Kraftlosigkeit

Acht studioalbums presenteerde Kraftwerk in het MoMA in New York. De aartsvaders van de house en techno hebben nu museale status.

GIJSBERT KAMER

Op de binnenplaats staat een grote witte koepeltent. In het MoMA PS1 in Queens, een dependance van het New Yorkse Museum Of Modern Art (MoMA), is een performance dome ingericht. Binnen is het donker, op het licht na van acht grote videoschermen, die rondom zijn opgehangen. Er klinkt elektronische muziek. Je kunt zitten of liggen op de kubusvormige kussens die samen een grote matras vormen.

Welkom bij Retrospective 1 2 3 4 5 6 7 8, de video- en geluidsinstallatie die de Duitse band Kraftwerk heeft ontworpen om hun oeuvre, acht studioalbums opgenomen tussen 1974 en 2003, aan de kunstliefhebber te presenteren.

Een aardig idee, de film duurt een uurtje en is onderverdeeld in acht clips die ieder een apart album belichten.

Het is aangenaam je even onder te dompelen in van alle kanten aanstromende geluidsgolven met elektronische muziek die per slot van rekening aan de basis stond voor vele hedendaagse muziekstijlen. Of het nu house, techno of hiphop is, je kunt Kraftwerk tot de aartsvaders rekenen. Wat de Beatles waren voor de rock 'n' roll, was Kraftwerk voor de dance.

Jammer dat het geluid zo zacht staat. De beelden, die we kennen als achtergrondprojecties van de Kraftwerkconcerten, zijn prachtig. Van de Kever en de Mercedes op de lege Autobahn tot de in zwart-wit gefilmde wielrenners door de Franse Alpen in het nummer Tour De France: het oogt allemaal fraai.

Maar voor een tentoonstelling die de geschiedenis van de band in kaart wil brengen, is het toch wat mager. Helemaal compleet is het retrospectief bovendien niet. Kraftwerk werd eind jaren zestig in Düsseldorf door Ralf Hütter en Florian Schneider opgericht. Voordat ze in 1974 doorbraken met hun album en de gelijknamige single Autobahn, maakten ze al platen, maar daar wordt door de band nooit meer aan gerefereerd.

De expositie is dan ook bedoeld als een soort toegift op de hoofdmoot van Retrospective 1 2 3 4 5 6 7 8: de acht live-concerten die Kraftwerk tussen 10 en 17 april iedere avond in het MoMA gaf. Steeds stond een ander album centraal. Er konden per optreden slechts 450 man in het atrium, wat natuurlijk veel te weinig was. In een uur waren alle kaarten weg, die vervolgens voor een veelvoud van de 25 dollar (dezelfde prijs als een entreekaartje voor het museum) werden aangeboden op internet. De gelukkigen die een kaartje hadden benachtigd, kregen tevens een 3D-bril, omdat de visuals driedimensionaal waren.

Wat wil curator Klaus Biesenbach en vooral de 65-jarige Hütter, die sinds het vertrek van Schneider in 2009 het enige originele bandlid is, met dit overzicht eigenlijk zeggen?

Goed, Biesenbach heeft Kraftwerk een museale status gegeven, maar waar een museum bedoeld is om kunst naar de mensen te brengen, houdt Kraftwerk het juist heel erg exclusief, voor zichzelf en 450 gasten, onder wie prijswinnaars en afgevaardigden van hoofdsponsor Volkswagen.

Hütter zegt dat voor hem de cirkel nu rond is. Eind jaren zestig kon Kraftwerk met hun futuristische elektronische muziek alleen terecht in de kunstgaleries van Düsseldorf, en nu staan ze in het MoMA, het Mekka van de moderne kunst.

Het doet allemaal tamelijk ouderwets aan en er worden veel kansen gemist. Waarom geen expositiezaal gevuld met het werk van Emil Schult, de man verantwoordelijk voor de meeste art-work en visuals van Kraftwerk? Waarom niet een beeld geven van de Kling Klang Studio in Düsseldorf waar alle Kraftwerkmuziek is gemaakt, veelal op analoge sequencers en synthesizers? En waarom niet gewoon ieder concert middels een live-stream voor iedereen beschikbaar maken? Wat dat betreft pakt het New Yorkse Metropolitan Museum de zaken moderner aan. Zaterdag gaf Philip Glass ter ere van zijn 75ste verjaardag met violist Tim Fainn het concert de Glass Chamber Works, dat live op internet werd gestreamd, en vanaf aanstaande woensdag opvraagbaar is.

Daar hadden Biesenbach en Hütter een voorbeeld aan kunnen nemen. Een achttal concerten voor de happy few en een video-installatie (nog tot 14 mei), meer was het met veel tamtam aangekondigde retrospectief uiteindelijk niet.

Als herinnering ligt in de museumwinkel wel een 'exlusieve' editie van hun cd-box Catalog met de acht albums. Die is precies hetzelfde als de in 2009 verschenen 'gewone' editie. Alleen is de doos nu zwart in plaats van wit en is er een sticker op geplakt met een nummer. Voor 160 dollar te koop, deze 'speciaal genummerde museum editie' in een oplage van 2.000 stuks, alleen verkrijgbaar in het MoMA.

Hoe ouderwets eigenlijk. Maar, zo liet Hütter vorige week aan The New York Times weten: een nieuwe plaat van Kraftwerk komt eraan. 'We zijn niet in slaap gevallen.' De Kraftwerkfan mogelijk wel: een nieuwe plaat wordt al sinds 2004 aangekondigd.

undefined

Meer over