Kun je iets doen tegen hoofdpijn door ijsjes?

Het is alsof er een mes vanuit je gehemelte via de neusbrug in je voorhoofd steekt: de kortstondige hoofdpijn die kan ontstaan tijdens het eten van een ijsje of het nuttigen van een ijskoud drankje is zo extreem dat tal van adviezen circuleren om die pijn de kop in te drukken. Toen het vakblad British Medical Journal een onderzoek naar het verschijnsel publiceerde, kwamen daar meer dan honderd reacties op, vooral van ervaringsdeskundigen. Heel hard met je duim tegen het gehemelte drukken, schreven ze, of met je tong. Een snufje zout slikken. Snel een glas water drinken. Welke tip werkt het beste?

Michel Ferrari, hoogleraar neurologie aan het Leidse LUMC en wereldwijd een van de voornaamste specialisten op het gebied van hoofdpijn, maakt korte metten met alle suggesties. Daarvoor legt hij eerst uit waar die 'ijspriemhoofdpijn' vandaan komt.

Hoofdpijn ontstaat als de vijfde hersenzenuw wordt geprikkeld, vertelt hij. Die zenuw heeft tal van verbindingen. Ook in het gehemelte zitten zenuwuiteinden die naar de vijfde hersenzenuw gaan. Als een ijskoud gerecht of drankje het gehemelte raakt worden die zenuwuiteinden geprikkeld en gaat er een impuls via de vijfde hersenzenuw naar de hersenstam, het onderste deel van de hersenen. Van daaruit gaat het signaal door naar de grote hersenen, waar de prikkels als pijn worden waargenomen.

Ruim eenderde van de mensen heeft weleens last van ijsjeshoofdpijn. Waarom de rest niet? Dat is nooit onderzocht, zegt Ferrari. 'De plausibelste verklaring is dat sommige mensen minder gevoelige zenuwuiteinden hebben. Patiënten met migraine hebben daarom vaker last van dit type hoofdpijn.'

Als de zenuwuiteinden in het gehemelte eenmaal zijn geprikkeld, en het signaal naar de hersenstam onderweg is, helpt niets meer om de naderende pijn te voorkomen, zegt Ferrari. Al die tips waarvan mensen zeggen dat ze werken, zijn in feite afleidingsmanoeuvres, verduidelijkt hij. 'Als je pijn hebt en ergens op drukt, ontstaat een psychologisch effect. Je wordt afgeleid waardoor je vaak minder pijn ervaart. Realiseer je dat pijn niets anders is dan een waarneming en dat valt te onderdrukken op psychisch niveau.'

Er is maar een goed advies, zegt hij: voorkomen dat koude dranken of gerechten je gehemelte raken. Of gewoon geen ijs eten.

Ellen de Visser

Ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar gezond@volkskrant.nl

undefined

Meer over