REPORTAGE

Kunst kijken tussen de krokodillen

Diep in het regenwoud bouwt een Braziliaanse mijnmagnaat zijn museum voor moderne kunst. Een magische speeltuin.

Marjolein van de Water
Het kunstpark inhotim in de Braziliaanse mijnstreek Minais Gerais, opgericht door mijnmagnaat Bernardo Paz. Beeld Sebastian Liste / NOOR
Het kunstpark inhotim in de Braziliaanse mijnstreek Minais Gerais, opgericht door mijnmagnaat Bernardo Paz.Beeld Sebastian Liste / NOOR

Metalen sculpturen tussen de orchideeën, witte paviljoens in de bosrand, glimmende bollen in lichtgroene vijvers en vreemde installaties langs kronkelende zandpaden: het Braziliaanse museum Inhotim is een betoverende tuin, een futuristisch bos, een kunstcentrum en een privéverzameling die je niet snel vergeet. Het cultureel paradijs van 2000 hectare trekt bezoekers uit de hele wereld naar de heuvelachtige mijnstreek Minais Gerais.

Inhotim begon ooit als botanische tuin van de kettingrokende mijnmagnaat Bernardo Paz (64). Die kocht in 1982 een landgoed in de streek waar hij zijn fortuin had verdiend met de verkoop van ijzererts aan China. Paz is een selfmade man, een vroegtijdige schoolverlater die begon als bediende bij het pompstation en uiteindelijk maximaal profiteerde van de stijgende wereldvraag naar grondstoffen. Paz is ook een typisch voorbeeld van een miljonair die besluit mecenas te worden.

Dat besluit volgde op een hersenbloeding tijdens een zakenreis twintig jaar geleden. Paz ging minder managen, trok zich terug op zijn landgoed en besloot dat hij een originele erfenis wilde achterlaten. Op aanraden van goede vriend en kunstenaar Tunga deed hij zijn kunstcollectie van de hand, kocht nog meer omringend land en vulde zijn park met hedendaagse kunst. Eerst waren alleen genodigden welkom, in 2006 ging Inhotim open voor publiek. Paz loopt er dagelijks rond, herkenbaar aan zijn lange witte haar, als een rockster op leeftijd.

Private musea: booming en gratis

Het aantal musea dat volledig op privégeld draait, stijgt snel. Moderne mecenassen komen vooral uit Europa en Azië. Zij willen ‘iets teruggeven’ aan de regio waar ze leven.

Bezoekers

Het bezoekersgedeelte beslaat zo'n 140 hectare met daarop overblijfselen van Atlantisch bergwoud en een uitgebreide collectie zeldzame tropische planten. Verstopt tussen het groen liggen 22 galerieën, met werk van kunstenaars als Adriana Varejão, Navin Rawanchaikul en Matthew Barney. Langs de paden en in de tuinen duiken de sculpturen van onder meer Chris Burden en Cildo Meireles op.

'Wij willen dat Inhotim voor iedereen aantrekkelijk is', vertelt directrice Raquel Novais. 'Het is een plek waar kunstliefhebbers hun hart kunnen ophalen, maar er komen ook veel kinderen en mensen die nooit naar een galerie of museum zouden gaan. Voor veel van hen is Inhotim de eerste ontmoeting met kunst.' Samen met vier curatoren kiest eigenaar Paz welke kunstenaar een plek krijgt op zijn landgoed. 'Artiesten krijgen hier veel ruimte. Hun werk reflecteert de natuur, benadrukt de harmonie of zet daar juist vraagtekens bij.' Sinds de opening heeft Inhotim bijna twee miljoen bezoekers ontvangen. 'Vooral Brazilianen', zegt Novais. 'Maar er komen steeds meer buitenlandse toeristen.'

De galerieën en paviljoens liggen ver uit elkaar. De zon is fel en de heuvels hoog. Wie niet wil lopen kan voor zes euro extra de hele dag gebruik maken van elektrische karretjes die heen en weer pendelen. Maar wie maximaal van het duizelingwekkende landschap wil genieten, moet lopen. Gidsen vertellen bezoekers over de exotische bloemen en rondfladderende vlinders. Wie alle 1.300 soorten palmen wil zien, heeft een dagtaak.

Miguel Rio Branco

De drukst bezochte attractie is het Sonic Pavilion, een futuristisch bouwwerk van glas en staal van de Amerikaanse kunstenaar Doug Aitken. In het midden van de ronde ruimte ligt een tweehonderd meter diepe put met daarin microfoons. Dankzij een vernuftig versterkingssysteem kunnen de bezoekers live luisteren naar de brommende geluiden die de aarde diep van binnen produceert.

Ook de nabijgelegen galerie van de Spaanse kunstenaar Miguel Rio Branco is indrukwekkend. De foto's die hij in de jaren zeventig in de Braziliaanse stad Salvador maakte, zijn rauw en vol littekens. Prostituees, vieze nagels en wrang lachende gezichten met zwarte tanden slaan je keihard in het gezicht. In de kelder hangt recenter werkt. De op dunne doeken geprojecteerde beelden hangen los aan het plafond en wuiven zachtjes in de wind van een ventilator. Aangekomen bij het volgende paviljoen is het hoofd weer leeg.

inhotim.org.br

Meer over