Kunstbeurs Pan haalt fotografie met tam-tam binnen

Maak een voorstelling van een begin negentiende-eeuws erotisch pronkhorloge uit Genève, en het echte ding gaat nóg alle verwachtingen te boven....

Nee, wie denkt dat de Pan Amsterdam een verzameling oude saaie spullen is, komt bedrogen uit. Eén blik op de miniatuurtafereeltjes in de vitrine bij Dekker Antiquairs en je bent verkocht.

Op de kunst- en antiekbeurs in de RAI in Amsterdam, die dit jaar het derde lustrum viert, gaat het vooral om de details. Om de bijbelse taferelen van een achttiende-eeuwse houten tabakspot, om de leeuwenpoten van twee zilveren kandelaars uit dezelfde tijd, of om het ingelegde ivoor van een Spaanse kast uit de zestiende eeuw.

Bij Rob Kattenburg, de 'hofleverancier' van onder andere het Rijksmuseum, hangt naast de vroegst bekende kaart van Amsterdam in vogelvlucht (1544), een zeldzaam zeestuk van Hans Savery uit het begin van de zeventiende eeuw, waarop Hollandse schepen niet alleen een storm, maar ook een zeemonster voor hun kiezen krijgen.

Altijd zijn het de puntgaaf bewaard gebleven bijzonderheden, die een kenner over de streep moeten trekken, hem moeten aanzetten tot kopen.

De kwaliteit is hoog op de Pan Amsterdam. Vervalsingen zul je dan ook niet snel aantreffen. Net als bij de TEFAF in Maastricht en Basel buigen zich elk jaar onafhankelijke keuringscommissies over de schilderijen, het tafelzilver en de rococo-meubelen. Is een stoel voor 20 procent gerestaureerd, dan mag die niet op de beurs staan.

Ook vergissingen ruimen de commissies uit de weg. Zo werd het donkere olieverfschilderij De filosoof van kunsthandel Salomon Lilian eerst toegeschreven aan Rembrandt; later bleek echter dat de peinzende man uit het atelier van Willem Drost afkomstig was, een schilder uit dezelfde tijd.

Ondanks de kunst uit voorbije tijden, is Pan Amsterdam zich de afgelopen jaren ook steeds meer op de twintigste eeuw gaan richten. Cobra-kunst was er altijd al, maar dit jaar zijn er bijvoorbeeld ook drie beelden van de Russisch-Franse beeldhouwer Zadkine te zien (bij Röling en Borzo), twee werken van Dubuffet (Lasés) en een schilderij met voorstudie van Bart van der Leck (Borzo).

Bovendien onthaalt Pan Amsterdam dit jaar met veel tam-tam een nieuwe deelnemer: de fotografie. Er is een speciale fotografie-hoek ingericht, met als hoogtepunt een greep uit de collectie van het chemiebedrijf Caldic, aangekocht door de directeur van het bedrijf, kunstverzamelaar Joop van Caldenborgh.

Een mooie greep: belangrijke werken, van de glazen tranen van Man Ray tot de vermoeide migrantenmoeder van Dorothea Lange, en van de ondeugende ouders van David Hockney tot de schimmige Midnight Walker van Vaclac Chochola. Ook Inez van Lamsweerde en Rineke Dijkstra zijn vertegenwoordigd.

De twee fotogaleries die dit jaar voor het eerst een stand hebben op Pan Amsterdam zijn Ton Peek uit Utrecht, met voornamelijk negentiende-eeuwse fotografie (zoals een prachtige serie vroege panorama-foto's van Hongaarse bruggen) en Willem van Zoetendaal uit Amsterdam, die de fotografie al lang voordat de hype ontstond, op de voet volgde.

Hij begint rustig, hier op Pan. 'Niet te veel en niet te moeilijk', zegt hij over zijn strak ingerichte hoek waar acht van zijn favorieten hangen. 'Voor mensen die nooit naar fotografie gekeken hebben, moet de stap niet te groot zijn.'

En net als bij het antiek, zijn het ook hier de details die het bestuderen waard zijn.

Meer over