Laat ze anders dan anderen zijn

EEN EEUWIGHEID geleden werd mij na een dinsdagavond-training vriendelijk gevraagd of ik even bij Jaap Doornbos kon komen, de coördinator jeugd-opleidingen van HFC Haarlem....

Eindelijk, dacht ik.

Ik speelde in de A-junioren van Haarlem en wilde profvoetballer worden, of journalist, maar liever profvoetballer. In zijn kamertje onder de houten tribune vertelde Doornbos mij een lang en saai verhaal over de voorbeeld-functie van voetballers van Haarlem.

Van hen werd goed gedrag en uniformiteit geëist, want ze vertegenwoordigden niet zichzelf, maar een club. Doornbos was op dreef: het onderwerp beviel hem zeer en hij vertelde bevlogen over de representatieve functie van een Haarlem-voetballer. Over mijn voetbalkwaliteiten werd met geen woord gerept.

Tot slot zei hij: 'En daarom willen Barry Hughes en ik dat jij naar de kapper gaat.'

De houten tribune is gesloopt, Haarlem speelt al lang geen rol van betekenis meer in het betaald voetbal, ik ben journalist geworden omdat ik indertijd niet naar de kapper ben gegaan en Jaap Doornbos heet nu Co Adriaanse en is trainer van Willem II.

In de regionale pers wordt Adriaanse de 'Tiran van Tilburg' genoemd. Willem II wil een nette club zijn. De vorige voorzitter, Wim Groels, was niet voor niets tevens aanvoerder van de gedragscode-commissie van de KNVB. Groels tolereerde in Tilburg geen spelers met lang haar en andere buitennissigheden.

Adriaanse is derhalve de juiste man op de juiste plaats. Hij geeft een boete als spelers hun sokken binnenstebuiten in de wasmand gooien en verbiedt hen het dragen van oorringen, kettingen of gekleurde voetbalschoenen. Voetballers dienen zich te onderscheiden door hun spel en door niets anders, meent Adriaanse.

Hij eist uniformiteit en discipline. Hij zit in een hok onder de oude hoofdtribune en zegt dat ik naar de kapper moet gaan.

Ik reageer gevat. Co, Jaap, luister. Als Kovacs dat in het begin van de jaren zeventig nou van zijn spelers zou hebben geëist, en ze zouden het hebben geweigerd, zou Ajax dan de Europa Cup hebben gewonnen, zonder Neeskens, Cruijff, Krol en Hulshoff en nog een paar anderen?

Toen Daniel Passarella in 1978 met Argentinië het wereldkampioenschap speelde, hadden veel medespelers haar tot op de schouders en kettingen om. Argentinië werd desondanks wereldkampioen.

En wat doet Passarella jaren later, als hij bondscoach is geworden? Hij eist van spelers als Redondo en Batistuta dat ze hun haar kort laten knippen, anders selecteert hij twee anderen - waarop de keurig gekapte Argentijnse spelers zich misdragen in een wedstrijd tegen Peru en drie van hen het veld uit worden gestuurd.

Donder toch op met je uniformiteit en die uitgaanspakken van Piet Zomers waardoor iedere speler als twee druppels op de andere lijkt. Hou toch op met het geven van mediatrainingen waardoor niet één speler nog iets durft te zeggen waar héél misschien aanstoot aan wordt genomen. Smijt die smakeloze eenheidsworst toch eens weg.

Laat ze een oorring dragen als ze dat willen, of paarse of okerkleurige voetbalschoenen. Laat ze anders dan anderen zijn.

Laat ze zoals Rik Coppens zijn, de Belgische virtuoos uit de jaren vijftig die ik, zeer tot mijn genoegen, deze week in Antwerpen ontmoette. Niet één speler had zo'n hechte binding met de supporters. Coppens was een enfant terrible, een dwarsligger die de massa's in de stadions uitdagend bespeelde en voortdurend overhoop lag met de autoriteiten, of het nou scheidsrechters, trainers of bondsbestuurders waren.

Ooit kwam hij in conflict met Jaap Doornbos omdat hij weigerde een stropdas te dragen. Bij een andere gelegenheid vertelde Co Adriaanse hem dat hij die kleurige Italiaanse overhemden waar hij zo trots op was, voortaan beter thuis kon laten. Coppens weigerde: hij vond ze mooi en wat een ander er van vond, interesseerde hem geen zier.

Coppens zou niet één, maar twee oorringen hebben gedragen, diverse kettingen, en rode voetbalschoenen, en zijn haar hebben laten groeien. Co Adriaanse zou hem bij zich hebben geroepen en gedreigd hebben met een boete van duizend gulden.

De beste voetballer die Willem II ooit had en die de club dit seizoen eindelijk, voor de eerste maal in de clubgeschiedenis, aan een plaats in de UEFA Cup zou hebben geholpen, zou zich hebben omgedraaid, zijn contract in duizend snippers hebben gescheurd en zijn weggelopen, maar niet na Adriaanse het volgende te hebben verteld:

Als je iets op mijn spel hebt aan te merken of van mening bent dat ik me op de trainingen niet voldoende inzet, heb je recht van spreken. Maar nu niet. Wat denk je nou eigenlijk, dat dit het leger is of zo? Waar bemoei je je mee?

Eric Cantona loopt langs en Adriaanse vraagt hem even binnen te komen. Het is Adriaanse namelijk opgevallen dat Cantona altijd met de kraag van zijn voetbalshirt omhoog speelt, en vaak met het shirt buiten de broek. Dat druist in tegen de afspraken.

Adriaanse is nog niet uitgesproken of Cantona verlaat de kamer onder de houten tribune, met een bulderende lach.

Paul Onkenhout

Meer over