'Korten kinderopvang houdt vrouwen thuis'

Hoogleraar economie Janneke Plantenga: vrouwen laten zich wel degelijk sturen door de kosten...

amsterdam De omvangrijke bezuinigingen in de kinderopvang zullen een groot effect hebben op de arbeidsparticipatie van vrouwen. Het demissionaire kabinet gaat er ten onrechte van uit dat vrouwen zich nauwelijks laten sturen door de kosten van kinderopvang.

Dit zegt Janneke Plantenga, hoogleraar economie aan de Universiteit Utrecht. ‘Ouders betalen nu bijna 30 procent van de kosten zelf, straks is dat 45 procent. Meer dan het ooit geweest is. Natuurlijk heeft dat effect. Veel gezinnen zullen het tweede – kleinere – inkomen volledig moeten besteden aan de opvang van hun kinderen.’

Plantenga ergert zich aan de verkeerde aannames in de discussie over kinderopvang. ‘Hoe zijn deze bezuinigingen te rijmen met de oproep aan vrouwen meer deel te nemen aan het arbeidsproces? Dat is hard nodig om de vergrijzing op te vangen en de schatkist te blijven vullen.’

Minister Rouvoet (Gezin) verwees na de aangekondigde nieuwe bezuinigingen op Prinsjesdag naar een rapport van het Centraal Planbureau (CPB), waaruit blijkt dat bezuinigingen in de kinderopvang een marginaal effect hebben op de beslissing van vrouwen om (meer) te werken. Plantenga: ‘Als het gaat om een paar tientjes per maand, dan is dat zo. Maar nu hebben we het over majeure ingrepen. Sommige gezinnen gaan twee tot drie keer zoveel betalen; duizenden euro’s per jaar meer.’

Voor de zomer was al bekendgemaakt dat ouders vanaf volgend jaar gemiddeld 77 euro per maand meer moeten betalen voor kinderopvang. Op Prinsjesdag werden echter forse nieuwe bezuinigingen aangekondigd. In de periode 2012 tot en met 2014 moet nog eens bijna 600 miljoen euro worden bezuinigd. In totaal gaat het dan om eenderde van het overheidsbudget voor kinderopvang.

Consultancybureau Buitenhek, dat in opdracht van brancheorganisatie MOgroep Kinderopvang de inkomenseffecten voor ouders heeft doorberekend, vindt het opvallend dat werkgevers buiten schot blijven. ‘Bij de totstandkoming van de wet Kinderopvang in 2005 was afgesproken dat ouders, werkgevers en het Rijk elk eenderde van de kosten zouden betalen. Werkgevers betalen nu 20 procent, de rest wordt aangevuld door de overheid. Dat gat op de Rijksbegroting blijft ook in 2011 en daarna bestaan.’

Onbekend is nog hoe het nieuwe kabinet de bezuinigingen zal doorvoeren. Aangenomen wordt dat het te vergoeden uurtarief wordt verlaagd van 6,25 naar 5 euro, aangezien dit in de verkiezingsprogramma’s van VVD en CDA is voorgesteld. Dit zou met name lage inkomens treffen omdat dan een vaste voet van 1,25 per uur wordt ingevoerd. Volgens Plantenga is het niet realistisch te verwachten dat kinderdagverblijven hun prijs verlagen naar 5 euro. ‘Ik heb niet het idee dat er heel veel geld wordt verdiend in de kinderopvang. De rekening komt dus volledig bij de ouders terecht.’

Uit berekeningen van Buitenhek blijkt dat ouders met twee kinderen die drie dagen per week naar de opvang gaan, door de nieuwe bezuinigingen gemiddeld 1.600 euro per jaar meer moeten betalen om de bezuinigingen op te hoesten. Wanneer dat gebeurt via een verlaging van het uurtarief betalen minima in 2014 ruim vijf keer zoveel als nu; 3.240 euro per jaar. Gezinnen met een inkomen van twee keer modaal betalen relatief minder meer; 3.109 euro tegen 2.186 euro nu.

Volgens Plantenga is het eerlijker om de overheidvergoeding voor opvang van het tweede en derde kind gelijk te stellen aan die voor het eerste kind. Dat leidt volgens de berekeningen van Buitenhek tot een evenwichtiger verdeling.

Meer over