EINDEXAMENNederlands

Lale Gül doet examen: ‘Echt een Van Rossem-tekst, hij is zo minachtend’

Op verzoek van de Volkskrant doen BN’ers opnieuw eindexamen. Vandaag: bestsellerauteur Lale Gül.

null Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Eigenlijk moet Lale Gül (23) een column tikken voor Elsevier, maar ze is het schrijven aan het uitstellen. Blij is ze daarom dat ze vrijdagmiddag anderhalf uur uittrekt om het vwo-examen Nederlands te maken.

Nadat ze de eerste tekst heeft gelezen, slaakt ze een diepe zucht. Ze las een betoog van historicus Maarten van Rossem, die meent dat de historische kennis in Nederland wordt overschat. ‘Echt een Van Rossem-tekst’, vindt Gül. ‘Hij is zo minachtend. Hij stelt dat een groot deel van Nederland niets heeft geleerd van de Tweede Wereldoorlog, en bij de eerste de beste mogelijkheid mensen discrimineert en uitsluit. Heel irritant.’

Ze schuift de ergernis aan de kant en begint aan de vragen. Kandidaten worden getoetst op tekstanalyse. Zo moeten ze uitleggen wat het onderscheid is tussen een ‘beredeneerde hypothese’ en een ‘voorop geplaatste conclusie’. Ook moeten ze stijlmiddelen herkennen (Van Rossem maakt volgens het correctievoorschrift gebruik van ‘sarcasme en overdrijving’) en schematisch weergeven hoe een argumentatie is opgebouwd.

Het zijn klassieke examenvragen, ziet Gül. Daar is ze tevreden mee, want dat is precies de bedoeling van het vak Nederlands. ‘Het is belangrijk dat alle middelbare scholieren worden getoetst op analytische vaardigheden. Nu ik me in het publieke debat meng, beland ik steeds vaker in discussies. Opvallend is dat ik vaak hoogopgeleide jongeren tegenkom die geen argumentatie kunnen opbouwen. Ze strooien met drogredeneringen en hebben het zelf niet door. Ik snap niet hoe zij zo’n examen hebben gehaald.’

IJverig heeft Gül haar antwoorden op een kladblok geschreven. De meeste daarvan zijn goed. Behalve vraag 16 – waarbij ze uit een lijst met uitspraken moet kiezen welke drie stellingen het meest overeenkomen met de kern van Van Rossems tekst. Ze heeft er één fout. Terwijl ze zich over het correctievoorschrift buigt, fronst ze haar wenkbrauwen. ‘Ik begrijp niet waarom mijn antwoord niet goed is.’ Stilte. ‘Zo zie je maar, het hangt ervan af hoe je het beargumenteert.’

Hoe beviel de eerste examenweek?

Vooraf klonken alarmerende signalen: scholen vreesden dat door het coronajaar fors minder leerlingen zouden slagen. Tijd om de balans op te maken: hoe is de eerste examenweek verlopen?

Iris Djurrema (16), die vmbo-examen doet op het CSG Comenius, is blij examen te kunnen doen. ‘Ik vind het fijn dat ze doorgaan, dan is het diploma tenminste wat waard. Wel had ik het beter gevonden als je met gemiddeld een 5,0 ook geslaagd was. Nu moet je voor al je vakken gemiddeld een 5,5 komen te staan.’ Iris raakte in lichte paniek toen maandag de surveillant te laat op school kwam. ‘Het was de eerste examendag en we moesten gehaast de examenzaal in, terwijl we wel 1,5 meter afstand bleven houden. Dat was geen goed begin.’

Shanyl Soekhlall (17), die dit jaar havo-examen op het Leeuwarder Lyceum doet, voelde de druk op zijn schouders. ‘De verantwoordelijkheid om het examen goed te maken, ligt dit jaar echt bij de leerlingen. Om goed beslagen ten ijs te komen, heb ik oude examens gemaakt.’ Zijn school school betaalde voor externe examentrainingen. ‘Die hebben geholpen, maar zelf zou ik daar niet snel 200 euro voor neerleggen.’

TIP VOOR HET PINKSTERWEEKEND

Met het lange Pinksterweekend is het verleidelijk om veel te studeren. Toch is het verstandig om tussendoor leuke dingen te blijven doen. Dat was het advies van scholier Roy Slort, toen deze krant hem vroeg naar zijn examentip. ‘Ga niet de hele dag leren en doe ook leuke dingen tussendoor. Uurtje leren, dan wat leuks, dan weer uurtje leren. Je slaat toch elke keer maar een klein beetje op. Met steeds een uurtje leren, houd je de meeste stof vast.’

Meer over