KUNSTAGENDA BUITENLAND

De spraakmakende ontwerpster-zonder-achternaam Rosalie is in de Opera van Neurenberg verantwoordelijk voor de uitmonstering van een nieuwe Elektra van Strauss....

DUITSLAND

De nieuwe Ring des Nibelungen-produktie van Daniel Barenboim en regisseur Harry Kupfer in de Berlijnse Staatsoper 'Unter den Linden' nadert haar voltooiing. Op 10 december gaat het doek op voor Wagners Götterdämmerung, met in de hoofdrollen Siegfried Jerusalem (Siegfried), Deborah Polaski (Brunnhilde) en John Tomlinson (Hagen). Herhalingen op 14 en 17 december. In maart komt als laatste (!) Das Rheingold aan de beurt, eigenlijk het eerste stuk van het vierluik. De complete Ring gaat dan nog een paar maal in mei.

Een grote overzichtstentoonstelling van Kandinsky in het Lechbachhaus (Luisenstr. 33) in München. Vijhonderd werken van de wegbereider van de abstracte schilderkunst. Tot en met 25 februari.

In de Opera van Duisburg, waar vanavond nog Kurt Weill's Aufsteig und Fall der Stadt Mahagonny te zien valt in een nieuwe enscenering van Kurt Horres, brengt de huiséquipe van 15 tot en met 31 december (in het Duits) de beroemdste musical van Cole Porter, Kiss me Kate.

Het Ludwig Museum in Keulen brengt een grote overzichtstentoonstelling van Kasimir Malevich (1878-1935), die tachtig jaar geleden veel ophef veroorzaakte met zijn Zwarte Vierkant. Tot en met 28 januari.

De beste inzendingen voor de tweejaarlijkse architectuurfotografie-prijs zijn onder de titel Mensch und Architectur vanaf 11 december te zien in galerie Aedes East, (Rosenthaler Str. 40-41) in Berlijn. Tot en met 10 januari.

Günter Förg, onlangs in Rudi Fuchs' Coupletten in het Stedelijk Museum, exposeert vanaf morgen schilderijen, beeldhouwwerken en foto's in de Kunstverein Hannover. Tot en met 25 februari.

OOSTENRIJK

Zubin Mehta en de Canadese regisseur Robert Carsen leiden in de grote Staatsopera van Wenen een nieuwe produktie van Verdi's Jérusalem. In de hoofdrol zingt José Carreras. Voorstellingen op 10, 13, 16, 19 en 22 december.

Guy Joosten's Brusselse enscenering van Bizets Carmen is op 20, 22 en 26 december te zien in de Weense Volksoper.

In de Kunsthal in Wenen vanaf 15 december Faith, hope, love, death: de Albertina-collectie (grafische werken uit de 14e en 15e eeuw) en 20ste-eeuwse werken van Bacon, Nauman en Newman.

LUXEMBURG

De laatste grote tentoonstelling in Luxemburg in het kader van 'Culturele Hoofdstad 1995' is Main Stations. De rij van dertien namen van exposanten is indrukwekkend: Barnett Newman, Jackson Pollock, Joseph Beys, Marcel Broodthaers, Yves Klein, Andy Warhol, Sol LeWitt, Jasper Johns, Robert Ryman, Frank Stella, Jannis Kounellis, Bruce Nauman en Lawrence Weiner. Tot en met 3 maart in Casino Luxembourg.

Een overzicht van twintig jaar archeologisch onderzoek in Luxemburg is te zien op een tentoonstelling vanaf 16 december in Musée National d'Histoire et d'Art in Luxemburg. De tentoonstelling bestrijkt een periode van de prehistorie tot aan de Middeleeuwen. Empreintes du Passé, in het kader 'Culturele Hoofdstad' tot en met 17 maart.

BELGIE

De Hongaarse dirigent Ivan Fischer en de Duitse meesterregisseur en ontwerper Karl-Ernst Herrmann leiden in de Opera van Brussel een nieuwe produktie van Rossini's Il Turco in Italia. In de hoofdrollen zingen onder anderen Tiziana Fabbricini en de bariton José van Dam. De Munt verwacht een grote toeloop. Vandaar een lange reeks (zestien) voorstellingen, van 16 december tot en met 7 januari.

