‘Kredietgaranties zijn een vorm van symptoombestrijding’

Met het reserveren van honderden miljarden euro’s zijn de Europese landen op weg...

Door onze verslaggever Michael Persson

Zijn oplossing voor de kredietcrisis stuurde Arnoud Boot (48, hoogleraar financiële markten aan de Universiteit van Amsterdam) een week geleden al in een kort mailtje naar de krant. ‘Kapitaalinjecties op grote schaal in levensvatbare banken, nationalisatie van niet-levensvatbare banken, extra liquiditeit voor de hele sector, en waarschijnlijk heb je dan nog grote garanties nodig om verdere onrust in te dammen.’

Een week later is zijn oplossing dé oplossing, in grote lijnen. ‘We gaan de goede kant op.’

Het kost nogal wat. Europa is alles bij elkaar opgeteld veel duurder uit dan de Amerikanen.
‘In Europa heeft elk land een paar grote banken die belangrijk zijn voor het systeem, in de Verenigde Staten zijn er minder. Maar daarnaast vergelijk je appels met peren. Die 700 miljard dollar van de Amerikanen is echt geld, bedoeld voor het opkopen van besmette assets. Die Europese bedragen zijn meer voor de bühne. Zo’n Nederlandse kredietgarantie van 200 miljard is bedoeld om teleurstellingen te voorkomen. Je moet met meer geld komen dan analisten en journalisten hebben voorspeld.

Als het goed is hoef je uiteindelijk maar heel weinig van dat geld echt uit te geven. Voor die kapitaalinjecties geldt een ander verhaal. Dat geld moet de staat investeren, maar verdient zich over een paar jaar hopelijk terug.’

Heeft Europa het dan beter gedaan dan de Amerikanen, met die 700 miljard dollar?
‘De Amerikanen zijn onhandig begonnen. Er is op zich niets mis met het elimineren van giftige assets. Die zijn per slot van rekening de bron van de crisis. Maar je kunt die assets niet weghalen zonder kapitaalinjecties, en dat waren ze aanvankelijk vergeten. Nu heeft minister Paulson gezegd kapitaal in die banken te willen steken, maar daar krijgt hij alleen aandelen zonder stemrecht voor terug. Dan heeft de staat dus geen controle op de banken, wat de redding veel duurder kan maken doordat ze onnodige risico’s blijven nemen.’

Doet Europa het wel volgens het boekje?
‘De combinatie van kapitaalinjecties, garanties én controle is goed. Die controle moet wel worden vastgelegd voor we het geld uitgeven. Het komt neer op een gedeeltelijke nationalisatie. Een manco in de Europese plannen vind ik dat ze weinig aandacht schenken aan die giftige activa. Daardoor lopen we het gevaar dat die door blijven zieken, en in 2009, als de kredietgaranties aflopen, nog steeds in de banken zitten. De kredietgaranties zijn toch een vorm van symptoombestrijding: de banken blijven elkaar wantrouwen, alleen dekt de overheid nu de risico’s.’

Dus moet de overheid net als de Amerikanen giftige hypotheekproducten gaan kopen?
‘Ik zeg niet dat de staat ze per se moet opkopen. Je kunt ze ook apart zetten, in een afgescheiden deel van de bank. Eigenlijk zoals met Fortis is gebeurd: Fortis België is de zogenaamde bad bank, waardoor de gezonde onderdelen het vertrouwen krijgen. Het slechte deel kun je vasthouden, opschonen en wachten tot iemand er een goede prijs voor over heeft.’

Moet dat bij alle banken gebeuren?
‘Ja, banken moeten schoner dan schoon worden. Mijn grootste zorg is dat landen het onderscheid tussen gezonde en ongezonde banken niet maken. De niet-levensvatbare banken moet je gewoon nationaliseren. Management eruit, keihard aanpakken, en in delen verkopen.’

Welke gezonde bank zal zich in Nederland trouwens melden voor een kapitaalinjectie? Dat is een teken van zwakte.
‘Ik pleit voor de Engelse oplossing. Laat alle bestuursvoorzitters langskomen, en laat ze allemaal gebruik maken van een kapitaalinjectie. Er is nooit een land ten onder gegaan aan te veel kapitaal.’

Meer over