Rondvraag

'Las Willem-Alexander nou een boodschappenlijst in proza voor?'

De koning heeft zijn derde Troonrede uitgesproken. Hoe deed hij het? Stond er nog iets verrassends in? Was het een inspirerend verhaal? Een rondvraag langs deskundigen.

Laura de Jong en Lennart Bloemhof
Koning Willem-Alexander leest in de Ridderzaal de Troonrede voor aan leden van de Eerste en Tweede Kamer. Beeld anp
Koning Willem-Alexander leest in de Ridderzaal de Troonrede voor aan leden van de Eerste en Tweede Kamer.Beeld anp

Willem Vermeend, voormalig minister van Sociale Zaken:

'Dit was de laatste feestbegroting. De wereldeconomie gaat razendsnel veranderen. China loopt al vertraging op, dat zal ook consequenties voor Nederland hebben. Ik verwacht niet dat de prognose van 2,4 procent groei gehaald kan worden. Dat betekent dat we moeten nadenken over een plan B over hoe we de economie de komende tien jaar gaan inrichten.

'We moeten volop inzetten op digitalisering, nieuwe technologie, big data, robotisering en smart-industry. Nederland moet een start-up-land worden voor jonge mensen. Dit miste ik in de Troonrede. Terwijl we aan de vooravond staan van een revolutie, economie 4.0 komt eraan.

'We moeten er dus niet alleen economisch goed voorstaan, maar we moeten ook nadenken over de toekomst. Ik had gehoopt op een langetermijnvisie, stippen op de horizon. Ik miste een inspirerende boodschap en enthousiasme voor de toekomst.

undefined

Willem Vermeend. Beeld anp
Willem Vermeend.Beeld anp

Daniela Hooghiemstra, historica, gepromoveerd op de biografie van Kees Boeke, de ex-docent van prinses Beatrix:

'Deze Troonrede had Rutte ook kunnen voorlezen. De koning was echt de spreekbuis van de regering. Veel meer kun je er bijna niet over zeggen. Het was een zakelijke Troonrede met woorden als 'loonruimte' en 'financieel aantrekkelijk'.

'Beatrix manifesteerde zich bij haar Troonredes meer als een soort overkoepelende autoriteit, die vanuit de hoogte keek op wat er in het land gebeurde. In haar Troonredes stonden langere zinnen en minder praktische termen. Willem-Alexander lijkt meer naast, dan boven het kabinet te staan.

'Wat je zou kunnen denken, is dat hijzelf ook vrij liberaal in het leven staat. Dus dat het beleid strookt met zijn eigen visie als 'koopman-koning'. Dan is de aandrang om het van bovenaf te beschouwen, misschien wat minder groot. Als een kabinet aantreedt dat minder praktisch en zakelijk redeneert, kan dat interessant worden.

'Hij leek wel wat meer ontspannen dan tijdens zijn eerste twee Troonredes. Hij droeg goed voor en sprak met mooie, heldere stem. Wel versprak hij zich twee keer. Als je kwaad wilt, kun je zeggen dat je daaraan merkt dat hij het echt voorleest.

'Als de koning alleen nog voorleest en zelf weinig toevoegt aan de Troonrede, zou de vraag kunnen ontstaan of niet net zo goed een president dit kan doen. Het heilige is eraf. Het werd geen moment persoonlijk. Dat het kort over watermanagement ging, was geen verrassing. Dat is ook een belangrijk thema.'

undefined

Daniela Hooghiemstra. Beeld  Koos Breukel
Daniela Hooghiemstra.Beeld Koos Breukel

Erik van Muiswinkel, cabaretier:

'Ik ben helemaal tot het eind wakker gebleven, een klein wonder. Er was kraak noch smaak aan, er was ook geen enkele vorm van fraai taalgebruik.

'Het leek net alsof Willem-Alexander een boodschappenlijst in proza voordroeg. Ik was blij dat ik niet in de zaal zat, want dan moet je ook nog een geïnteresseerd hoofd trekken.

'Ik had gehoopt dat Willem-Alexander iets van ironie kon laten doorklinken, maar ik denk dat hij dat pas over een jaar of tien durft. Aan Maxima kon ik niets ontdekken, die hield zich goed.

'Hij versprak zich notabene twee keer bij de passage over de vluchtelingen. Dat was vergeeflijk, hij zei 'duidt' waar hij 'duldt' had moeten lezen. Hij haalde de 'l' en 'i' doorelkaar, dat kan de beste overkomen.

'Qua inhoud hoorde ik geen enkele nieuwigheid over de aanpak van de vluchtelingenproblematiek. De strekking was: alle bootjes in het midden. Terwijl dit een onderwerp is waar ik graag een fractie meer emotie in de taal had gehoord. Van mij hoeft de koning niet samen met Mark Rutte te gaan zitten huilen, maar dit was wel erg droogjes en koeltjes. Iets meer leven in de taal en meer theater had het overtuigender gemaakt.'

Cabaretier Erik van Muiswinkel. Beeld anp
Cabaretier Erik van Muiswinkel.Beeld anp

Barbara Baarsma, hoogleraar marktwerking- en mededingingseconomie aan de UvA:

'Als jullie niet zouden bellen, was ik gaan tanken en had ik er niets van meegekregen. Ik vond het een erg saaie Troonrede. Ik heb vooral gemist wat er niet in stond. Er zat geen langetermijnvisie in. Ja, we hebben economisch gezien een rottijd achter de rug en het herstel is nog pril. Dat weten we allemaal wel.

'Ik wil dan horen: wat hebben we geleerd van die crisis? En hoe gaat het kabinet in de toekomst met dergelijke thema's om? De vijf miljard euro die het kabinet uitdeelt is reuzefijn, maar een schaamlap. Belangrijker is dat burgers moeten weten hoe duur het is dat het vanwege politieke gronden niet is gelukt het belastingstelsel te hervormen. Je moet het huidige belastingstelsel zien als een leiding waar geld vooral in wordt rondgepompt en dat ook nog eens vol kleine lekjes zit. Zoiets is ontzettend duur.

'Als je het oude stelsel hervormt, levert dat op lange termijn veel meer op dan die vijf miljard. Zeg dan in zo'n Troonrede dat het niet is gelukt om dat op korte termijn voor elkaar te krijgen en laat weten wat je de komende paar jaar gaat doen. Laat contouren zien. Want dat het moet veranderen, is zo duidelijk als wat. We kunnen ons geen duur belastingstelsel veroorloven met de stijging van de zorgkosten en AOW-uitgaven. Dat weet het kabinet ook.'

Barbara Baarsma. Beeld Rene van der Hulst
Barbara Baarsma.Beeld Rene van der Hulst
Meer over