Kosovaren vullen geen 'Nederland' in

Het zit de Nederlandse selectioneurs in Macedonië niet mee. De eerste dag van hun missie is er één van chaos, misverstanden en bureaucratie....

Van onze verslaggeefster Corine de Vries

De acht missieleden kregen niet veel tijd om zich op hun opdracht voor te bereiden. Ze hoorden maandag dat ze dinsdag zouden vertrekken. Defensie vloog hen naar Skopje, waar ze werden ondergebracht in een legerkamp. Over de precieze invulling van hun missie moest de Kamer nog helderheid verschaffen.

'Maar de selectiecriteria zijn duidelijk', zegt missiecoördinator Jan Rietveld. 'Wij volgen volledig de richtlijnen van de VN-vluchtelingenorganisatie Unhcr. Voorrang hebben de meest schrijnende gevallen, gezinshereniging en vrijwilligheid.'

Aanvankelijk dacht Rietveld dat zijn ploeg de Unhcr zou assisteren bij het registreren van vluchtelingen. 'Maar ik heb net gehoord dat dat helemaal niet meer nodig is. Het meest acute probleem is nu dat Macedonië de vluchtelingen niet meer kan onderbrengen. De Unhcr smeekt ons bijna om zo snel en zo veel mogelijk mensen mee naar Nederland te nemen.'

Met deze smeekbede in gedachten vertrokken de acht Nederlanders naar Stankovac 1. Ze zouden op basis van de Unhcr-registratieformulieren snelle, korte gesprekken voeren met vluchtelingen, en met een polaroidcamera foto's maken ter vervanging van de afgenomen identiteitspapieren. De eerste dag hoopten ze al honderden kandidaten uit te zoeken.

Stankovac 1, even buiten Skopje, is het grootste vluchtelingenkamp in Macedonië. Op het terrein van een voormalig vliegveldje worden 29.300 Albanese vluchtelingen opgevangen. Soms met twee of drie gezinnen in een wankele tent. Het sanitair is minimaal, douchen kan er niet. De eigenaar van het terrein heeft de elektriciteit afgesloten. Hij wil de kampleiding spreken, en dat blijkt geen eenvoudig verzoek. De hulporganisaties zwaaien de scepter, maar wie van hen de baas is weet eigenlijk niemand.

Als een uur later de computers weer draaien, wordt duidelijk dat de vluchtelingen zijn geselecteerd op basis van het land dat zij als eerste keus hebben ingevuld. Het Nederlandse stapeltje steekt schamel af bij het Noorse en het Duitse, omdat die landen al vanaf het begin veel vluchtelingen hebben opgenomen. Maar ook België, Zwitserland en Albanië zijn populair.

'Duitsland heeft de eerste week bijna tienduizend mensen meegenomen zonder echt rekening te houden met familiehereniging. Daardoor heeft nu bijna iedereen in dit kamp wel een familielid in Duitsland. Voor andere landen is dat een belemmering om die mensen op te nemen', zegt Unhcr-coördinator Peeta Law uit India. Maar volgens Law willen de meeste vluchtelingen vooral heel snel weg uit het kamp, en maakt de bestemming hun niet veel uit.

Een andere Unhcr-medewerker, Carolin Spannuth, komt aanlopen met een stapel elders afgewezen medische gevallen. Een hoogzwangere, een blinde vrouw met epilepsie. 'Juist de mensen die het snelst hier weg moeten zijn niet overal welkom.'

Wat de selectie voor de Nederlanders niet eenvoudiger maakt, is dat zij de kandidaten in hun tenten moeten opzoeken. Anders zou er, zodra bekend wordt dat de Nederlanders ook vluchtelingen opnemen, binnen een mum van tijd een enorme rij ontstaan. Achter in de middag zijn op grond van het criterium gezinshereniging enkele namen en tentnummers geselecteerd.

De eerste speurtocht naar tenten is tevergeefs. De families blijken nooit gebivakkeerd te hebben op de plek van registratie. Maar uiteindelijk wordt in tent D156 een gezin aangetroffen. Twee zussen en een broer van wie de ouders in Rotterdam wonen, hun oom, tante en neefjes en nichtjes.

'Het was een goedbedoelde poging, maar het schiet niet op zo. Maar we weten nu wat de problemen zijn, morgen kunnen we echt aan het werk', concludeert Jan Rietveld in de auto terug naar Skopje. 'We zoeken de snelheid van de Duitsers en de zorgvuldigheid van de Unhcr', valt een collega hem bij.

Over de manier waarop de vluchtelingen naar Nederland vervoerd zullen worden, tast iedereen nog in het duister.

Meer over