Leuk verhaal, dat helaas niet klopte

Uit de voorpagina van afgelopen woensdag. 'Afghaanse functionarissen hebben maandenlang in het diepste geheim onderhandeld met een nep-Talibanleider. De onder leiding van de NAVO en de Verenigde Staten gevoerde gesprekken met de zogenaamde Mullah Akhtar Muhammad Mansour hebben niets opgeleverd, maar wel veel geld gekost. De man vloog onder meer in een NAVO-toestel naar de Afghaanse president Karzai.'

Hoe is het mogelijk op dat niveau, denk je dan. Worden de geloofsbrieven van zo iemand niet eerst even gecontroleerd?


En de volgende vraag: zou het ook bij de Volkskrant kunnen dat iemand zich onder valse voorwendselen in de krant kan praten? Of is bij de krant het systeem van hoor en wederhoor en van controles waterdicht?


Wie die illusie heeft, moet ik teleurstellen. Ook de Volkskrant kan voor de gek worden gehouden, zoals in de afgelopen weken helaas tot tweemaal toe is gebleken.


Eerst was er op 12 november een aanstekelijk interview met een onbekende Nederlandse zaalvoetballer, geboren in Spanje, die een profcontract bij Barcelona in de wacht had gesleept. Het interview, dat las als een jongensboek, was gemaakt door een stagiaire.


Bij de chef van de sportredactie was een telefoontje binnengekomen van de zaakwaarnemer van de voetballer die vertelde dat krant de primeur kon hebben. De stagiair belde de voetballer en ging naar Eindhoven voor een vraaggesprek. Het leverde een leuk verhaal op.


Bijna een week later kwam de koude douche toen een lezer een verwijzing stuurde naar de website van de krant BN De Stem. Daarop stond een verhaal over de zaalvoetballer en zijn Barcelona-contract. Allemaal verzonnen, was kort samengevat, de inhoud. Hij heeft nooit voor het Nederlands team gespeeld, niet meegedaan aan een WK en is ook niet benaderd door de Spaanse topclub.


De zaterdag daarop plaatste de sportredactie een openhartig bericht waarin werd gemeld dat de voetballer zich de overgang naar Barcelona had gedroomd.


Achteraf zeggen de chef van de sportredactie en de ongelukkige stagiaire dat ze beter hadden moeten controleren of de feiten klopten. De chef: 'Dat reken ik mezelf aan.'


De stagiaire heeft de voetballer in Google opgezocht. Hij trof een aantal artikelen uit regionale kranten aan, waarin de overgang werd gemeld en een interview met NRC Handelsblad, waarin hetzelfde stond. De voetballer had bovendien dikke plakboeken.


Er was geen twijfel, ook niet bij de sportredactie, hoewel daar nog wel is gesproken over deze opmerkelijke transfer. Maar omdat zaalvoetbal geen hoge prioriteit heeft bij Sport, was niemand echt argwanend. 'Het leek plausibel', zeggen enkele sportredacteuren.


Barcelona is niet gebeld door de auteur. Hij spreekt geen Spaans. Later, toen de twijfel opkwam, heeft een spaanssprekende collega de club wel gebeld en werd de zeepbel doorgeprikt.


Het is gemakkelijk om nu te schrijven dat sport beter had moeten controleren en niemand zal dat tegenspreken. Waren de regionale kranten misschien lid van dezelfde nieuwsorganisatie en citeerden zij dus uit één bron?


Maar ja, de NRC, waarvan de hoofdredacteur de Volkskrant publiekelijk 'onbetrouwbaar' noemde omdat bronnen soms niet zouden kloppen, had het ook gemeld. Elf dagen eerder en niet gerectificeerd. Bij die krant kwam de twijfel pas nadat ik mijn collega-ombudsman tipte dat ook zij een verzonnen verhaal hadden gepubliceerd. Donderdag meldde de NRC alsnog dat de zaak niet door gaat.


De tweede keer dat de Volkskrant voor de gek werd gehouden, was op 13 november. Op de U-pagina stond een brief van iemand die beschreef hoe zijn beste vriend zelfmoord had gepleegd vanwege de mensonterende toestanden in zijn verpleeghuis.


Twee dagen later bleek dat die brief was verzonnen door iemand die aandacht wilde vragen voor de bezuinigingen in de zorg. De schrijver heeft een week later op de U-pagina zijn excuses aangeboden aan de lezers.


Daarmee is de zaak voor de krant afgerond. De redactie kon immers niet weten dat de zogenaamde vriend niet bestond.


Het is ondoenlijk elke ingezonden brief op feiten te controleren.


Toch had deze brief wel een alarmbel moeten laten afgaan. Welk verpleeghuis laat mensen uren in de eigen ontlasting liggen? Dat is nieuws.


Maar in zijn algemeenheid is de brievenrubriek gebaseerd op het vertrouwen dat de brieven kloppen. Als dat vertrouwen er niet meer kan zijn, kan de brievenpagina maar beter worden opgeheven. En dat wil gelukkig niemand, want de brievenrubriek behoort, terecht, al jaren tot de meest gelezen en gewaardeerde pagina's van de krant.


De Ombudsman behandelt vragen, klachten, op- en aanmerkingen over de inhoud van redactionele pagina's en over de journalis-tieke aanpak.


De Ombudsman,020-5622615,


ombudsman@volkskrant.nlvk.nl/ombudsman


Meer over