Lekker

Een hartinfarct voor het zeventigste levensjaar is bij mannen te voorkomen, tenzij er sprake is van erfelijke belasting. Dat was het goede nieuws van een wetenschappelijk onderzoek in zeven westerse landen, waarbij voeding en leefstijl van twaalfduizend mannen gedurende veertig jaar werden gevolgd....

De onderzoekers onderzochten mannen in Finland, Italië, Griekenland, voormalig Joegoslavië, Japan, de Verenigde Staten en Nederland. Bij ons vond het onderzoek plaats in Zutphen, waar meer dan veertienhonderd mannen bij het onderzoek betrokken waren.

Volgens de Nederlandse onderzoeksleider, prof. dr. ir. D. Kromhout van het RIVM moeten we allemaal het mediterrane dieet gaan volgen. Dat wil zeggen veel vette vis, veel groenten, fruit, vezels en daarbij rode wijn. Uiteraard niet roken en regelmatig sporten. Zo houden mannen het hart goed, in ieder geval tot het zeventigste levensjaar.

Zelfs wanneer dat zo zou zijn, is het optimisme ongegrond. Voorlichting over gezonde of ongezonde leefgewoonten heeft namelijk geen enkele invloed op het gedrag van mensen. De steeds navranter boodschappen op pakjes sigaretten hebben nog niet geleid tot omzetvermindering. Het plan om straks foto's van vervuilde longen op de pakjes aan te brengen, zal daar niets aan veranderen. Eetgewoonten zijn even moeilijk te beïnvloeden. Hoewel iedereen weet dat veel vet en calorierijk eten niet goed is, wordt de bevolking van Amerika en Europa elk jaar dikker. Daardoor neemt het o zo gezonde sporten evenredig af. Bekend is dat dikke mensen zo economisch mogelijk bewegen.

Gelukkig zijn er wel wat kanttekeningen bij de aanbevelingen van de onderzoeksgroep te maken. Een bekend probleem bij dit type onderzoek is dat de resultaten gebaseerd zijn op overlijdensstatistieken. Die statistieken zijn weer gebaseerd op door lijkschouwers vastgestelde doodsoorzaken. Die moeten een formulier invullen waarop ze die oorzaak moeten vermelden. Oorzaak onbekend, causa ignota in potjeslatijn, is altijd verboden. Ouderdom ook.

Het is bekend dat er verschillende gewoontes bestaan in landen bij het invullen van de formulieren. Zo wordt bij een onbekende doodsoorzaak in Angelsaksische landen vaker hart- en vaatlijden verondersteld dan in mediterrane landen. Sommige kritische epidemiologen hebben dan ook als grapje dat de voornaamste risicofactor voor overlijden aan een hartinfarct het spreken van Engels is.

Bij obducties blijkt in het merendeel van de gevallen de doodsoorzaak onjuist te zijn ingevuld. Dat geldt zelfs voor mensen die in een ziekenhuis zijn overleden. Obducties vinden overigens hoogst zelden plaats bij het overlijden van oude mensen. Eigenlijk alleen bij het vermoeden van moord. Dat betekent dat al die onderzoeksresultaten op lemen voeten staan.

Maar er is fundamentelere kritiek op de aanbevelingen van Kromhout mogelijk. Het land waar de mannen in Europa het oudst worden, zat namelijk niet in het onderzoek. Merkwaardig genoeg is dat IJsland. Merkwaardig omdat groenten en fruit er niet te betalen zijn, er nauwelijks wijn wordt gedronken en de mannen zich het liefst per four wheel-drive vervoeren.

Maar er zijn meer interessante getallen. Zo wordt de Nederlandse man gemiddeld zes maanden ouder dan de Griekse, vier maanden ouder dan de Spaanse en maar liefst zeventien maanden ouder dan de Franse man. Wanneer we daarvoor een verklaring zouden zoeken, zouden we in dezelfde valkuil stappen als de onderzoekers van de Zeven Landen Studie.

Daarom zal ik niet opmerken dat je langer leeft in een kouder land. Per slot gaat het daar ook niet om. Het gaat natuurlijk om een goed leven. Laten we daarom de mediterrane levensstijl maar in ere houden. Niet voor ons hart, maar voor het lekker.

Meer over