NieuwsStaatsgreep Myanmar

Leger grijpt de macht in Myanmar, regeringsleider Aung San Suu Kyi gevangen gezet

De legerleiding in Myanmar heeft met een staatsgreep de macht overgenomen. Het parlement is buitenspel gezet en regeringsleider Aung San Suu Kyi en andere prominente politici zijn gevangengezet. Daarmee keert het Zuidoost-Aziatische land na een korte periode van voorzichtige democratisering terug naar een militaire dictatuur.

De NLD van Aung San Suu Kyi won de verkiezingen in november nog met een overweldigende meerderheid.  Beeld AFP
De NLD van Aung San Suu Kyi won de verkiezingen in november nog met een overweldigende meerderheid.Beeld AFP

Maandagochtend werd het telefoonverkeer platgelegd en gingen tv-zenders in het land op zwart, behalve het kanaal dat gerund wordt door het leger. Later volgde op deze zender, Myawaddy TV, een nieuwsbulletin waarin het leger aankondigde dat het ‘voor de periode van een jaar’ de macht overneemt. Legerleider Min Aung Hlaing wordt de nieuwe machthebber.

Eerder al sijpelde het nieuws door dat regeringsleider en oud-Nobelprijswinnaar Suu Kyi (76) vannacht gevangen gezet. Een woordvoerder van haar partij Nationale Liga voor Democratie (NLD) bevestigde dit. Meer dan twintig andere NLD-politici en sympathisanten zouden ook zijn vastgezet, onder wie president Win Myint, enkele ministers en parlementsleden.

De afgelopen dagen liep de spanning tussen de regering en de legerleiding op. Volgens het leger was er bij de door Suu Kyi ruim gewonnen parlementsverkiezingen, afgelopen november, sprake van grootscheepse fraude. Er zouden ten minste 8,6 miljoen ongeldige stemmen zijn uitgebracht, onder meer door minderjarigen. In de televisieboodschap beweerde de legerwoordvoerder dat de NLD gesprekken hierover heeft ‘geweigerd’ en dat optreden daarom noodzakelijk was. Bewijs voor al deze claims ontbreekt.

Volgens de militairen is de machtsgreep legaal omdat de grondwet toestaat dat het leger ingrijpt in een ‘noodsituatie’. Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch noemde de betreffende clausule in de grondwet eerder ‘een garantie voor een coup’.

De partij van Suu Kyi riep maandag het volk op de machtsgreep niet te accepteren. ‘De acties van het leger maken van het land opnieuw een dictatuur’, stelt de partij in een verklaring namens Suu Kyi. ‘Ik spoor mensen aan dit niet te accepteren en met hun hele hart te protesteren tegen de staatsgreep.’

Kritiek

De NLD van Suu Kyi won de verkiezingen op 8 november met overmacht. Het waren de tweede vrije verkiezingen in Myanmar sinds het leger in 2015 na vijftig jaar militaire dictatuur plaatsmaakte voor een burgerregering. Die historische verkiezingen werden ook ruim gewonnen door Suu Kyi. De toenmalige oppositieleider zat tijdens de militaire dictatuur lange tijd in huisarrest en kreeg mede vanwege haar vreedzame verzet in 1991 de Nobelprijs voor de Vrede.

De opbouw van een democratische rechtsstaat verliep echter moeizaam. Het leger bleef zichzelf zien als hoeder van de natie. Suu Kyi en de legerleiding ruzieden over een hervorming van de grondwet uit 2008, waarin het leger met een kwart van de parlementszetels nog steeds een veto heeft in bijna alle beleidszaken.

Wellicht maakt de legerleiding gebruik van de verzwakte positie van Suu Kyi. De populaire 76-jarige regeringsleider kwam de afgelopen jaren van meerdere kanten onder vuur te liggen. Haar regering kampte met de gevolgen van de coronacrisis, een economische terugval en gewapende conflicten. Haar internationale reputatie werd aangetast door beschuldigingen van genocide op de Rohingya, de islamitische minderheid die Myanmar als ongewenste immigranten ziet.

Ook onder haar aanhangers is kritiek. Met name studenten en andere jongeren vinden dat de democratische hervormingen veel te traag gaan. Zij menen dat Suu Kyi haar beloften niet heeft waargemaakt en zien haar als een marionet van het leger. Toen radicale studenten het eerder dit jaar waagden op te roepen tot een boycot van de verkiezingen, reageerde de regering als door een wesp gestoken door direct een aantal studentenleiders te arresteren. Ook enkele kritische journalisten werden opgepakt, met een beroep op een antieke Brits-koloniale wet uit 1861.

Vrijlating geëist

Australië en de Verenigde Staten hebben de onmiddellijke vrijlating van de gevangenen geëist. ‘We roepen het leger op de wet te volgen, geschillen op een wettige manier op te lossen en iedereen die onrechtmatig is opgepakt onmiddellijk vrij te laten’, zei de Australische minister van Buitenlandse Zaken Marise Payne. De Amerikaanse regering liet weten actie te zullen ondernemen als de arrestanten niet vrij worden gelaten, zo staat in een verklaring van het Witte Huis.

null Beeld
Meer over