Kundig, niet altijd spannend

GUIDO VAN OORSCHOT

Grote kans dat Wolfgang Sawallisch, de Duitse dirigent die afgelopen vrijdag op 89-jarige leeftijd is overleden, de boeken ingaat als de laatste kapelmeester. Dat is het spreekwoordelijke, uitstervende slag van de uitmuntend opgeleide, uiterst vakkundige Duitse dirigent die als kunstenaar niet altijd even spannend is. Toch heeft Sawallisch zich doen gelden met opera's van Richard Strauss, die hij in zijn twintigjarige periode als chef van de Bayerische Staatsoper in München veelvuldig heeft gedirigeerd.

Sawallisch werd opgeleid als pianist en dirigent. Na solide leerjaren in de Duitse provincie beleefde hij in 1955 zijn doorbraak tijdens het festival van Edinburgh, waar hij aantrad met de Berliner Philharmoniker. Na een chef-dirigentschap bij de Wiener Symphoniker (niet te verwarren met de beroemdere Wiener Philharmoniker), ging Sawallisch in 1971 als Generalmusikdirektor aan de slag bij de opera van München. In 1993 nam hij van Riccardo Muti het chefschap over van het Amerikaanse Philadelphia Orchestra, dat hij dirigeerde tot z'n 80ste.

In de platencatalogus pronkt Sawallisch met Straussopera's als Capriccio en Elektra. Ook zijn Wagners (Meistersinger, Tannhäuser) oogstten lof. Soms kroop hij achter de piano, als begeleider van liedzangers als Schwarzkopf, Fischer-Dieskau en Hampson.

Bij het Concertgebouworkest debuteerde Sawallisch in 1958. Naar zijn laatste Amsterdamse optreden nam hij in 2001 de Wiener Philharmoniker mee. Dit concert, met onder meer Schuberts Negende symfonie, tekende Sawallisch ten voeten uit: zelden opzichtig, maar tegelijkertijd verre van bleek.

Toen hij in 1960 de opera Die Soldaten van Bernd Alois Zimmermann afschreef als 'onuitvoerbaar', maakte hij een beoordelingsfout. Al gauw behoorde het stuk tot de canon van de 20ste eeuw. Intussen bestaat de kans dat Sawallisch uitgroeit tot een maestro van interstellaire populariteit. Aan boord van twee Voyagercapsules die in 1977 als boodschap aan buitenaardse levensvormen de ruimte in werden geschoten, bevindt zich een Mozartopname van zijn hand.

undefined

Meer over