Leve de ophef!

De Amerikaanse atoomaanval op Japan was in 1995 een halve eeuw geleden. In Washington werd daarom een grote tentoonstelling gepland rondom de Enola Gay, het originele vliegtuig waarmee de bom op Hiroshima was gegooid. Maar al snel, nog voordat de tentoonstelling er was, brak massaal de pleuris uit. Veteranen, slachtoffers, historici, nabestaanden, liberalen, conservatieven - allemaal hadden ze bezwaren.

Jonathan van het Reve
Pegidavoorman Edwin Wagensveld wordt aangehouden door de politie, na een demonstratie in Ede. Beeld anp
Pegidavoorman Edwin Wagensveld wordt aangehouden door de politie, na een demonstratie in Ede.Beeld anp

Historicus Herman Beliën wijdde ooit een vak aan deze controverse, en na het eerste college gaf hij ons, studenten, een heel slimme huiswerkopdracht: voor elke Amerikaanse belangengroep moesten wij thuis zelf beredeneren waarom die tegen deze tentoonstelling had geprotesteerd, en met welke argumenten. Het was verrassend makkelijk om in de huid van al die boze vreemdelingen te kruipen, maar ik herinner mij vooral ook de verbazing over dat gekke, overgevoelige Amerika.

Zoals u weet is Nederland inmiddels net zo. Wie het nieuws ook maar een beetje volgt, kan bij elke gebeurtenis precies voorspellen welke groep zal juichen, wie boos wordt en wie voor deze ophef zijn neus ophaalt. Dat met die borsten op dat UvA-tijdschrift was bijvoorbeeld voorspelbaar eensgezind, want blote tieten zijn leuk en stoer en lekker veilig. Het rokjesverbod op het stadsdeelkantoor was al iets ingewikkelder, want omdat het in Amsterdam-West was, ging het misschien wel over moslims. En strijden tegen politieke correctheid is leuk, maar je moet als nette jongen natuurlijk niet opeens schouder aan schouder met een PVV-er komen te staan.

Ook voorspelbaar is dat iedereen het over één ding roerend eens is, namelijk dat iedereen gek is geworden. Of je nou twintig uur per dag in de sociale media-loopgraven staat of wekelijks hoofdschuddend de zaterdagkrant leest, je vindt de huidige overgevoeligheid waarschijnlijk hysterisch en belachelijk. Zwarte Piet, vluchtelingen, zelfs de angst dat het Hollandse Pasen bij de Hema wordt vervangen door een Arabische Lente - werkelijk álles leidt tegenwoordig tot paranoïde pavlov-volkswoede. Zucht, zucht, zucht.

Maar is dat echt zo erg? Het feit dat grote bedrijven verdomd goed moeten nadenken over hun folders, dat is eigenlijk best logisch - folders hebben veel invloed. Opeens discussieert iedereen mee over de Oekraïense politiek - prima toch? Een burgemeester komt niet meer zomaar weg met een verbod op varkensmutsen - terecht! En is juist het gevreesde Zwarte Piet-debat geen voorbeeld van hoe massale 'ophef' tot een tamelijk rappe verschuiving in het denken kan leiden?

Leve de ophef!

Oké, die tentoonstelling over de atoombom werd uiteindelijk afgeblazen. Ophef heeft ook nadelen. Maar het echte probleem is niet dat de mensen overal maar een mening over hebben - dat was trouwens al zo - en ook niet dat ze die voortdurend laten horen. De vraag is alleen hoe je ermee omgaat. Wie negeer je, naar wie luister je? In 1995 kon je hier nog in de illusie leven dat je iedereen te vriend hield, maar nu niet meer. Wen er maar aan.

Meer over