De Britse kunstscene herleeft. Dat gelooft het Stedelijk Museum Oud-Hospitaal in Aalst die vanaf zaterdag een tentoonstelling van jonge Britse hedendaagse schilderkunst presenteert. Werken van Torie Begg, Clem Crosby en Peter Davis. Tot en met 17 februari.

D'Est, Au bord de la fiction is een multimedia-installatie van de cineaste Chantal Akerman. Van 15 december tot en met 21 januari is de installatie te zien in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel.

Korngolds opera Die tote Stadt is bij de Vlaamse Opera in Gent te zien op 9, 12, 14, 17 en 20 december. Götz Friedrich tekende voor de enscenering. Dirigent is Stefan Soltesz.

In Antwerpen leidt Jos van Immerseel bij de Vlaamse Opera vanaf 21 december een nieuwe produktie van Handels komische opera Serse. Herhalingen op 26, 28 en 29 december.

De expositie Confrontaties plaatst het werk van 111 hedendaagse kunstenaars uit België en Luxemburg tegenover elkaar. In het Provinciaal Museum (Zuivelmarkt 33) en de bibliotheek (Martelarenlaan 17) in Hasselt. Werk van Fabre, Tuymans, Panamarenko en vele anderen. Tot en met 14 januari.

Peter Brook regisseert Oh les beaux jours van Samuel Beckett. Van 14 tot en met 22 december in DeSingel in Antwerpen. Het Filmmuseum Antwerpen presenteert ter gelegenheid van de voorstelling in december enkele films van Peter Brook.

Laatste weekeinde voor Brussel Kunstenaarskolonie, Nederlandse schilders 1850-1890 in het Museum voor Moderne Kunst in Brussel. Brussel oefende een grote aantrekkingskracht uit op jonge Nederlandse schilders. De tentoonstelling geeft een beeld van het werk van deze Brusselse Nederlanders.

Tien jaar geleden overleed de kunstenaar Marc Chagall. In het Joods Museum èn in het Stadhuis in Brussel, tot en met 31 december een eerbetoon aan Chagall.

Het Museum voor Sierkunst in Gent presenteert tot en met 3 maart de eerste Triënnale voor Vormgeving in Vlaanderen. Werk van ruim honderd ontwerpers.

Architect/beeldend kunstenaar John Körmeling heeft veel ideeën maar ze zijn zelden uitvoerbaar. Het Museum voor Hedendaagse Kunst Antwerpen (Leuvenstraat 32) toont zijn recente plannen (onder meer De Platte Auto). Tot en met 14 januari.

In CC Berghem zaterdag No one is watching, een nieuwe voorstelling van de Amerikaanse choreografe Meg Stuart.

FRANKRIJK De Opéra-Bastille zet vanaf 11 december Puccini's La bohème op de planken in een nieuwe produktie onder leiding van James Conlon en regisseur Jonathan Miller. In de hoofdrollen afwisselend Roberto Alagna en Roberto Aronica (Rodolfo) en Leontina Vaduva en Cristina Gallardo-Domas (Mimi). La bohème speelt zich af in het Parijs van de vroege negentiende eeuw. Tot en met 23 januari. De voorstellingen in de Bastille worden ingeleid met voordrachten en een expositie.

In het Théâtre des Jeunes Années in Lyon is van 14 tot en met 31 december een familievoorstelling van Humperdincks opera Hänsel und Gretel te zien.

Op de derde biennale van Lyon, die begint op 20 december, veel aandacht voor de wisselwerking tussen film, video of computer en beeldende kunst. Van de eerste elektronische beeldvervormingen van Nam Jun Paik uit 1963, tot de huidige generatie kunstenaars die werkt met de laatste technologieën. In het Musée d'art contemporain de Lyon, en het Palais des Congrès, tot en met 18 februari.

In het Palvillon des Arts (Forum des Halles, Parijs) 65 ikonen uit de 11e tot de 19e eeuw, uit de christelijke delen van het Oosten, zoals het vroegere Byzantium en Rusland. Tot en met 4 februari.

In Centre Georges Pompidou in Parijs tot en met 12 februari Féminin - Masculin, le sexe de l'art: vijfhonderd schilderijen, sculpturen, video's en foto's, geïnspireerd door dit thema.

