Leraren gevraagd

TERWIJL er volop wordt gesproken over een lerarentekort, weten veel jonge leraren voortgezet onderwijs maar moeizaam voldoende uren bij elkaar te sprokkelen om boven het bijstandsniveau uit te komen....

Het lerarentekort is geen typisch Nederlands probleem, maar komt overal in Europa voor. In Engeland bijvoorbeeld is nu al in de steden een alarmerend tekort aan gekwalificeerde docenten. Deze week hebben enkele grote Britse bedrijven ervoor gepleit de salarissen - die beduidend lager liggen dan in Nederland - fors op te trekken. Maar het is de vraag of zwaaien met geld effect zal hebben.

Volgens een onderzoek in opdracht van de Times Educational Supplement hangt de belangstelling voor het leraarsvak simpelweg samen met de economische vooruitzichten. Is er sprake van recessie, dan kiezen jongeren voor de zekerheid van het docentschap en groeien de lerarenopleidingen. Is er sprake van economische groei, zoals nu het geval is, dan lonkt het avontuur van het bedrijfsleven.

Op de officiële statusladders is de positie van de docent voortgezet onderwijs weliswaar niet gedaald, wel is de keuze aan 'hogere beroepen' veel groter geworden. Behalve leraar, dokter, dominee of advocaat zijn er nog eens vierhonderd andere interessante studierichtingen.

Bij het maken van die keuze betrekken jongeren wat ze dagelijks zien. Dat zijn docentenkamers met veel grijze koppen, terwijl de jonge, 'interessante' leerkrachten ieder jaar weer in onzekerheid leven of ze hun baan wel houden. Een baan buiten het onderwijs levert bovendien interessante bonussen op: een auto van de zaak of reizen naar het buitenland.

Als financiële lokkertjes om meer docenten te trekken zou in plaats van een hoger salaris daarom bij wijze van spreken eerder gedacht moeten worden aan een mobiele telefoon en een fiets van de school.

Maar veel problematischer is de 'gevangenis' die het onderwijs van buiten lijkt. Eenmaal leraar, altijd leraar - en ook nog op dezelfde school. Terwijl in het bedrijfsleven mobiliteit en flexibiliteit de twee kernbegrippen van de hedendaagse arbeidsmarkt heten te zijn, ontbreekt die dynamiek in het leraarsberoep.

Dertig jaar geleden was er veel meer doorstroming binnen het onderwijs: onderwijzers haalden akten en stapten over naar het voortgezet onderwijs. Docenten daar promoveerden en kwamen terecht op de universiteit. Er was sprake van een carrière binnen het onderwijs die variatie in de loopbaan bracht. Een carrière die tegenwoordig nauwelijks meer mogelijk is. Wil het onderwijs aantrekkelijker en spannender worden, dan zal weer aan zulk soort carrièrestappen gedacht moeten worden.

Meer over