Lezer twijfelt terecht aan lijstje vuile straten

MARGREET VERMEULEN

'Lucht grote steden nog ongezond.' Dat nieuws, gebaseerd op onderzoek van Milieudefensie, domineerde de voorpagina van vorige week donderdag. Daarmee sloeg de krant de plank flink mis, vond een lezer uit Leiderdorp. Het onderzoek van Milieudefensie naar stikstofoxiden in de lucht is volgens hem 'amateuristisch', geen voorpaginabericht waardig.

Een andere lezer zag in het bericht het bewijs dat de Volkskrant aan de leiband van actiegroepen loopt.

Onderzoeksresultaten op waarde schatten is geen sinecure. De redacteur economie die het bericht schreef, voelde zich echter zeker van zijn zaak omdat Milieudefensie de luchtverontreiniging op dezelfde manier meet als gerenommeerde (overheids)instituten. Behalve dan dat Milieudefensie de buisjes om stikstofdioxide te meten (Palmesbuisjes), niet zelf ophangt, maar dat door bewonersgroepen laat doen.

Zo'n onderzoeksmethode is natuurlijk niet waterdicht, zacht uitgedrukt. Niemand die controleert of bewonersgroepen de buisjes volgens de instructies ophangen en ze niet, bij wijze van spreken, even achter een uitlaat hangen. Daar komt bij dat officiële instituten de luchtkwaliteit weliswaar met dezelfde buisjes meten, maar altijd in combinatie met andere, zeer geavanceerde, nauwkeurige en kostbare metingen. Alleen deze zogeheten 'actieve' metingen voldoen aan de eisen die de EU stelt voor het meten van de luchtkwaliteit.

De redacteur benadrukt dat hij in het bericht niet alleen op Milieudefensie leunt. Dat klopt. Hij schrijft inderdaad dat ook het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) eerder die week voorspelde dat Nederland waarschijnlijk niet kan voldoen aan de Europese normen voor de uitstoot van stikstofdioxide die in 2015 ook voor Nederland gaan gelden.

Dat is een stevige opsteker voor de conclusie van Milieudefensie dat Nederland in 2015 de EU-norm niet dreigt te halen. Maar níet als het gaat om hoe vies de lucht nu precies is in straten als de Javastraat en de Hoefkade in Den Haag.

Dat lijstje vieze straten dat naast het bericht stond afgedrukt, is gebaseerd op behoorlijk amateuristisch onderzoek, moet ik de klagende lezer toegeven. Zeker als je bedenkt dat de buisjesmethode een onzekerheidsmarge kent van 20 procent. En dat betekent dat de gemeten vervuiling 20 procent hoger of 20 procent lager kan zijn dan wat er gemeten is (bron: GGD Amsterdam).

Die nuances had de redacteur graag opgeschreven, maar dat paste niet in 436 woorden.

In de reportage vanuit de Haagse Javastraat, die de krant een dag later publiceerde, was wel ruimte om kanttekeningen te plaatsen bij het onderzoek. Dan wordt pas echt duidelijk dat de Javastraat niet de vuilste straat van Nederland is, maar de vuilste van alle plekken waar bewoners zelf de luchtkwaliteit hebben gemeten. Dan wordt ook duidelijk waarom deze straat slecht scoort. De Javastraat krijgt tegenwoordig veel extra verkeer te verstouwen omdat het stadscentrum autoluw is gemaakt.

De gemeente Den Haag heeft trouwens metingen van het RIVM waaruit zou blijken dat het best meevalt in die Javastraat, lees ik in de reportage.

Het was beter geweest als het nieuws en de reportage bij elkaar hadden gestaan, iets waar de krant gelukkig steeds vaker voor kiest. Dan is er meer ruimte voor de nuance. En krijgt de lezer in een oogopslag alle informatie.

Bewijst deze berichtgeving dat de Volkskrant zich al te gemakkelijk laat inpakken door belangen- en actiegroepen?

Zo'n verwijt is lastig te pareren. Feit is dat in de Volkskrant ook regelmatig kritiek wordt geleverd op actiegroepen. In de berichten over de acties van Greenpeace tegen het Katwijkse 'monsterschip' Margiris, dat de zeeën rond Australië zou leegvissen, werd ruim baan gegeven aan kritiek op Greenpeace. De actiegroep zou volgens deskundigen 'onzin' verkopen en het publiek 'angst' aanjagen. En als Femke Halsema de ontwikkelingsmaffia de oren wil wassen omdat hulporganisaties vooral gefixeerd zijn op hun eigen belang, dan zet de Volkskrant dat prominent op de voorpagina.

Eén bericht bewijst natuurlijk niets. Maar het toont wel aan dat de krant altijd alert moet zijn. Ook met organisaties die het beste met de wereld voor hebben.

------------------------

De Ombudsvrouw behandelt vragen, klachten, op- en aanmerkingen over de inhoud van redactionele pagina's en over journalistieke aanpak.

ombudsvrouw@volkskrant.nl, volkskrant.nl/ombudsvrouw

undefined

Meer over