La Palma's tsunami toch een catastrofe

Een vulkaanuitbarsting op het Canarische eiland La Palma kan een tsunami veroorzaken die half Europa en Amerika overspoelt. Dit omstreden doemscenario van wetenschappers Simon Day en Steven Ward uit 2001 werd na de Aziatische tsunami, ruim een jaar geleden, plotseling weer actueel....

De Delftse hoogleraar waterbouwkunde Jan Nieuwenhuis was een van de vele sceptici, maar na eigen onderzoek moet hij sindskort toegeven dat de theorie van Ward en Day klopt. Alleen zullen de golven volgens Nieuwenhuis lang niet zo hoog zijn als die twee beweren.

Door een flinke uitbarsting van de vulkaan Cumbre Vieja kan een gedeelte van de instabiele westkant van het eiland in zee storten, aldus Ward en Day. Een enorme plaat die snel van grote hoogte in zee schuift, veroorzaakt lokaal golven van honderden meters hoog. De golven verplaatsen zich als een uitbreidende cirkelvorm in alle richtingen.

Elke kilometer zwakt de tsunami af, maar er blijft nog genoeg kracht over om hele gebieden van de kaart te vegen. Spanje en Engeland zouden golven van vijf tot zeven meter te verwerken krijgen en Noord-Amerika wordt overspoeld door 20 tot 25 meter hoge golven.

Volgens Nieuwenhuis is de theorie van Ward en Day geen wartaal. 'Een eerdere eruptie heeft een glijvlak achtergelaten, een steile helling. Daardoor kan een groot stuk gesteente gemakkelijk in zee glijden als de vulkaan uitbarst.'

Met een modern computerprogramma bootste Nieuwenhuis de weg van de golven na. De computer gaf als uitkomst golven van ruim twee meter hoog in Spanje en één meter in Amerika. Nieuwenhuis is verrast door zijn eigen resultaten. 'Ik had verwacht dat er hoogstens één promille van de golfhoogte over zou blijven. De resultaten zijn verontrustend.'

De resultaten wijken wel sterk af van die van Ward en Day. Nieuwenhuis verwacht dat er bij een krachtige explosie een blok van achthonderd meter breed en zeven kilometer lang in zee zal storten. Dat is zeven keer kleiner dan het blok van Day en Ward.

De snelheid van de aardverschuiving van Ward en Day ligt volgens Nieuwenhuis veel te hoog. 'Zij zijn vergeten genoeg rekening te houden met de wrijving van het blok over het eilandgedeelte dat achterblijft.' Ward en Day namen een snelheid van vierhonderd kilometer per uur als uitgangspunt; Nieuwenhuis ruim honderd.

De vulkaan op La Palma zal volgens Nieuwenhuis binnenkort zeker weer uitbarsten. 'Vanaf 1730 is de Cumbre Vieja gemiddeld eens in de tachtig jaar uitgebarsten. De laatste eruptie was in de jaren zeventig, dus statistisch gezien wordt de slapende vulkaan binnen vijftig jaar weer actief.'

En wat zijn de gevolgen? 'Alles aan de Spaanse kust dat lager ligt dan twee meter, gaat verloren. Vissersboten komen op land en havens worden verwoest.'

De vlakke staten North en South Carolina zullen zelfs moeite hebben met de golf van een meter hoog. Voor de Canarische Eilanden zullen de gevolgen hoe dan ook catastrofaal zijn.

Koen Hilferink

Meer over