reportage

KWF: 'School ook verantwoordelijk voor zonnebescherming'

Leraren zouden kinderen op school in moeten smeren, zegt KWF kankerbestrijding.

Loes Singeling
Overblijfkinderen van basisschool Gravin van Rechterenschool helpen elkaar met insmeren. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Overblijfkinderen van basisschool Gravin van Rechterenschool helpen elkaar met insmeren.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

In de brandende zon holt groep 4 van de Sint-Petrusschool in Diemen hand in hand het schoolplein weer op na een ochtendje Tropenmuseum. Het is bijna middagpauze en bijna dertig graden. Een van de kinderen heeft het dopje van een fles zonnebrand vast. Ja, knikken de meesten braaf op de vraag of ze vanochtend ingesmeerd zijn. 'Ik heb Björn ingesmeerd met van die goeie voor de hele dag, en mijn dochter van 13 geef ik het altijd mee', zegt moeder Marion van de Pas. 'Ik ben het vanochtend toevallig vergeten, maar normaal doe ik het wel', zegt vader Erik Kap.

Als het aan KWF Kankerbestrijding ligt, zouden leraren de kinderen overdag nog een keer van een laagje zonnebrand moeten voorzien. 'Complete onzin. Dat is de verantwoordelijkheid van ouders,' zegt vader Erik. Ook moeder Marion is sceptisch. 'Ik denk dan meteen: oh ja, er wordt weer wat bij de juf of meester neergelegd. Er moet al zoveel, er blijft straks geen tijd over voor leuke dingen.'

Toch is het volgens KWF belangrijk dat ouders en scholen de verantwoordelijkheid voor zonnebescherming delen. Na enkele uren rennen en ravotten in de zandbank is de zonnebrand wel uitgewerkt. 'Ik snap dat het niet de primaire taak is van leerkrachten, maar we moeten wel beseffen dat insmeren bij de bescherming van kinderen hoort. We moeten samen voor een passende oplossing zorgen', zegt een woordvoerster.

Het aantal gevallen van huidkanker in Nederland stijgt explosief: in 2004 waren het er nog 15 duizend, inmiddels komen er elk jaar 50 duizend nieuwe patiënten bij. We gaan vaker op vakantie, naar zonnigere bestemmingen, en tussendoor moet de zonnebank het 'gezonde' bruine kleurtje bewaren. Jaarlijks sterven een kleine duizend mensen aan de ergste vorm van huidkanker, melanoom. Als kinderen op jonge leeftijd verbranden, lopen ze volgens het KWF een groter risico deze vorm te ontwikkelen.

null Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Gezamenlijk insmeermoment

'Ik heb die van P20 en die is 40 euro, maar hij is wel voor de hele dag!' roept Eva uit groep 4. Haar moeder beaamt dat. 'Ik heb mijn dochter gisteren toevallig gevraagd of ze op school was ingesmeerd, maar dat was niet zo. Gewone zonnebrand moet herhaald worden, dus gebruik ik deze. Maar ouders kunnen hun kind ook een flesje meegeven.'

Zelf smeren is prima, vindt het KWF. Maar doe dat dan gezamenlijk als klas. 'Zet een bus zonnebrand neer en smeer je samen in voordat de kinderen naar buiten gaan. Juist tijdens de middagpauze is de zon het heetst'.

Een gezamenlijk insmeermoment vindt ook de PO-raad, de sectororganisatie voor primair onderwijs, een goed idee. 'Het is goed dat scholen zich bewust zijn van de risico's en kinderen daarop attenderen, maar het gaat wel heel ver om insmeren een taak van de leraar te maken,' zegt woordvoerder Harm van Gerven. Bovendien moet je daarmee oppassen: sommige kinderen, zo ook de zoon van moeder Marion, zijn allergisch voor bepaalde types zonnebrand. Leg dat dus vooral bij de ouders neer, aldus Van Gerven.

Voor Anja Holtkamp, juf van groep 4, staat gezondheid voorop. 'Dus als het nodig is, moet er beleid op komen. Smeren met hulp van ouders, bijvoorbeeld'. Want dertig kinderen in je eentje insmeren, dat is wel heel veel. Of 140, in het geval van overblijfjuf Silviane Hunt. 'Bescherming is heel belangrijk, maar waar ligt de grens? Voordat ik al die kinderen heb ingesmeerd moeten ze alweer naar binnen.'

Volgens kleuterjuf Chris Vriens is het een kwestie van bewustwording. 'Net als met het vervangen van snoep voor gezonde tussendoortjes. Dat zit er nu wel in. Hier moeten we ook werk van maken. En snel, want het is nu aan de orde.'

Grote pot zonnebrandcrème

Door Dirk Waterval

'Kinderen insmeren op school is heel zinnig', zegt Ellen de Haas, dermatoloog aan het Erasmus MC. Nederlandse dermatologen trekken samen op met KWF Kankerbestrijding om dat idee te verspreiden. In Australië gebeurt dat insmeren op basisscholen al, een grote pot zonnebrandcrème siert er in elk klaslokaal. 'Heel makkelijk voor de kinderen om daar even een handje uit te pakken voordat ze buiten gaan spelen.' Veel onderzoek uit dat land laat zien dat de zonnebrandcrème helpt. Wat De Haas betreft gaat het insmeren op basisscholen dan ook niet ver genoeg: ook sportclubs zouden er goed aan doen.

'Ouders kunnen zelf al veel doen door hun kinderen 's ochtends voor het weggaan van zonnebrandcrème te voorzien, maar geen enkele crème werkt de hele dag.' Vandaar dat de hulp van leraren nodig is als de middag intreedt. 'Hoewel een kind van vier zichzelf misschien ook wel kan insmeren, is het hier beter als volwassenen dat wat monitoren.'

Voor kinderen weegt dat smeren extra zwaar, meent De Haas. 'Zij hebben nog een heel leven te gaan met hun huid, je wilt ze de eerste klappen op jonge leeftijd besparen.' Bovendien is hun afweersysteem nog niet in volledige werking gesteld. 'Vooral baby's moeten daarom echt niet te bruin worden door de zon.'

Het bezwaar dat een teveel aan crème de aanmaak van vitamine D in de weg staat, wuift ze weg: 'Hoeveel crème je ook opsmeert, als je naar buiten gaat komt het met die vitamine D wel goed.' Alleen mensen die zich volledig zouden bedekken en zich zo helemaal afzonderen van de zon zouden zich daar zorgen moeten maken. 'Alleen als je spierwit bent dus.'

Meer over