Kunt u geen beroep doen op familie?

Witharige sandwichmannen lopen rond het Binnenhof met op borst en rug de tekst 'Ouderen zijn het wachten beu'. In perscentrum Nieuwspoort zijn vijf telefoonlijnen permanent bezet door bellers uit het hele land die melden hoe hun hulp is toegezegd maar die niet krijgen....

Van onze verslaggeefster

Een 94-jarige alleenwonende mevrouw in De Bilt heeft dringend hulp nodig. Er is een maatschappelijk werkster van de indicatiecommissie bij haar geweest die heeft vastgesteld dat zij recht heeft op thuishulp, maar er is niemand beschikbaar.

Vaak zegt de organisatie die de thuishulp moet leveren: kunt u geen beroep doen op uw familie? 'Mijn enige dochter woont in Brabant', zegt een 85-jarige mevrouw uit Barendregt. 'Zij komt een keer in de week helpen, maar daar red ik het niet meer mee.'

Iemand anders zegt: 'Mijn kinderen en schoonkinderen werken allemaal, die hebben geen tijd. En al mijn buren zijn zelf ook oud.'

'Heeft u een indicatie?', is een van de vaste vragen die mensen van de ouderenbonden stellen aan de bellers. 'Welke datum staat er op het indicatiebesluit? En wat is de medische reden waarom u hulp nodig heeft?'

Vrijwel iedereen die belt, heeft een indicatie. Sommigen al anderhalf jaar. Op de vraag of zij wil meewerken aan een proefproces waarin de regering wordt aangesproken op de plicht, krachtens de AWBZ, om de geïndiceerde zorg ook te verlenen, zegt een mevrouw: 'Ach, die zitten daar leuk te regeren maar daar hebben we niks aan.'

Een groot deel van de bellers wil wel meewerken aan een proefproces. Vaak reageren ze eerst met schrik: 'Moet ik dan voor de rechtbank komen?' Maar als ze horen dat de ouderenbonden iemand sturen, zeggen ze onmiddellijk 'ja'.

De ouderenbonden ANBO, PCOB en Unie KBO, met een achterban van meer dan 600 duizend leden, willen met processen tegen zorgverzekeraars en de staat helder krijgen wie verantwoordelijk is voor het uitblijven van hulp aan mensen die recht hebben op hulp. Ongeveer 23 duizend cliënten staan op een wachtlijst voor thuiszorg.

Ruim de helft van de mensen die thuiszorg krijgen, heeft recht op veel meer uren hulp dan gegeven wordt. Ongeveer 20 duizend ouderen wachten op een plaats in een verzorgingshuis. De gemiddelde wachttijd is negen maanden.

Op een plek in een verpleeghuis wachten 8300 ouderen. Ruim de helft heeft dementeringsverschijnselen. De gemiddelde wachttijd voor demente patiënten is bijna 18 weken.

'Ik krijg de indruk dat er erg veel bureaucratie is', zegt A. Pateer nadat zij een paar uur aan de meldlijn gezeten heeft. 'Indicatiecommissies komen met veel bla bla op bezoek. Maar de organisatie die de zorg moet leveren zegt: ''Dat kunnen zij mooi zeggen, maar wij hebben de mensen niet.'' De bellers zeggen ook vaak: ''Ze bekijken het vanuit een kantoor en verder gebeurt er niks.''

S. van Waardenburg, juridisch beleidsmedewerker van de ANBO (Algemene Nederlandse Bond voor Ouderen) verwacht dat de proefprocessen binnen twee maanden zullen beginnen. Er zal een selectie gemaakt worden uit de meldingen van dinsdag.

Er loopt al een hoger beroep tegen de uitspraak die in december werd gedaan in een procedure tegen de staat. De rechter oordeelde toen dat niet de staat, maar de zorgverzekeraars verantwoordelijk zijn voor de hulp aan mensen met een indicatie. 'We gaan nu in ieder geval twee zaken aanspannen', zegt Van Waardenburg. 'Een tegen een zorgverzekeraar en een tegen de staat.'

Uit een onderzoek dat het dagblad Trouw in samenwerking met de Vrije Universiteit liet houden, blijkt dat eenderde van de 50-plussers vreest dat ze in een verpleeg- of verzorgingshuis niet voldoende verzorgd zullen worden. Ruim de helft van de ondervraagde ouderen denkt dat in verpleeghuizen anderen beslissen over hun leven en dood. Het Nipo ondervroeg voor ruim 900 Nederlanders van boven de 50 jaar.

Meer over