Column

Laten we eens niet naar televisie kijken, maar naar u, kijker

Natuurlijk: u kijkt zelden of nooit televisie. Maar uw vrouw of man moest toch even iets kwijt.

Sonja Barend bij Pauw aan tafel. Beeld
Sonja Barend bij Pauw aan tafel.Beeld

De VARA-haan kraait al 90 jaar, dat moest gevierd. De verenigde radio-amateurs deden dat natuurlijk op tv - andere tijden. Vandaar dat vrijdag in Pauw de drie 'VARA-vedettes' Sonja Barend, Hanneke Groenteman en Astrid Joosten de gebraden haan uitserveerden om met denkbeeldige feesthoedjes op te mijmeren over de goeie ouwe tijd.

Televisie over televisie, zou een voormalig tv-criticus erover opmerken, maar dat is inmiddels ook al verleden tijd. Bovendien is de huidige heropleving van de spitse oudere grande dame op tv een prima verjaardagscadeautje voor een 90-jarige, dus soms moet je gewoon niet zeuren. Maar laten we eens niet naar televisie kijken, maar naar u, kijker.

Bij Pauw ging het over de reacties die Barend op straat kreeg, toen en nu. Die van nu zijn leuker dan van toen, want: 'Tegenwoordig is iedereen vergeten dat ze ook heel vaak heel boos op me waren. Nu denken ze allemaal dat het altijd heel erg leuk was.'

Zat ze eens op een terrasje, dan spraken mensen haar aan: 'Ik wil u niet storen, maar...' En dan kwam het, steevast. Hanneke Groenteman, die het verhaal al (her)kende: 'Ze zeiden toch ook wel eens tegen je: Ik kijk zelf nooit, maar mijn vrouw zegt ...?'

Barend: 'Ja, áltijd.'

Het is dus van alle tijden. Sonja sprak natuurlijk over de jaren tachtig, de hoogtijdagen van haar spraakmakende show. Maar deze dagen zijn de reacties hetzelfde: natuurlijk keek ik zelf niet, maar ... Dat mocht deze scheidende tv-criticus opmaken uit de vele honderden mails die volgden op zijn uitnodiging, afgelopen vrijdag, voor zijn eigen afscheidsfeestje (kritiek over kritiek, dáár zou iemand eens een criticus over moeten schrijven). Oneindig veel dank, lezers, voor het warme bad. Maar wat opmerkelijk, de lezers van de tv-kritiek in de Volkskrant hebben één ding gemeen: ze kijken niet of nauwelijks tv. Zeggen ze. Dat deed hun vrouw natuurlijk, of hun man. Hoewel het de laatste jaren ook in hippere kring en vogue is te zeggen dat je geen tv (meer) kijkt.

Desondanks hoort de tv-kritiek bij het dagelijks ontbijt van velen. Mogelijk is het een generatieding, gevolg van ingesleten gewoonte en volkscultuur, maar de volksstammen die geen tv meer (zeggen te) kijken, zijn bevangen door de angst toch iets gemist te hebben. Zoals lezeres Greet Konijn schreef: 'De meeste programma's die je becommentarieerde had ik niet gezien, maar door zo'n recensie was ik weer helemaal bij.'

Oók een functie van kritiek. Graag gedaan.

Veel reageerders prezen de kritiek omdat ze het er zo vaak mee eens waren. Helaas zegt dat niets over kwaliteit: waarom zou een recensie niet een goede kunnen zijn hoewel de lezer het er totaal mee oneens is? 'Goede recensie, maar volslagen kul.'

Een enkeling betwijfelt desondanks het nut van deze rubriek. Trees van der Borgt schreef: 'Mensen die jouw visie verafschuwen of niet begrijpen, lezen die niet (Frans Bauer!). Mensen die jouw visie delen, zullen die recensies inhoudelijk niet missen. Waarom dan toch een voortzetting ervan?'

Daar zijn goede redenen voor. Eén ervan is het eigen gelijk bevestigd te zien, al was het maar in het besluit niet te kijken. Of, zoals lezer Leo de Vries schreef: 'We zullen u missen, u was het altijd met ons eens'.

Maar wat blijft, is die collectieve schaamte of dat ongemak zodra het over televisie gaat. Misschien moest televisie zich eens minder bekommeren om kijkcijfers, en meer om de grote aantallen die niet keken. Of zich ervoor schamen.

Meer over