Laat de minister-president de troonrede voorlezen

Hoewel de Grondwet zegt dat de regering wordt gevormd door de Koning en de ministers, regeert in de praktijk de ministerraad....

Voor de vijfentwintigste keer heeft ons staatshoofd een troonrede moeten voorlezen die niet van haar was. Zij heeft inmiddels grote vaardigheid gekregen in het vlak, maar stijlvol voordragen van die tekst. Terecht, want noch uit haar gezichtsuitdrukking, noch uit haar toonzetting mag blijken wat zij vindt van wat zij moet voorlezen.

Bewonderenswaardig, maar zo kun je geen hoogtepunten van welsprekendheid verwachten. Terwijl toch in de Ridderzaal honderden en daarbuiten honderdduizenden elk woord volgen. Dat zou je moeten benutten.

Dit plakboek van teksten vergaard bij de ministeries voldoet niet aan de basiseisen van de klassieke welsprekendheid: beginnen met iets dat de welwillendheid vasthoudt, herhalen in andere bewoordingen, aanhouden van een hoofdlijn in het betoog, anekdotes en humoristische toespelingen gebruiken om de aandacht te houden, een klinkende afsluiting waarin de kerngedachte wordt samengevat. Toegegeven, het is het offici beleidsplan van de regering voor het komende jaar. Maar moet dat dan een gortdroge opsomming zijn? Bovendien: ons staatshoofd zegt voortdurend dat 'de regering' iets wil of juist niet wil. 'De regering wordt gevormd door de Koning en de ministers', zegt artikel 42 van de Grondwet. Een achterhaalde tekst. In de praktijk regeert terecht! alleen de ministerraad.

Iedereen denkt bij 'regering' dan ook aan het kabinet. Dat de troonrede niet door de koningin maar door dat kabinet wordt opgesteld, weet helaas niet iedereen. Ons staatshoofd weet het wel, vandaar dat zij de tekst zo afstandelijk mogelijk voorleest: vijfentwintig jaar teksten van Van Agt, Lubbers, Kok en Balkenende, veelal aan het hoofd van verschillende coalities.

Laat de minister-president in september 2005 toch zelf zijn saaie verhaal voorlezen in de Ridderzaal! Alle andere rituelen van Prinsjesdag blijven behouden. Maar dan krijgt eerst ons staatshoofd het woord en houdt kort en warm betoog over een thema, waarover geen verdeeldheid bestaat, met een principi ondertoon (milieu, veiligheid, emancipatie, vrede). Dan krijgt de minister-president het woord om het kabinetsbeleid uiteen te zetten.

Iedereen tevreden, ook de kijkers en luisteraars. En democratisch gezien gezonder. Anders dan James Kennedy op 22 september in deze krant suggereerde, is daarvoor geen republiek nodig.

Meer over