Kunstenaars van oase naar de A1

Het geliefde Rosa Spier Huis voldoet niet meer aan de eisen voor ouderenhuisvesting. Een plan voor een nieuw pand aan de snelweg is omstreden. 'Te veel fijnstof en lawaai.'

VAN ONZE VERSLAGGEEFSTER CHARLOTTE HUISMAN

LAREN - Een terrein pal aan de A1 is de beoogde locatie voor de nieuwbouw van het Rosa Spier Huis. Het bijzondere woon- en verzorgingshuis voor bejaarde kunstenaars is nu gevestigd in een karakteristiek gebouw uit de jaren zestig, dat niet meer aan de huidige, wettelijke eisen voor ouderenhuisvesting voldoet.

Het geliefde oude complex zal tegen de vlakte moeten. Het bestuur en directeur Betty Wassenaar onderzoeken of het mogelijk is de bejaarde kunstenaars te huisvesten op een boomrijke locatie aan de snelweg, tussen villa's en tegenover een discrete seksinrichting. De vogels worden er bijna overstemd door het geruis van de snelweg achter een hoog, groen scherm.

Donderdagochtend kregen de bewoners de laatste stand van zaken te horen. De normen voor fijnstof en geluid zouden op de nieuwe locatie niet worden overschreden. Maar bewoner Freek Kroese (81) meent dat deze rapporten een veel te rooskleurig beeld schetsen.

De ruim zeventig bejaarde kunstenaars die in het Rosa Spier Huis wonen, zijn het niet eens of deze verhuizing een goed idee is. Een aantal bewoners, onder wie Kroese zegt: 'Doodzonde om deze prachtige locatie te verlaten voor een ongeschikte plek met te veel fijnstof en lawaai.'

Bewoonster Lideke Heuwekemeijer (94), jarenlang lid van de cliëntenraad, vertolkt de mening van het andere kamp: 'Dit huis voldoet niet meer, met sanitair waar nog geen rolstoel inpast. Alles is geprobeerd om op deze locatie te blijven, maar het is niet gelukt.' Een derde groep bewoners laat de discussie over de toekomst langs zich heen gaan.

Sinds 1969 wonen en werken tientallen kunstenaars op leeftijd in het Rosa Spier Huis in Laren. Het sobere complex ademt rust uit. Door de ruime glaspartijen is vanuit de lichte ateliers en de woonruimtes zicht op het weelderige groen van de ruime tuin. De wanden van de gangen hangen vol met schilderijen.

Bewoner Enrico Hartsuyker (87), architect, vertelt dat hij nog dagelijks geïnspireerd raakt door de architectuur van dit verblijf, dat in zijn ogen nooit verloren zou mogen gaan. De Vereniging Heemschut en de Tuinenstichting dienen daarom, mede op verzoek van een aantal bewoners, deze maand een verzoek in bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed om het complex tot rijksmonument te laten verklaren. Het Nederlands Adviesbureau Monumentenzorg heeft hiervoor kosteloos een lijvige motivatie geschreven.

Het huidige Rosa Spier Huis wordt erin beschreven als een 'uniek ruimtelijk totaalconcept van mensgerichte architectuur'. Met het burgerweeshuis van Aldo van Eijk is het 'een monument van de nieuwe zakelijkheid, een zeldzaam voorbeeld van een 'maatschappelijk architectonisch zorgconcept op een raster uit de periode van de late wederopbouw'.

Bewoonster Heuwekemeijer vindt dat Kroese wel hoog van de toren blaast voor iemand die nog maar kort in het Rosa Spier Huis woont. Ze beklemtoont: 'We gaan elkaar niet met zwaarden te lijf, maar zij weigeren gewoon bepaalde dingen te zien.' Ook zij heeft een liefdesrelatie met 'deze oase'. Maar inmiddels staat het voor Heuwekemeijer vast dat verhuizen, hoe spijtig ook, de enige optie is.

De discussie over de vernieuwing woedt al jaren. In 2009 was nog het plan het Rosa Spier Huis te slopen ten faveure van nieuwbouw op dezelfde plek. Maar het perceel bleek niet groot genoeg voor de gewenste uitbreiding tot honderd plaatsen. Het lukte vervolgens niet om in de buurt extra grond te verwerven. Daarna kwam het grotere perceel aan de A1 in beeld, nog geen kilometer verderop. Daar kan aan de nieuwbouw worden begonnen zonder dat de bewoners op de huidige locatie er last van hebben.

Maar kun je bejaarden met een kwetsbare gezondheid wel blootstellen aan al dat fijnstof en verkeerslawaai van een snelweg? De nabijheid van de A1 is een nadeel, je hoort er de snelweg, geeft directeur Wassenaar toe. 'Het is niet de meest ideale locatie, maar er is gewoon niets anders.' Dit jaar moet de beslissing vallen. 'Mocht blijken dat het plan niet binnen de regelgeving past, dan moeten wij op zoek naar een andere plek.'

Laren keurde twee jaar geleden de aanvraag af voor een gemeentelijke monumentenstatus van het huidige pand. De gemeente ziet geen bezwaar in de mogelijke verhuizing. 'In Laren is de snelweg vaak dichtbij, dat is nu eenmaal de ligging', zegt een gemeentewoordvoerder. Het belangrijkste vindt Laren dat het zo gekoesterde Rosa Spier Huis binnen de gemeentegrenzen blijft. 'Het gaat ons om het behoud van de voorziening, niet om de huidige bakstenen.'

Er is volgens directeur Wassenaar nu actie geboden. Ruim tweehonderd kunstenaars staan op de wachtlijst. 'We moeten vernieuwen, voor de komende veertig jaar. Anders houdt het Rosa Spier Huis op te bestaan.'

Veilige haven

Harpiste Rosa Spier richtte in 1963 een stichting op die als doel had een veilige haven te creëren voor oudere kunstenaars, waar ze in een prettige omgeving kunnen wonen en werken. Zij zocht destijds zelf de locatie uit en de architecten die de gebouwen en de tuin moesten vormgeven. Zo opende in 1969 het complex voor 73 bewoners met werkruimtes, een concertzaal en een expositieruimte. Mien Ruys ontwierp de tuin.

undefined

Meer over