Leningman is Reclameman

Frits Bom, voorheen Ombudsman, Konsumentenman en Vakantieman, is tegenwoordig Leningman. In commercials wel te verstaan, voor Becam Financieringen. Misleidend? De Reclame Code Commissie doet dinsdag uitspraak....

'Nu halen, volgend jaar betalen. Kent u dat? Veel mensen kopen op afbetaling, vaker dan u denkt, pak de stemkastjes er maar bij.'

Frits Bom is weer terug op televisie. In zijn vertrouwde bruine jasje, priemend met zijn wijsvinger en zowat versmolten met zijn studiopubliek. Als de stemmenteller stokt bij '73% ja', klinkt een luid 'ooohhh', waarna Bom een bebaarde vijftiger op de voorste rij attaqueert met: 'Had u dat verwacht?'. 'Nou, Leningman, ik betaal nog steeds voor ons bankstel, auto, de vakantie, de...'

Bom: 'Maar betaalt u meer dan twintig procent rente?' 'Ja, maar ik zit er nu eenmaal aan vast.' Waarna Bom inkopt: 'Stel dat u al uw afbetalingen samenvoegt in goedkope lening via Becam. Dat scheelt u al snel honderd euro.' Als de chronische afbetaler snedig riposteert met: 'Nou, dat scheelt me een bom duiten!', is het feest in de studio. Bom meldt vervolgens het Becam-0900-nummer en het internetadres Leningman.nl en sluit af met een geroutineerd: 'We zijn zo bij u terug.' Waarna zo'n zelfde piccolo als in Boms vroegere De Vakantieman de man een vrolijk bosje bloemen overhandigt. De tv-reclamespotjes van Becam, Frisia, Postkrediet, Leningen.nl, Crefinass, Brofinca, Nationale Geldservice en alle andere geldmerken die de DSB Groep in de lucht houdt (aison van 30 miljoen euro tv-reclamebudget per jaar) blijven de gemoederen beroeren. Theo Maassen ging afgelopen zondag in het VPRO-programma Zomergasten flink tekeer over het Becamspotje met Frits Bom als 'Leningman'. Het lt een tv-show, het reclame. Dat is bedrog, en daarom moet het verboden worden, vindt Maassen.

Daarin staat hij niet alleen. De Reclame Code Commissie kreeg al eerder klachten binnen over het Leningman-spotje, dat sinds zes weken in een paar varianten op de buis is. De commissie bepaalt komende dinsdag of de commercial door de beugel kan, naar aanleiding van twee klachten erover (en geen 'regen van klachten', zoals op de website van Zomergasten valt te lezen). 'Frits Bom ontleent autoriteit aan zijn eerdere hoedanigheid als Ombudsman en Konsumentenman', vat een medewerker van de Reclame Code Commissie de klachten samen. 'Hij stelde misstanden aan de kaak, iedereen geloofde wat hij zei, en daardoor gaan mensen nu makkelijker geld lenen.'

Bij DSB, dat het filmpje in eigen huis -dus zonder tussenkomst van een extern reclamebureau -produceerde, wuiven ze die bezwaren weg. 'Iedereen ziet dat dit reclame is', stelt Klaas Wilting. De ex-politieman is sinds vorig jaar perswoordvoerder van DSB, het snel groeiende geldimperium van Dirk Scheringa. De DSB-juristen die dinsdag hun verweerschrift bij de Reclame Code Commissie verdedigen, zijn niet bang voor artikel 10 van de Nederlandse Reclame Code, dat voorschrijft dat reclame 'duidelijk als zodanig herkenbaar' moet zijn.

Wilting: 'Ten eerste zijn de filmpjes steeds ingeklemd in een reclameblok. En ten tweede prijst Frits Bom duidelijk Becam aan. Dat is dus anders dan bij de Vakantieman.' Wilting ziet de Leningman als 'een zonneklare persiflage op de Vakantieman.' Waarom? 'Haha, dat vraagt een journalist aan mij. Kijk zelf maar.' Waar die persiflage dan precies in zit? 'Het is geiniger'.

Frits Bom zelf ziet zijn Leningman-status helemaal niet als persiflage, blijkens zijn 'mediapersonalia'-overzicht op zijn eigen website. Zijn cv, waarin hij zijn functies sinds 1969 opsomt, sluit hij af met: '2004-heden: Leningman Becam B.V.'. In even prominente letters als de rest: van 1978 tot 1984 'Ombudsman' en daarna vijf jaar 'Konsumentenman' bij de Vara, van 1990 tot 1999 'Vakantieman' bij RTL4, van 2000 tot 2001 'Televisieman' bij TV Gelderland en van 2002 tot 2003 'Beschermheer' van Frits Bom Vakanties (een handelsmerk van Kras Reizen dat al snel flopte, EW). Direct onder het overzicht staat een foto van Bom in fiere Leningvan DSB-merk Frisia aan. Duidelijk als reclame herkenbare reclame, vond de Reclame Code Commissie.

En toen Mitsubishi in 1997 zich in de reclameblokken opdrong met een soort NOS Journaal met Philip Freriks-lookalike ('Dit was het GDI-Nieuwsbulletin, meer nieuws morgenavond'), klaagde er niemand bij de Reclame Code Commissie. Evenmin bij de Dreft-spotjes die zich voordeden als soap, de flitsende pseudo-filmtrailers van de NS ('Treinsurveillant. De rol van je leven') of de door Frans Bromet op zuigende Frans Bromet-manier bij mensen thuis gefilmde reclamespotjes voor Compaq computers. Reclame speelt nu eenmaal graag verstoppertje, vermomd als nieuws, als documentaire, als film. Of als de zoveelste Frits Bomshow. man-pose. Bom lijkt trots dat hij weer een soort man is, ergens van.

De Leningman legt Becam omgekeerd ook geen windeieren. 'Qua effectiviteit werken de filmpjes prima', verzekert Wilting. 'Reclame kost veel geld, dus wij meten doorlopend hoe effectief die is.' Vergelijk dat maar eens met al die spotjes die Gouden Loeki's winnen, voegt Wilting er nog aan toe. 'Hele mooie reclame, roept iedereen, maar wie weet na afloop nog van wie die reclame is?'

Becam/DSB weet zich dinsdag bij de Reclame Code Commissie gesterkt door diens eerdere afwijzing van een klacht die meerdere tv-kijkers vorig jaar indienden tegen een reclamespot van Frisia Financieringen. Daarin doet ex-nieuwslezer Edvard Niessing alsof hij het nieuws leest, maar hij prijst gewoon een lening aan.

Meer over