Landhonger en water domineren milieu-agenda

Tekort aan landbouwgrond en gebrek aan water zijn waarschijnlijk de twee belangrijkste milieu-onderwerpen die de komende vijftig jaar op mondiaal niveau spelen....

Van onze verslaggeefster

BILTHOVEN

Het rapport met de ondertitel 'For life on earth' werd deze week toegelicht bij het Nederlandse Milieuplanbureau, het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Het RIVM heeft een leidende rol gespeeld bij de inventarisatie van milieugegevens, waarbij twintig wetenschappelijke instituten, verspreid over de wereld en verschillend in culturele achtergrond, waren betrokken.

Vijf jaar na de wereldwijde milieutop in Rio de Janeiro wilde UNEP weten of de wereld is verbeterd. Milieu heeft wel een plaats gekregen in het beleid, maar de omgeving is over het algemeen niet schoner geworden. 'Het ontbreekt aan een gevoel dat het om een dringend probleem gaat', schrijven de opstellers van het rapport.

De behoefte aan land om tegen het midden van de volgende eeuw voedsel te verbouwen voor tweemaal de huidige wereldbevolking, voor mensen die steeds luxer gaan eten, noemt het rapport de grootste uitdaging. Theoretisch kan er honderd keer zoveel worden geproduceerd als nu, maar de vraag is of dat realistisch is. De grote vraag naar land is vooral in Afrika en Zuidoost Azië, waar de bevolking hard groeit.

Dit betekent dat veel natuur zal worden omgezet in weiden en akkers. Ook marginale grond zal voor landbouw worden gebruikt. De grote onbekende is of dit leidt tot toenemende erosie en woestijnvorming. In de milieuverkenning is daarmee geen rekening gehouden.

Ook in Zuid-Europa zal de landbouw door droogte en erosie terrein prijsgeven. 'Dat betekent dat Noord-Europa zich meer op de landbouw zal richten', vermoedt ir. F. Langeweg, een van de opstellers van het rapport en verbonden aan het RIVM. Uit de verkenning blijkt ook dat Noord-Europa als gevolg van de heersende zuidwesten wind veel vuile lucht uit andere delen van het continent krijgt. Dit leidt tot aantasting van de bossen in Skandinavië.

Een tweede ingrijpend milieuprobleem wordt opgeroepen door water. In grote delen van de wereld zal in 2050 een watertekort zijn in. Zo'n 50 tot 60 procent van de wereldbevolking zal daarmee te maken krijgen. 'Niet voor niets klinkt de roep om een hernieuwde waterdecade', zegt Langeweg.

De technologische verbetering gaat niet snel genoeg om de groeiende bevolking van voldoende schoon water te voorzien. De watertekorten doen zich voor in gebieden en landen die minder stabiel zijn zoals Afrika, India, Turkije, Irak en Paraguay.

De milieuverkenning ziet drie stadia in de aanpak van milieuproblemen die parallel lopen met het ontwikkelingsniveau van een land. In arme landen waar mensen van de landbouw leven, wordt de prioriteit gelegd bij de natuurlijke hulpbronnen zoals water, grond en bos. In de meer geïndustrialiseerde landen zoals in Europa verschuift de aandacht naar verstedelijkingsproblemen, transport, energie, afval en chemische vervuiling. In de welvarende landen zoals de VS en Canada ligt de nadruk op gezondheid van mensen die wordt gerelateerd aan evenwichtige ecosystemen. Ook welzijn speelt een grotere rol.

Meer over