Kosovo ontwaakt uit Midzomernachtmerrie

Het is maar goed dat papier niet naar lijken kan ruiken, want anders zouden de buitenlandse weekbladen te smerig zijn om te lezen....

Time spant de kroon met een kleurenfoto over twee pagina's van de schedel van een Kosovaarse vrouw die vorige maand met 21 andere inwoners van Cara Luka levend werd verbrand door Serviërs. De huid, haar ogen en tong zijn weggerot en haar mond met opmerkelijk gaaf gebit staat wagenwijd open, alsof ze nog gilt van de pijn. Time onthult 'het angstaanjagende bewijs van Serviës goed-geörganiseerde moordmachine.' Het is allemaal nog weerzingwekkender dan gevreesd. De 'afschuwelijke waarheid' heet het dossier van Time.

Nu de oorlog voorbij is, wordt Kosovo overspoeld door journalisten die op de ene na de andere oorlogsmisdaad stuiten. Alle verhalen getuigen van onvoorstelbare wreedheden, familiedrama's, angst en wraakgevoelens. 'Het is een ergere waarheid dan we hadden durven dromen', concludeerde de Amerikaanse president Clinton vrijdag op de G-8-top in Keulen.

Kosovo is volgens Time uit een Midsummer's Nightmare ontwaakt. Newsweek neemt Jamie Shea's kwalificatie 'Killing Fields' over en vertelt tot in de kleinste details wat er op 26 maart in het dorp Suva Reka, aan de weg van Prizren naar Pristina, gebeurde.

Op basis van ooggetuigenverslagen van twee vrouwen die aan de Servische paramilitairen wisten te ontkomen reconstrueert Newsweek hoe gemaskerde leden van de Zwarte Hand - een eenheid Servische ultranationalisten die al in Bosnië op grote schaal ervaring had opgedaan met etnische zuiveringen - op één dag van huis naar huis gingen en meer dan honderd etnische Albanezen in Suva Reka om het leven brachten. De lijken werden in massagraven aan de Reshtan-straat even buiten de dorpskern gedumpt.

Marinko, een commandant van de Servische politie (MUP) uit Pec, legt vlak voor zijn vertrek naar Belgrado onder het genot van een Fanta in Time uit hoe systematisch de Serviërs in Kosovo de dorpen uitkamden en uitmoordden. 'Eerst gingen de paramilitairen naarbinnen, vervolgens kwam de MUP erachteraan. Het Joegoslavische leger vormde de achterhoede van de operatie. We werkten allemaal samen.' Iedereen kreeg aparte bevelen van hogerhand. 'Ik heb alleen al vijfhonderd vermeende UCK-soldaten vermoord.'

Dat er ook burgers slachtoffer werden, was niet te voorkomen volgens Marinko. 'In elke eenheid zaten wel een paar gestoorden. En je hebt nu eenmaal niet voldoende tijd om die in het gareel te houden.' Marinko is vast van plan terug te keren naar Pec. 'Als de Albanezen mijn huis inpikken, vermoord ik ze.' Het zal een guerrilla-oorlog worden.'

Vooral in de Duitse weekbladen wordt veel aandacht besteed aan de dood van Stern-verslaggevers Gabriel Grüner en Volker Krämer. Vorige week zondag werden ze door Servische sluipschutters bij het dorp Dulje in een hinderlaag vermoord. Het tweetal was op weg naar Skopje om vandaaruit hun reportage en foto's naar het Stern-hoofdkwartier in Hamburg te seinen. Volgens ooggetuigen werden ze doodgeschoten toen ze uitstapten, omdat een rode auto uit Joegoslavië de weg blokkeerde. Met een Canadese legerhelikopter werd Grüner naar Skopje gebracht, waar hij bezweek aan zijn verwondingen. Fotograaf Volker Krämer overleed meteen.

Krämer en Grüner waren ervaren oorlogsverslaggevers. Toch vraagt de hoofdredacteur van Stern, Michael Maier, zich in een commentaar ('Liebe Stern-leser!') af of hij alles heeft gedaan om zijn verslaggevers voldoende te beschermen. Hadden wij de ramp kunnen verhinderen? Maier kan zijn eigen vraag niet beantwoorden, maar zal in het vervolg verslaggevers naar oorlogsgebieden blijven sturen, als tenminste alle mogelijke voorzorgsmaatregelen zijn genomen. 'Wij journalisten zullen ondanks alle gevaren naar de waarheid moeten blijven zoeken.'

Volgens concurrent Der Spiegel hadden Grüner en Krämer eenvoudigweg 'verdammtes Pech'. Ze waren op het verkeerde tijdstip op de verkeerde plek. Maar: waarschijnlijk hadden ze nog geleefd als ze satellietapparatuur bij zich hadden gehad. Dan hadden ze niet naar Skopje hoeven rijden om hun materiaal op tijd naar Hamburg te kunnen seinen.

Meer over