Lang zullen we leven

Twee Engelse onderzoekers ontwierpen de 'polypill'. Elke dag een pil verlengt de levensduur. Maar is gewoon gezond leven niet de beste remedie?...

Door Marc van den Broek

In de Middeleeuwen stelden elixers een eeuwig bestaan in het vooruitzicht. Alchimisten brouwden geheime mengsels om een leven zonder einde te kunnen garanderen. Tegenwoordig hebben medicijnen de rol overgenomen van de met overtuiging aangeprezen sapjes en hapjes met bovennatuurlijke krachten.

Het aspirientje, bijvoorbeeld, was op weg het levenselixer van de 21ste eeuw te worden. De bittere pijnstiller is bruikbaar tegen bijna elke kwaal en steeds meer mensen slikken dagelijks een bescheiden dosis wilgenbast weg.

Maar het kan beter. Twee Engelse medische onderzoekers, Nicholas Wald en Malcolm Law, kwamen vorige week met de ultieme high tech panacee. Hun wondermiddel bestaat uit een beetje aspirine, een statine tegen een hoog cholesterolgehalte, drie bloeddrukverlagende middelen (in de halve dosis) en foliumzuur. Alle 55-plussers zouden het moeten slikken. Dagelijkse inname verkleint de kans op het krijgen van een hart-of vaataandoening met 80 procent, beweren ze.

De twee medici, hoogleraren aan het Instituut voor Preventieve Geneeskunde van de Universiteit van Londen, kregen in het British Medical Journal (BMJ) van 28 juni alle ruimte om hun ideeën toe te lichten. Ze melden dat er nog het nodige moet worden uitgezocht over de combinatie en de bijwerkingen. Het duurt jaren voordat de pil bij de apotheker ligt, verwachten ze.

Wald en Law zijn bij het uitdragen van hun idee niet vies van bombastische taal. 'De vondst heeft een grotere invloed op het voorkomen van ziektes in de wsterse wereld dan elke andere bekende ingreep', schrijven de twee, die een patent op de medicijnenmix hebben aangevraagd en de naam 'Polypill' hebben gedeponeerd.

Reacties konden niet uitblijven. Medici uit de hele wereld reageren op het verhaal van Wald en Law en op het nogal lovende commentaar in de BMJ. Op de website van het blad (www. bmj. com) is de kritiek te lezen. Niet zelden uiterst negatief.

Ook het blad zelf moet het ontgelden. 'Vergist in de publicatiedatum?', vraagt een reumatoloog uit Nieuw-Zeeland. 'Had het verhaal niet in de editie van 1 april moeten staan?' NeuroloogHoefnagels van het ziekenhuis Zeeuws-Vlaanderen vindt dat de hoofdredacteur onmiddellijk moet terugtreden.

Cardioloog dr. Maarten-Jan Cramer van het Hart-Long Centrum Utrecht (samenwerking UMC Utrecht en St. Antoniusziekenhuis Nieuwegein) aarzelt met zijn oordeel, maar vindt de publicatie in ieder geval interessant. 'Ik geef even wat cijfers. Hart-en vaatziekten zijn de belangrijkste doodsoorzaak in Nederland. In 2001 zijn daaraan 48.437 mensen overleden. Dus discussie over hoe dat minder kan, is goed.'

Maar een pil? Vragen volop, zoals farmacologische. Is de keuze van de vijf medicijnen en een vitamine de meest ideale? En is dat cijfer van 80 procent goed uitgerekend? Cramer voert aan dat de vaste samenstelling van de pil beperkingen stelt aan het individueel voorschrijven. En ook is er een kans op onbekende bijwerkingen van de pillenmix.

Al deze bezwaren zijn met gedegen onderzoek te ondervangen. Maar Cramer wijst op het fundamentele risico dat mensen de pil, als die er eenmaal is, gaan innemen ter compensatie van een ongezonde levenswijze. Hij somt op: 'Van de ouderen beweegt 60 procent te weinig, heeft meer dan de helft matig overgewicht en rookt een derde. Het is beter de leefstijl te veranderen', zegt Cramer.

Die moeite is niet tevergeefs. De cardioloog wijst op een artikel in The New England Journal of Medicine van 26 juni over een onderzoek naar het Middellandse-Zeedieet in Griekenland. Dat bestaat uit groenten, peulvruchten, fruit, noten en pasta met veel olijfolie en vis, weinig vlees en gevogelte en matig zuivelgebruik (yoghurt en kaas).

'Personen die dat dieet blijven volgen en niet overstappen op een leefwijze met veel fastfood en weinig groenten leven langer, zo blijkt uit de studie', zegt Cramer. 'Als die personen dan ook nog voldoende zouden bewegen (en niet roken) is er weinig aan de hand, beweert hij. 'Mijn leuze is: ”Laat je gaan, eet Mediterraan en sport als een Amerikaan.”

De introductie van de polypill houdt dan ook een groot gevaar in voor de bestaande preventieprogramma's. Waarom zou iemand de sigaret laten liggen als er een tabletje is dat de mogelijke gevaren wegveegt?

De filosoof en medicus dr. Wim Dekkers, verbonden aan het Sint Radboudziekenhuis in Nijmegen, ziet ook bezwaren. Hij wijst op het aloude medische principe dat je geen medicijnen tegen één aandoening moet combineren. Ook hij vindt het bezwaarlijk gezonde mensen medicijnen te laten slikken, waarna ze zich niet meer druk maken over hun leefpatroon. 'Die pil leidt ons af van de zaken die we zelf kunnen doen', zegt hij.

Ook heeft hij bedenkingen over de betekenis van een dergelijke wonderpil voor het mensbeeld. 'De maakbare mens komt zo om de hoek kijken. We sluiten hiermee de ogen voor de kwetsbaarheid en de eindigheid van het leven. Het gebrek komt echt wel, maar misschien wat later.'

Dekkers vindt dat de moderne mens meer en meer vertrouwt op wat de farmaceutische industrie in potjes stopt. 'Je ziet hetzelfde met medicijnen die de stemming beïnvloeden. We nemen een pilletje als het even niet gaat, terwijl we ook onze wil hebben om ons leven in goede banen te leiden.'

Nog een reactie op de artikelen op de website van BMJ. Een onafhankelijk onderzoeker uit Engeland schrijft: 'Stop alle medicijnen die we hebben in het drinkwater. En als het moet, kunnen we de sterfte met honderd procent terugdringen door de meest belangrijke risicofactor aan te pakken. Geboren worden.'

Meer over