La belle inconnue

Parijs, en dan vooral het oosten van de stad, vernieuwt zich. Kunst kijken, eten en drinken op drie plekken die zelfs veel Parijzenaren nog niet kennen.

Centquatre

De Centquatre - ook als 104 geschreven - is niet gewoon groot: het is immens. Bijna 40 duizend vierkante meter vloeroppervlak, een gebouw zoals je in heel Parijs amper vindt. Er was een tijd dat iedere Parijzenaar hier kwam. Aan het eind van zijn leven welteverstaan. Rijk of arm, iedereen had recht op een nette begrafenis, vond het stadsbestuur in de 19de eeuw. Een centraal uitvaartcentrum werd gebouwd, in monumentale stijl, ontworpen door de architecten die ook station Austerlitz tekenden. Hier werden de kisten getimmerd, de kransen gemaakt, de lijkwaden aangetrokken; er was een grote stal voor de paarden en een berging voor de koetsen.

Geleidelijk rukte ook in het begrafeniswezen het particulier initiatief op, het gebouw kwam leeg te staan en dreigde te vervallen. Totdat de stad ingreep en besloot dat het een huis voor de kunsten moest worden. De Centquatre stond inmiddels - het was 1998 - op de aanvullende lijst van monumentenzorg; het casco moest bewaard blijven, verder kon naar hartelust worden gesloopt.

Aldus geschiedde. Tien jaar later was de 104 - genoemd naar het huisnummer - weer fonkelnieuw. Twee immense hallen, expositieruimten, concert- en theaterzalen, restaurant les Grandes Tables, le café Caché, pizzawagen, skatebaan. De ateliers aan weerskanten, waar kunstenaars een paar dagen of maanden terecht kunnen, zijn soms zo groot dat ze tot theater om te bouwen zijn.

Het duurde even voordat de 104 zijn draai vond. Een zo indrukwekkend gebouw in een buurt die eigenlijk niks gewend is - het negentiende arrondissement is een van de armste wijken van de stad -, dat ging niet in één keer goed. Sinds een jaar, en onder een nieuwe directie, zit de loop er in. 'De 104 is misschien wel het enige gebouw in de stad waar je hiphoppers en orkestsolisten samen kunt tegenkomen', vertelt Julie Sanerot, die er productiehoofd is. 'En het is steeds in beweging. De programmering wordt vaak op het laatste moment vastgesteld.'

Het kamerorkest van Parijs repeteert er, maar ook choreograaf Olivier Dubois, volgend jaar is er een expositie van Keith Haring, de Malinees Ballaké Sissoko geeft een kora-concert, er is circus, soms een draaimolen met fantasiedieren of een vintagekerstmarkt. Maar elke zaterdagochtend wordt er ook biomarkt gehouden, buurtbewoners komen elk weekeinde om zich met Qi Gong soepel te houden. Bij de kinderen van de buurt is La Maison des Petits (tot 5 jaar) razend populair. En veel is gratis.

Wie snel gaat kan nog de expositie Par Nature zien, en zijn neus boven het veld met zacht rottende appels in de grote hal hangen. In een zaal ernaast huizen tientallen vogeltjes. Er staan ook Gibson-gitaren, aangesloten op versterkers. De vogels landen op de snaren, trippelen er overheen, en geven zo een - soms oorverdovend - concert. In de 104 kan bijna alles.

Le Centquatre, Ingang: Rue Curial 5 of Rue Aubervilliers 104, Metro Stalingrad of Riquet. 104.fr5

La Gaïté Lyrique

Zelden waren naam en bestemming zo in tegenspraak. La Gaïté Lyrique klinkt naar operette, naar galmzang en benen van de vloer. Dat klopt ook. Het imponerende gebouw in de binnenstad was ooit het theater waar Jacques Offenbach triomfen vierde.

Aan alles komt een einde. La Gaïté werd in de jaren tachtig aan zijn lot overgelaten, viel in handen van ondernemers die er een attractiepark van wilden maken en werd gered door de stad Parijs. Het kreeg een verrassende culturele bestemming: het theater is nu de hotspot voor nerds en geeks; alles wat digitaal is, komt hier bij elkaar. Vaak met een knipoog naar straatcultuur - skaten, graffiti, streetdance; het is hier allemaal al eens langsgekomen.

De gevel is nog steeds die van een stadsschouwburg. Maar binnen is alles hoogglanzend (het gebouw werd heropend in maart 2011) en digitaal. Jongens met opzij geplakte kuiven hangen voor beeldschermen, zorgvuldig ongeschoren mannen lummelen in de mediatheek. Er zijn kleurcabines met computers, je kunt er gratis gamen en tamelijk verantwoorde games als Enslaved of Botanicula spelen, boeken lezen, internetten. Gaat het allemaal te snel? Kom dan naar Game Older, waar senioren worden ingewijd in de geheimen van het videospel. Captain Futur verzorgt er kinderprogramma's.

