Laten we nog een paar honderd hectare natuur kopen (2)

Als het goed is heeft u vorig weekeinde door de vrije natuur gebanjerd. Met familie of vrienden door bos, hei en duin....

Als uw antwoord is 'meer natuur' dan zijn we het eens; wilt u meer inkomen, dan moeten we het daar even over hebben. Want er zijn twee mogelijkheden. De eerste is: u bent arm, of in elk geval arm op z'n Nederlands. Dan snap ik uw keuze. Natuur is niet alleen een collectief goed, maar (in Nederland anno 2004) ook nog eens een luxe goed; huisvesting, eten en de school van de kinderen gaan voor. De tweede mogelijkheid is dat u niets heeft met natuur; en met extra inkomen kunt u dingen doen waar u iets aan heeft. U heeft, kortom, andere voorkeuren dan ik. Jammer.

Als we meer natuur willen, moet het roer om. Het staande beleid leidt er slechts toe dat het areaal met vijftigduizend hectare toeneemt tot 728.500 hectare in 2018, een groei van 7,3 procent in veertien jaar. Dat is niks, vooral als u bedenkt dat het areaal natuur in de tweede helft van de vorige eeuw is gehalveerd en we dus een groei nodig hebben van 100 procent om terug te komen op het niveau van 1950. Zou het kunnen, 100 procent groei in veertien jaar?

Begin (net als het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij in Naar een nieuwe natuur) met de vaststelling dat 'bijna alle grond in Nederland in gebruik is'. Voor wonen, werken, wegen en, vooral, landbouw. Extra natuur gaat dus ten koste van andere bestemmingen, tenzij er nieuw land bijkomt.

Nieuw land dat is een oeroude Hollandse traditie. En ik zie het wel voor me: nieuwe polders in het IJsselmeer die ten behoeve van de natuur worden aangelegd. Misschien dat 's lands bouwbedrijven die polders gratis kunnen aanleggen als boetedoening voor de bouwfraude?

Maar nieuw land, dat is vooral een ontsnappingsroute, weg van de kern van de zaak. Die kern is: wie krijgt de ruimte?

Het antwoord is thans: de agrari ten behoeve van de landbouw en veeteelt. En het moet worden: mens, dier en plant ten behoeve van de kwaliteit van het bestaan.

Er is alle aanleiding om de strijd om de ruimte aan te gaan. De landbouw gebruikt, in relatie tot het economische belang van de sector, veel te veel ruimte. Onlangs verscheen van het Centraal Bureau voor de Statistiek het boekje Nederland langs de Europese meetlat waarin weer eens werd gei¿llustreerd hoe onbelangrijk de landbouw is voor de Nederlandse en Europese economie. Met landbouw verdienden we in Nederland in 2002 2,5 procent van ons inkomen, wat al weer een vol procentpunt lager is dan de 3,5 procent die we in 1995 nog met de landbouw verdienden. Voor Europa (van 25 landen) als geheel is het percentage 2,1 procent van het Europees inkomen in 2002.

Deze marginale economische positie (dik 97 procent van ons inkomen verdienen we met andere activiteiten) staat in schril contrast tot zowel het ruimtebeslag als tot de Europese subsidiestroom en de politieke aandacht. Anders geformuleerd: naar ruimtebeslag en subsidiestroom gemeten leeft de landbouw nog aan het begin van de vorige eeuw, toen meer dan de helft van het inkomen in die sector werd verdiend.

Die groei van 100 procent van het areaal natuur is dus niet zo ingewikkeld, mits we vaststellen: die gaat dus ten koste van de landbouw. Sorry.

Dat besluit landbouw levert ruimte in, punt is nu nog niet genomen. In Naar een nieuwe natuur lees ik met afgrijzen dat er thans ten behoeve van de natuur 'nieuwe inrichtingsplannen' worden gemaakt waarover alle 'eigenaren en gebruikers' moeten meevergaderen. En, het staat er heus: 'Je kunt je voorstellen dat het enige tijd duurt.' Vooral omdat zo'n inrichtingsplan moet worden gemaakt 'op een manier waarbij iedereen tevreden is'. Een eikenboom, die toch bekend staat om zijn geduld, zou er z'n blad bij verliezen.

Die paar honderd hectare extra natuur die hoeven dus helemaal niet eens zoveel inkomen te kosten. Iemand moet het de agrari gaan vertellen (sorry), iemand moet de agrari ter schadeloosstelling een zak geld gaan brengen (alsjeblieft), en iemand moet een paar mooie lappen nieuwe natuur gaan bedenken (als ik kan helpen, zeg het gerust).

Wandel intussen van het weekeinde gerust nog een eindje in de bestaande natuur. Gratis en voor niks.

Frank Kalshoven

Meer over