'Laat de zeepbel op de Japanse manier leeglopen: heel geleidelijk'

Twintig jaar geleden kreeg Japan te maken met een vastgoedzeepbel. Nu pas is het herstel in zicht. Lessen voor de eurozone.

PETER DE WAARD

AMSTERDAM - 'De tijd nemen' is het beste advies dat Yasushi Kato kan geven over de aanpak van de crisis in Europa. Japan had twintig jaar nodig om zich te herstellen van de vastgoedzeepbel. 'Het is beter om de lucht er langzaam uit te laten lopen dan de zeepbel in één keer door te prikken', zegt de vermogensbeheerder van Amundi Japan.

Hij maakt een tour door Europa om Japanse aandelen aan te prijzen. Op zijn Japans: gisteren Stockholm, vandaag Amsterdam, vanavond Londen en daarna door naar Parijs. Japan bevindt zich volgens hem op een keerpunt, hoewel hij niet zal aanraden weer aandelen van de bekende auto- en elektronicabedrijven te kopen. Zijn aandacht ligt op de voedingsmiddelenindustrie, de bouw en de winkelsector.

Kato pakt zijn kans nu Europa in grote problemen zit. Niet dat Japan al uit de problemen is. Integendeel, de enorme tsunami van vorig jaar die ook een kerncentrale beschadigde, speelt het land nog altijd parten. Kato ziet echter een kentering.

Japan is het grootste schuldenland in de wereld. De staatsschuld is twee keer zo groot als die van de VS en vier keer zo groot als die van Spanje...

'Het klopt dat de schulden van de overheid enorm zijn. Maar de schuldeisers zijn de Japanners zelf. Er is een heel verschil of je schuld hebt in het buitenland of dat de burgers en instituten in het land zelf die schuld financieren.'

Maar de overheid kan niet doorgaan met het laten groeien van die schuld.

'Dat doet de overheid ook niet. Japan is bezig met lastenverzwaring. Het btw-tarief is verdubbeld van 5 naar 10 procent. Het effect is nog gering, door de tsunami in 2011. Maar ik denk dat dit jaar de draad weer wordt opgepakt. De economie groeit naar verwachting dit jaar met 4 procent.'

Wat kan de EU leren van Japan?

'Japan wist dankzij de export tot de jaren tachtig enorm te groeien. Dat leidde tot speculatie en een zeepbel in het vastgoed. In 1989 ging het mis. Daarna heeft de Japanse regering bewust de zeepbel laten leeglopen, maar dat wel geleidelijk. Daardoor is bijvoorbeeld de werkloosheid nooit boven de 5 procent gekomen.'

Wil Europa te snel orde op zaken stellen?

'Als je op grote schaal gaat stimuleren, ga je een nieuwe zeepbel creëren. Japan heeft er tien jaar over gedaan om de crisis te verwerken. Ook Europa moet de tijd nemen. De balansen moeten worden geschoond - van de financiële sector en van de overheid. Schulden moeten worden afgebouwd. En de economie moet worden geherstructureerd.'

De BV Japan was totaal afhankelijk van de export van industriegoederen. Dat is ze niet meer.

'In de jaren tachtig verdween het concurrentievoordeel van de lage lonen. Japanse bedrijven hebben er lang over gedaan om daarvoor een oplossing te vinden. Nu hebben ze hun fabrieken verplaatst naar landen als Thailand, Indonesië en China. Japan is een kenniseconomie geworden. Het geeft 3,5 procent van het bbp uit aan onderzoek en ontwikkeling.'

U zegt dat het herstel tien jaar kost, maar Japan is zelfs na twintig jaar de crisis nog niet helemaal te boven.

'Een reden is dat er daarna allerlei nieuwe zeepbellen zijn ontstaan. De Thailandcrisis van 1997, de internet-bubble van 2000, de kredietcrisis van 2007 en de eurocrisis van 2010. Als open economie heeft Japan daar ook last van.'

undefined

Meer over