SPANJE

In Museo Nacional Centro de Arte Reine Sofia in Madrid tot en met 9 januari driehonderddertig tekeningen van Modigliani uit de collectie van zijn mecenas Paul Alexandre. Tot en met 28 januari heeft het Museo del Prado in Madrid de aankopen bijeengebracht die het sinds 1982 gedaan heeft.

Georges Rouault was een van de schilders uit het Franse expressionisme die zich vooral liet inspireren door religie. De Fundación Juan March (Castello 77) in Madrid heeft tot en met 14 januari een tentoonstelling met 35 doeken van Rouault, afkomstig uit particuliere verzamelingen.

ZWITSERLAND

Op 16 december opent in Musee des Beaux-Arts in Bern een grote tentoonstelling met vroeg werk van Chagall, uit de periode 1907-1917. De werken zijn geleend uit de nalatenschap

van Chagall en musea

wereldwijd.

Een privéverzameling, aangevuld met van grafische werk van Picasso wordt belicht op de tentoonstelling Pablo Picasso - Die illustrierten Bücher. Van 16 december tot en met 10 maart in Kunstmuseum Basel.

De Londense School, waartoe schilders als Francis Bacon, Lucian Freud, Frank Aerbach en Leon Kossoff worden gerekend, onderscheidt zich door figuratieve, realistisch-expressionistische schilderkunst. Musée des Beaux-Arts in Lausanne toont tot en met 4 februari werk van deze Britse schilders, From Londen.

Laatste week in Centre d'Art Contemporain (10, Rue de Vieux-Grenadiers) in Genève voor sculpturen en installaties van Waltercio Caldas en megafoto's en video's van Beat Streuli.

GROOT-BRITTANNIE

Een collectie werken op papier, vervaardigd tijdens de Tweede Wereldoorlog onder auspiciën van de War Artists Advisory Committee (de Britse Cultuurkamer), isvanaf dinsdag bijeengebracht in de Tate Gallery in Londen. Werken van Edward Bawden, Henry Moore, Paul Nash (o.a. het doek Dead Sea) en Eric Ravilious.

'Hide them in caves and cellars, but not one picture shall leave this island', zei Winston Churchill in juni 1940. De National Gallery in Londen toont tot en met 11 februari de turbulente geschiedenis van de National Gallery tijdens de oorlogsjaren aan de hand van ondermeer foto's, brieven en krantenberichten.

Werk van zestig jonge Britse kunstenaars aangesloten bij het kunstenaarscollectief The London Group op Biennial Open Exhibition tot en met 7 januari in Barbican Centre (Silk Street EC2) in Londen.

In de Whitechapel Art Gallery in Londen opent op 8 december een retrospectief van de Duitse schilder Emil Nolde. Met meer dan zestig schilderijen en dertig aquarellen en prenten. Tot en met 25 februari.

In de Tate Gallery in Liverpool Home and away: een zoektocht naar 'Britishness' in de Britse kunst aan de hand van het werk van Walter Sickert, Jacob Epstein en Henri Gaudier-Brzeska, en van Bacon, Hockney, en Gilbert

& George. Tot eind februari.

In de Haywarth Gallery in Londen een grote tentoonstelling met kunst van Europese kunstenaars uit de periode van het nazi-regime, Art and Power: Europe under the Dictators 1930-1945. Tot en met 21 januari.

In Waddington Galleries (11 Cork Street) in Londen Of the Human Form: sculpturen van Matisse, Picasso en Rodin tegenover die van Louise Bourgeois, Antony Gormley en Bruce Nauman. Tot en met 22 december.

Harold Pinter speelt zelf de hoofdrol in zijn eigen stuk The Hothouse. David Jones regisseerde deze 'black comedy', die in het Comedy Theatre (Panton Street) in Londen staat. Informatie: 00 44 (1) 713691731.

In het Museum of Moving Image in Londen Animation plus..., een tentoonstelling over de

geschiedenis van de Britse animatiefilm. Tot en met

7 januari.

ITALIE

Belangrijke fototentoonstellingen: * Het ik en zijn dubbelganger - Een eeuw fotoportretten in Italië: 400 portretten van fotografen als Richard Avedon, Ugo Mulas en de gebroeders Alinari. Tot en met 28 februari in Castello Sforzesco, Milaan. * Modena voor de fotografie: acht fotografen, onder wie Ralph Meatyard, Cindy Sherman en Joan Fontcuberta. Tot en met 7 januari in Foro Boario, Modena. * Paul Strand, tot en met 15 januari in het Alinari-museum van de geschiedenis van de fotografie, Florence. * John Chamberlain, tot en met 20 januari in Galleria Karsten, Milaan. * Frank Horvat, tot en met 30 december in Galleria Sozzani, Milaan. * Portretten van filmsterren van de jaren '50 en '60 van Chiara Samugheo in het Istituto Arte in Scena, Rome.

