Krijgsmacht is liever klein en fijn dan groot en slecht

Een baantje bij defensie loop je niet zo gemakkelijk meer mis. Als je tevergeefs heb geaasd op een plekje bij de marechaussee, kun je bijvoorbeeld nog altijd de keuken in bij de Koninklijke Landmacht....

ROB GOLLIN

Van onze verslaggever

Rob Gollin

AMSTERDAM

'Wie eenmaal binnen is, zullen we niet snel laten gaan.' Kolonel der mariniers drs Peter van Eerden is sinds 1 april directeur Defensie Werving en Selectie (DWS), de nieuwe dienst die voor de krachttoer staat jaarlijks tienduizend nieuwe medewerkers aan te trekken.

DWS is de samentrekking van acht afzonderlijke organisaties die in de krijgsmacht al actief waren op dit terrein. Staatssecretaris Gmelich Meijling van Defensie onthult donderdag in Amsterdam in de marinekazerne aan de Kattenburgstraat het logo van de dienst, waar vierhonderd functionarissen werk zullen vinden.

'Het watervalsysteem' - het begrip is van Van Eerden - illustreert hoe defensie zich roert op de arbeidsmarkt. Onderdelen van de krijgsmacht die elkaar kandidaten toeschuiven, was een tot dusver onbekend fenomeen.

De leemte die dienstplichtigen achterlaten, heeft defensie tot een nog een nimmer vertoonde werving gedwongen. Van de tachtig miljoen gulden die Van Eerden jaarlijks tot zijn beschikking heeft, gaat zeker de helft aan dat doel op. Zelf nuanceert hij het bedrag. DWS blijkt onderdeel van een 'doelmatigheidsoperatie': het onder één dak brengen van de bestaande diensten levert jaarlijks een besparing van zes miljoen gulden op.

Campagnes woeden al maanden in het land: spotjes op radio en tv, billboards in de abri's, free publicity, 06-nummers, permanente en mobiele baneninformatiecentra en beroepenvoorlichters die contacten op scholen en arbeidsbureaus onderhouden en beurzen aflopen. Defensie heeft becijferd dat honderdduizend reacties nodig zijn om dertigduizend serieuze sollicitanten op te kunnen roepen. Dat betekent dat vanaf 1998, als de samenvoeging is voltooid, dagelijks 150 tot 200 kandidaten in Amsterdam zullen worden getest op hun psychisch en fysiek welzijn.

Van Eerden is optimistisch. De resultaten van de eerste helft van 1996 geven weer dat de streefcijfers op enkele procenten na al gehaald worden. Waarom ook niet? Er zijn er genoeg die 'een frisse neus willen halen', 'meer willen dan van acht tot vijf', 'het avontuur zoeken', 'weg willen bij moeders pappot' en 'graag de eerste stap naar zelfstandigheid zetten'. 'In een afgeslankt beroepsleger is echt geen ruimte voor verveling meer.'

Het echte jachtseizoen, beklemtoont de kolonel, begint pas in augustus en september, als schoolverlaters zich op de markt melden. Volgens berekeningen van Defensie kan DWS putten uit een doelgroep van van 150- tot 200 duizend 17- tot 27-jarigen.

Van verschillende kanten is gewaarschuwd dat defensie in de slag om verse beroepskrachten de eisen wel eens wat te soepeltjes kan gaan hanteren. Het gevaar van een slecht gemotiveerd, laag opgeleid en niet al te slim leger dreigt. Van Eerden kent de geluiden. Maar lombroso's komen er niet in.

Er bestaan voldoende waarborgen, meent hij. Het leger is natuurlijk gebaat bij een professioneel opererend apparaat. Bovendien weet de krijgsmacht zich 'in een glazen huisje'. 'De publieke opinie zou niet accepteren dat manschappen door ondoordacht handelen in body bags uit Bosnië zouden terugkeren.' Aan de minimumeis van lager beroepsonderwijs wordt niet getornd, een enkele uitzondering daargelaten. De kandidaat weet dat defensie controleert op drugsgebruik en justitieel en politiek verleden onderzoekt. Garanderen dat geen primitieve geest tussen de mazen door glipt, doet Van Eerden niet. 'Maar dat kun je natuurlijk nooit.'

Zal die selectie ook zo zorgvuldig zijn als de beoogde aantallen lang niet worden gehaald? Stellig: 'We doen geen concessies. Dan maar minder mensen. Liever klein en fijn dan groot en slecht.'

Door zich als een aantrekkelijke werkgever te presenteren, kan Defensie kieskeurig blijven, gelooft de directeur. Een degelijk salaris is een voorwaarde. Maar opleidingen die aansluiten bij een mogelijke loopbaan in de burgermaatschappij zijn ook belangrijk. Zeker met de wetenschap dat maar liefst zo'n 80 procent van de nieuwe medewerkers als Beroeps Bepaalde Tijd (BBT) wordt aangenomen: ze tekenen voor 2,5 jaar. Slechts voor een klein deel ligt een langdurige militaire loopbaan in het verschiet. De top is klein. Overigens verlengt bijna de helft van de BBT'ers het contract.

Voor een aantal functies zal het na het verdwijnen van de dienstplicht moeilijk zijn voldoende kandidaten te vinden, verwacht Van Eerden. Een jonge medicus die hunkert naar avontuur en verre horizonten kan ook terecht bij Artsen zonder Grenzen of Ontwikkelingssamenwerking. Informatica-technici weten zich zeer in trek bij het bedrijfsleven. En jonge muzikanten excelleren wellicht ook liever elders dan in een militaire blaaskapel.

Meer over