Kosmonaut, goede zonnewind gewenst

Op 1 juli keert André Kuipers vanuit het ISS terug op aarde. Wat staat hem tijdens de landing te wachten?

ROB VAN SCHEERS

De start is al moeilijk genoeg, maar de landing is nog weer van een ander kaliber. In hun wijsheid besloten de Russen al ten tijde van Kosmonaut nummer 1 dat die landing niet zacht op zee, maar hard op land diende plaats te grijpen. Daarom kennen we de foto's van totaal verwrongen kosmonauten, die op de onmetelijke steppen van Kazachstan uitpuffen in een ligstoel. Meestal lachen ze er tevreden bij, want ook de kosmonauten weten dat meer dan eens Magere Hein in het ontvangstcomité stond opgesteld.

Verschrikkelijke dingen zijn er gebeurd op die steppes. Kosmonaut Vladimir Komarov sloeg er op 24 april 1967 te pletter, omdat de parachutes van zijn Sojoez-1 in de knoop raakten. Vier jaar later was het weer raak. Drie kosmonauten kwamen om toen voorafgaand aan de landing in hun Sojoez-2 de druk wegviel. Ze stikten. Ze droegen geen ruimtepakken; daarvoor was de cabine te klein.

Gelukkig viel er ook nog weleens iets te lachen. Kosmonaut nummer 2, de flamboyante German Titov, nam na zijn vlucht met de Vostok-2 direct een biertje. Daarmee zette hij het complete medische onderzoek naar zijn zeventien rondjes om de aarde op zijn kop.

Hoe kwam Kosmonaut nummer 1, Gagarin, terug op aarde? Hoofd Constructie Sergej Koroljov, het brein achter de katapultering van de eerste mens naar de ruimte, gaf zijn pupil minder dan 50 procent kans op een behouden terugkeer. Op de vroege ochtend van 12 april 1961 zei hij tegen Gagarin: 'Start noch landing zal gemakkelijk zijn en alles er tussenin ook niet. Ik wens je een goede zonnewind.'

Finale uitweg

In zijn reispakket kreeg Gagarin een paar opmerkelijke zaken mee: een persoonsbewijs, want niemand verliet de Sovjet-Unie zonder de benodigde papieren, alsook een revolver. Zogenaamd om op leeuwen te kunnen schieten, mocht hij per ongeluk landen in donker Afrika, maar evenzeer als finale uitweg, in het geval van mislukking.

Daar had het alle schijn van toen om 10.25 uur de bol niet kon loskomen van de aandrijfmodule en hij tollend door de dampkring kwam aansuizen. De temperatuur liep op en door groeiende G-krachten werd Gagarin in zijn stoel geperst. Hij dacht dat zijn bol in brand stond, maar de vlammen bleken 'slechts' de vuurtongen van het hitteschild. Uiteindelijk verliet Gagarin zijn geblakerde Vostok-1 per schietstoel, op 7 kilometer hoogte.

Met zijn parachute landde hij voor de verbouwereerde boer Jakov Lysenko, nabij Smelkovka in de regio Saratov. 'Goedendag. Wil ik mij even voorstellen? Mijn naam is Joeri Gagarin en ik ben de eerste mens die tot het sterrenstelsel is doorgedrongen.' Zijn glimlach deed de boer besluiten de hooivork neer te laten: dit was overduidelijk geen Amerikaanse spion.

Gagarins parachutesprong is lang door de Russen onder de pet gehouden, want daarmee voldeden ze niet aan de regels van de International Astronautical Federation. Een hoogterecord werd alleen erkend als de reiziger zou terugkeren in hetzelfde toestel waarmee hij was vertrokken. Die techniek deed pas na zes Vostokvluchten haar intrede, toen de Russen overstapten op het geavanceerder Voschodprogramma.

Een goede zonnewind wensen we André Kuipers op 1 juli ook toe. De Russen mogen graag snoeven dat de Sojoez het veiligste ruimteschip ter wereld is, helemaal zeker weten doe je het nooit. Wat Kuipers zal helpen, is dat hij de hele procedure in 2004 al eens heeft meegemaakt. Hij kent zijn Sojoez, zogezegd, maar laten we zo'n harde landing eens aan een Russische expert voorleggen.

Vast in de ruimte

In Sterrenstad, net buiten Moskou, wil Sergej Krikaljev (1958) daar wel iets over vertellen. Hij zat in de Mir toen de Sovjet-Unie in augustus 1991 implodeerde. Of hij maar even een dubbele dienst wilde draaien, een terugkeer was tijdelijk niet mogelijk. Zijn hachelijke avontuur vormt het onderwerp van de prachtige documentaire Out of the Present (1995). Als dank voor zijn opofferingen mocht hij in 1994 als eerste Rus mee met de Amerikaanse spaceshuttle.

Sergej Krikaljev, die lijkt op Edwin van der Sar, en anders dan veel van zijn Russische collega's geen vuistvol dollars vraagt voor een onderhoud, zegt: 'Het is een emotioneel moment om in een Sojoez door de dampkring te snijden, vooral in vergelijking met de fluwelen vluchten van de spaceshuttle. In een capsule gaat alles sneller, je voelt de heftige vibraties en het openen van de parachutes geeft een flinke schok. Toch is een landing op de steppe niet gevaarlijker dan op water, zoals de Amerikanen tot aan de komst van de spaceshuttle deden. Bij dit soort snelheden is de kracht van de inslag op land en water nagenoeg gelijk. Maar in het tweede geval had je kans op verdrinking, zoals Gus Grissom in 1961 bijna overkwam, toen hij zijn Mercurycapsule door een te vroeg opengesprongen luik op zee verspeelde.'

O ja, dat kan dus ook nog. Om maar te zwijgen van het ongeval met spaceshuttle Columbia, die voorafgaand aan de landing op 1 februari 2003 in stukken brak, na het falen van het hitteschild. Nee, die Kazachse steppen zijn heus zo gek nog niet. Stiekem moesten we toch maar even voor André Kuipers duimen.

André Kuipers en zijn medekosmonauten worden, als alles volgens schema verloopt, op 1 juli om 6.30 uur losgekoppeld van het ruimtestation ISS. Ze landen dan ruim drieënhalf uur later op de steppe in Kazachstan. De landing is live te volgen op Ned. 1 (vanaf 9.30 uur.). Op 30 juni is er om 22 uur een voorbeschouwing op Ned.1. De landing wordt op 1 juli 's avonds om 18.10 uur herhaald.

undefined

Meer over