Aquattromani ('Metvierhanden'): door Gianfranco Gorgoni genomen reuzefoto's van veertien grote Italiaanse kunstenaars, die hun foto's zelf hebben 'bijgeschilderd'. Tot en met 4 februari in Palazzo Reale, Milaan.

De opening van het operaseizoen in de Scala van Milaan is toch doorgegaan. Reprises van Die Zauberflöte op 9, 12, 15, 17, 19, 21, 23, 29 en 31 december. Dirigent Riccardo Muti, regie Roberto De Simone, costuums Odette Nicoletti.

Ontdekt: een door Guido Reni (1575-1642) geschilderd doek van de heilige Paulus in de kerk Santa Maria della Vittoria in Rome.

Geopend: het eerste museum in Italië voor decoratieve kunst in Villa Boncompagni, Rome (bij de Via Veneto).

Het spoorstation Ostiense in Rome, in 1990 gebouwd als air terminal, is bij gebrek aan reizigers verbouwd tot een concerthal.

Gerestaureerd na tien jaar arbeid: de in vijf jaar (1499-1504) geschilderde fresco's van Signorelli in de Cappella Nuova in de Dom van Orvieto.

De Opera van Turijn heeft op 12, 14, 16, 17, 19 en 20 december een musical van Kurt Weill op de agenda staan, Street Scene.

Gerestaureerd: de voorgevel van het Palazzo Senatorio op het Capitool in Rome, geschilderd in de okeren kleur uit de baroktijd.

NEW YORK

Belangrijke fototentoonstellingen: * Het ik en zijn dubbelganger - Een eeuw fotoportretten in Italië: 400 portretten van fotografen als Richard Avedon, Ugo Mulas en de gebroeders Alinari. Tot en met 28 februari in Castello Sforzesco, Milaan. * Modena voor de fotografie: acht fotografen, onder wie Ralph Meatyard, Cindy Sherman en Joan Fontcuberta. Tot en met 7 januari in Foro Boario, Modena. * Paul Strand, tot en met 15 januari in het Alinari-museum van de geschiedenis van de fotografie, Florence. * John Chamberlain, tot en met 20 januari in Galleria Karsten, Milaan. * Frank Horvat, tot en met 30 december in Galleria Sozzani, Milaan. * Portretten van filmsterren van de jaren '50 en '60 van Chiara Samugheo in het Istituto Arte in Scena, Rome.

Aquattromani ('Metvierhanden'): door Gianfranco Gorgoni genomen reuzefoto's van veertien grote Italiaanse kunstenaars, die hun foto's zelf hebben 'bijgeschilderd'. Tot en met 4 februari in Palazzo Reale, Milaan.

De opening van het operaseizoen in de Scala van Milaan is toch doorgegaan. Reprises van Die Zauberflöte op 9, 12, 15, 17, 19, 21, 23, 29 en 31 december. Dirigent Riccardo Muti, regie Roberto De Simone, costuums Odette Nicoletti.

Ontdekt: een door Guido Reni (1575-1642) geschilderd doek van de heilige Paulus in de kerk Santa Maria della Vittoria in Rome.

Geopend: het eerste museum in Italië voor decoratieve kunst in Villa Boncompagni, Rome (bij de Via Veneto).

Het spoorstation Ostiense in Rome, in 1990 gebouwd als air terminal, is bij gebrek aan reizigers verbouwd tot een concerthal.

Gerestaureerd na tien jaar arbeid: de in vijf jaar (1499-1504) geschilderde fresco's van Signorelli in de Cappella Nuova in de Dom van Orvieto.

De Opera van Turijn heeft op 12, 14, 16, 17, 19 en 20 december een musical van Kurt Weill op de agenda staan, Street Scene.

Gerestaureerd: de voorgevel van het Palazzo Senatorio op het Capitool in Rome, geschilderd in de okeren kleur uit de baroktijd.

Meer over