De gestileerde adelaarsvlaggen aan de gevel verwijzen naar Hello, een expositie over de lotgevallen van een beeldmerk. Er is een Hello-museum, een Hello-vergaderzaal en schermen met de Hello-vogel; bezoekers kunnen hem wapperend met hun armen tot leven wekken. Wie dan nog energie over heeft, mag met de Bic-pen op witte wanden zijn sporen achterlaten: Cherie, Webmaster.27, Roma-amor.

Achter een zilverglanzende wand gaat de concertzaal schuil, groot genoeg voor negenhonderd mensen. De programmering is eclectisch: piano, samplers, maar ook de Youngblood Brass Band of folkie Beth Orton.

Geen bezoek aan la Gaïté Lyrique is compleet zonder de in oude stijl gerenoveerde Foyer Historique gezien te hebben. Tussen de gemarmerde zuilen en fresco's hangt nog de geest van Offenbach, die ongetwijfeld moet wennen aan de lampen als vliegende schotels boven de lange tafels.

La Gaïté Lyrique, Rue Papin 3 bis . Metro Réaumur Sebastopol of Arts et Métiers.

gaite-lyrique.net

La Bellevilloise

La Bellevilloise is historische grond. Hier werd in 1877 de eerste coöperatie van Parijs opgericht, hier konden de arbeiders en ambachtslieden een winkel drijven, maar zich ook cultureel verheffen, plannen smeden. Grote socialistische voormannen - Jean Jaurès, Leon Blum - hielden hier hun toespraken.

Nog steeds klopt het hart links in la Bellevilloise, zoals trouwens overal in Belleville, ooit een arbeiderswijk, geleidelijk overgenomen door de bobo's - bourgeois bohémiens - die in heel oost-Parijs de sfeer bepalen. Als de zalen verhuurd worden, dan is dat vaak aan de socialisten, conservatieve partijen zouden hier aan de bezemkast genoeg hebben.

Het grote pand heeft jarenlang een halfslachtig bestaan geleid. De coöperatie verslofte, er kwam een halflegale club met dito feesten. Totdat een ondernemende troïka de mogelijkheden van het pand zag. Uit hun initiatief is La Bellevilloise ontstaan, een unieke plek voor Parijs.

Je kunt er je avond beginnen met een latin of creools concert in het Forum. Daarna daal je af naar het restaurant in de Olijvenzaal, waar tussen de boompjes een podiumpje voor akoestische optredens staat. Tussen de tafels is alle ruimte voor een dansje, bij goed weer is het dakterras open.

Daarnaast is Le Club, een donker hol, waar tot zes uur 's morgens concerten zijn: blues, salsa, elektro, alles kan. Bluesman Shuggie Otis liet er pas nog horen dat hij een zwaar leven achter de rug heeft, de nieuwe Braziliaanse ster Criolo gaf er zijn enige concert in Parijs. Alleen rock laat La Bellevilloise aan de buren: de fameuze concertzaal La Maroquinerie. Wie de volgende ochtend terugkomt, kan naar de jazzbrunch met live muziek.

In de zomer richt La Bellevilloise in de Loft la Grande Prairie in, een soort binnenstrand met ligstoelen en picknickruimte, voor alle bezoekers die vergeten zijn de stad te ontvluchten. Nu wordt er een beurs over de Auvergne gehouden.

'Te weinig mensen weten wat we doen', verzucht Charlotte Lafon van la Bellevilloise. 'Eigenlijk zou er voor alternatief Parijs een blad moeten zijn, of nog beter een website. Zodat ook toeristen weten waar ze heen kunnen als ze geen zin hebben om al terug te gaan naar hun hotelkamer.'

La Bellevilloise, 19 rue Boyer. Metro Gambetta of Ménilmontant. labellevilloise.com

OOK NIEUW IN PARIJS

Langs de oevers van de Seine (Quai d'Austerlitz 34) is een gebouw met een grillige groene gevel verrezen. Dat is Les Docks, ofwel de Cité de la Mode et du Design, sinds april open voor het publiek: een enorm complex met drie restaurants, club, pop-upstores, conceptstores en expositieruimten. Vanaf het dakterras en de galerijen heb je prachtig zicht op de Seine, 's avonds vaak op de klanken van een dj.

paris-docks-en-seine.fr

Point Éphémère aan de waterkant in oost-Parijs (Quai de Valmy 200) is een jonge club met artistieke pretenties. Scherpe muzikale programmering, exposities, eigentijds restaurant en vertier tot in de vroege uren. Het gebouw ligt ingeklemd tussen de brandweerkazerne en Afghaanse asielzoekers.

pointephemere.org

undefined

Meer over