Laat uw polis vooral niet voortwoekeren

Veel Nederlanders hebben nog steeds een woekerpolis en doen daar niets aan. Dat is niet slim, want dat kost mogelijk vele duizenden euro's, waarschuwt het Nibud.

Het is nog steeds een schandaal van ongekende omvang: de woekerpolis. Tussen 1992 en 2007 werden door verzekeraars en tussenpersonen ruim zeven miljoen beleggingsverzekeringen verkocht. Met fraaie namen als 'winstverdubbelaar' of 'koersplan' werden consumenten verleid fiscaal aantrekkelijk duizenden euro's te storten in lijfrente- en koopsompolissen. De verzekeraar ging het geld beleggen, wat fraaie rendementen zou opleveren. Wat ze er niet bij vertelden, is dat vaak 30 procent of meer van de inleg direct werd ingehouden als kosten. De verzekeringsbranche verdiende er veel geld mee, terwijl veel consumenten blij mochten zijn als ze hun inleg nog haalden.


Achttien jaar nadat de Amsterdamse hoogleraar financiële markten Arnoud Boot het fenomeen in een rapport voor het eerst aan de kaak heeft gesteld en acht jaar nadat TROS Radar er een schandaal van heeft gemaakt door de term woekerpolis te bedenken, is de kwestie nog allerminst voorbij. Er zijn al veel compensatieregelingen getroffen, maar er lopen ook nog procedures omdat de schadevergoedingen ver onder de maat zouden zijn.


Te midden van dat tumult lopen er nog steeds 3,3 miljoen polissen, meldt toezichthouder AFM,de Autoriteit Financiële Markten. Daarbij kan het gaan om woekerpolissen die inmiddels 'hersteld' zijn. Zo'n 12 procent van de 7,6 miljoen huishoudens heeft nog een of meerdere beleggingsverzekeringen lopen. Dat zijn bijna een miljoen mensen met mogelijk een woekerpolis die nog steeds geld kost, of althans geen geld oplevert.


Dat er nog zo veel woekerpolissen zijn, is gek. Als het goed is, hebben de verzekeraars, banken en adviseurs hun klanten een brief gestuurd met een aanbod voor een 'hersteladviesgesprek'. In zo'n gesprek wordt met een adviseur bekeken wat het probleem is en wat eraan gedaan kan worden. Zo'n gesprek met de aanbieder hoort gratis te zijn - vraag het voor de zekerheid wel eerst even.


Aan de kosten kan het dus niet liggen dat nog zo veel mensen met een woekerpolis niet in actie komen. Het Nibud onderzocht wat het dan wel is. De uitkomst: desinteresse, wantrouwen en onwetendheid. Veel mensen zijn niet geïnteresseerd in de stand van zaken, komt naar voren uit een onlinerondvraag onder 553 bezitters van een beleggingsverzekering. Verder wordt de aanbieder - dat was vaak een adviseur, zo blijkt - behoorlijk gewantrouwd. Ook is niet bekend dat een hersteladviesgesprek gratis hoort te zijn. Ook over het product zelf schiet de kennis tekort: ruim de helft weet het beoogde eindbedrag niet. Ruim eenderde wist bij het afsluiten niet dat dit eindbedrag ook lager zou kunnen uitvallen dan werd aangegeven.


Heel begrijpelijk allemaal, zegt ook het Nibud. Maar het is niet slim om het er dan maar bij te laten zitten. Het budgetinstituut maakt zich zorgen omdat het om grote bedragen kan gaan. Beleggingsverzekeringen werden apart verkocht als koopsompolis, maar ook gekoppeld aan een hypotheek of een pensioenproduct. Dat kan betekenen dat mensen in de problemen kunnen komen met hun hypotheek of na hun pensioen veel minder krijgen dan ze gedacht hadden, of zelfs niets. Hoe eerder mensen iets aan hun woekerpolis doen, hoe eerder de schade beperkt kan worden. Dat kan duizenden of, bij een hypotheek, zelfs tienduizenden euro's schelen.


Het Nibud heeft het bewust alleen over beleggingsverzekeringen. Bij de term 'woekerpolis' denken veel mensen dat ze zoiets toch niet hebben. Bij doorvragen blijken ze dan bijvoorbeeld wel een beleggingshypotheek te hebben, waaraan normaal gesproken een woekerpolis vastzit. Het Nibud adviseert mensen met klem over hun argwaan heen te stappen en toch maar zo'n gratis adviesgesprek te vragen. Anders zijn ze een dief van hun eigen portemonnee. Van de mensen die al een gesprek hebben gehad, betaalt bijna een kwart geen maandelijkse lasten meer. Bij bijna eenvijfde is de verwachte eindopbrengst nu hoger.


Voor degenen die hun maandelijkse overzicht te ingewikkeld vinden, heeft het Nibud op de site de 'Waardescan beleggingsverzekeringen' gemaakt. Die maakt duidelijk wat de polis naar verwachting aan het eind van de looptijd oplevert. Op de site van de AFM staat hoe je het best in actie kunt komen: afm.nl/kominactie. De toezichthouder trok vorig jaar al aan de bel omdat er nog miljoenen woekerpolissen zijn.


Die woekerpolissen zijn er in soorten en maten. Ze zijn bovendien ingewikkeld, dus de beste aanpak ervan verschilt per geval. Eén ding is wel helder: niets doen is niet slim.


Op internet beantwoordt Reinout van der Heijden vragen van lezers op www.volkskrant.nl/geldvraag


Zelf een vraag? geldvraag@volkskrant.nl

Meer over