Lekker op je gemak door het Rijks struinen

Met een klik op de muisknop loop je door de glazen deuren van de eregalerij in het Rijksmuseum in Amsterdam. Links hangen de schilderijen van Paulus Moreelse en Frans Hals, rechts de werken van Gabriël Metsu en Paulus Potter. Een paar muisklikken verder en je staat voor de Nachtwacht, helemaal alleen. Klik je apart op het kunstwerk, dan kun je inzoomen totdat de verfscheurtjes op neus van kapitein Frans Banning Cocq zichtbaar zijn.

'Street View'-beeld uit het Rijksmuseum.

Sinds woensdagmiddag zijn tweehonderdduizend meesterwerken van het Rijksmuseum in hoge resolutie online te zien via de website Google Arts & Culture. Het Rijksmuseum is met die omvangrijke digitale collectie het grootste museum op Google. Gemiddeld hebben aangesloten instellingen zo'n driehonderd werken online staan. Ook heeft het Rijks vijf nieuwe digitale tentoonstellingen toegevoegd, onder andere over Vermeer en Jan Steen.

Ook nieuw is de digitale wandeling die bezoekers met de Street View-technologie door het museum kunnen maken. 'Om dat vast te leggen, bivakkeerden Google-werknemers de afgelopen maanden 's nachts in het museum', zegt algemeen directeur Taco Dibbits. 'Ook is een aantal werken opnieuw gefotografeerd, zodat ze in hoge resolutie bekeken kunnen worden.'

Wat betreft digitalisering is het Rijks altijd een voorloper geweest: de tweehonderdduizend werken zijn al sinds 2013 virtueel te zien via de eigen Rijksstudio. De koppeling met het Google Art Project zal het bereik van het museum wereldwijd vergroten, denkt Dibbits: 'Het is fantastisch. De collectie is nu over de hele wereld via Google en Wikipedia te raadplegen. Het bijzondere is dat mensen die fysiek niet naar een museum kunnen, nu toch door het museum kunnen 'lopen'.'

Waar veel musea de beeldrechten van hun kunst streng bewaken en het maken van foto's verbieden, is het beeldmateriaal van het Rijksmuseum rechtenvrij en gratis te downloaden. Het auteursrecht van de dode kunstenaars is verlopen, maar ook moderne kunstenaars hebben er weinig moeite mee. 'Google geloofde dat eerst niet', zegt Dibbits. 'Met een heleboel managers kwamen ze naar Nederland om met onze directie te spreken. Toen ze door hadden dat het echt waar was, is gezamenlijk besloten de hele collectie erop te zetten.'

De onlinewerken staan een musembezoek volgens Dibbits niet in de weg. 'We merken: hoe groter onze aanwezigheid op internet, hoe meer mensen het museum bezoeken.' Zo was de Rembrandt-tentoonstelling uit 2015 in zijn geheel op de Rijksstudio te vinden, toch kwam er een recordaantal van 520 duizend bezoekers op af.

Het Google Art Project werd in 2011 opgericht door de Indiase Amit Sood. Hij kwam op het idee toen hij in Londen woonde en de Europese cultuur met zijn moeder in India wilde delen. 'Het doel is om mensen die niet zijn geïnteresseerd genoeg zijn om erheen te gaan of fysiek niet in staat zijn, deze plekken toch te laten bezoeken.' Soods technologie heeft inmiddels meer dan duizend non-profitorganisaties - klein of groot - geholpen bij het digitaliseren, waarbij de instituten zelf mogen beslissen wat ze beschikbaar maken. De dienst had in 2015 ruim veertig miljoen bezoekers, die speurden tussen de ruim vijf miljoen werken.

Nog een paar belangrijke stappen zijn nodig voor een werkelijk virtueel museum. Zo is het nog niet mogelijk vanuit de digitale rondleiding het schilderij zelf van heel dichtbij te bewonderen. 'Maar in de toekomst zal dat mogelijk zijn', zegt Sood. 'Ook laten we steeds meer conservatoren online- exposities maken, zodat er echt een verhaal bij de werken wordt verteld.'

Kijk ook in het depot, de schatkamer van het Rijksmuseum op www.volkskrant.nl/kijkverder

'Street View'-beeld uit het Rijksmuseum.
Meer over