lading.

null Beeld Tim van Veen
Beeld Tim van Veen

Gewelddadig ontregelend

De twee uur durende voorstelling begon zoals het album, met het gewelddadige ontregelende Kriegmaschinerie. Bargeld, Alexander Hacke en N.U. Unruh waren weer even die metaalslagers waar ze in de jaren tachtig hun reputatie aan ontleenden. Dat het geluid van klaterend ijzer, rinkelende kettingen, schrapend schroot en een boormachine geen kakofonie veroorzaakte mocht een wonder heten. Bargeld zelf stond aan de zijkant en liet steeds borden zien met tekstregels als 'War does not break out, and is never caught or chained', 'It Stretches and grows'. Het werkte, deze teksten bij de muziek. Het spoorde aan tot denken, zoals de hele voorstelling hart en hersens wist te raken.

Echt zwaar op de hand werd het nooit. Er kwam meteen lucht met een bijna geestig klinkend Hymnen, waarin de Duitse en Engelse volksliederen, die een zelfde melodie kenden, aan elkaar gekoppeld werden. De muzikale pracht en veelzijdigheid van Lament verbaasde in ieder nummer meer. Het klonk live allemaal nog grootser en meeslepender dan op de plaat.

Neubauten frontman Bargeld Beeld Tim van Veen
Neubauten frontman BargeldBeeld Tim van Veen

Grote schoonheid

Van grote schoonheid waren bijvoorbeeld de bijdragen van het strijkkwartet, vaak teder op het ontroerende af. Mooi ook de tektsen die Bargeld in zijn beste Vlaams voordroeg van Paul van den Broek: 'Hoe kan ik dansen in de smalle grachten, het is zo stil vannacht.'

Terwijl de band zelfs even een swingende groove wist neer te zetten in On Patrol In No Mans Land, een even fascinerend als aangrijpend liedje dat Bargeld tijdens zijn research vond van The Harlem Hellfighters, een groep zwarte Amerikanen destijds vechtend in Europa.

Bargeld volgde met zijn Neubauten overigens niet de precieze volgorde van het album, hij wist er ook nog ouder Neubauten materiaal tussen te stoppen, zoals Armenia. Dat werkte goed, net als de keuze de Duitse versie van Pete Seegers Where Have All The Flowers Gone, te bewaren voor de toegift. Daar stond Bargeld, met een witte donsmantel. Even was hij kwetsbaarder dan ooit. Nooit hoorden we hem zo mooi zingen als nu. Sag Mir Wo Die Blumen Sind leverde een applaus op dat harder klaterde dan al het Neubauten metaal bij elkaar.

Einstürzende Neubauten Beeld Tim van Veen
Einstürzende NeubautenBeeld Tim van Veen
Meer over