Nieuws

Koranverbrander zet Zweden op z’n kop: Paasweekend verstoord door hevige rellen

‘Een regen van bakstenen’ richting agenten, auto’s die in brand werden gestoken en demonstranten die werden geraakt door politiekogels. Verschillende Zweedse steden werden tijdens de Paasdagen opgeschrikt door gewelddadige rellen, vooral gericht tegen de politie, na provocaties van de rechtsextremistische Rasmus Paludan.

Jeroen Visser
Een politiebusje gaat in vlammen op in het Zweedse Örebro. Beeld ANP / EPA
Een politiebusje gaat in vlammen op in het Zweedse Örebro.Beeld ANP / EPA

‘Ze zaten achter ons aan. Als er een politieagent op het grasveld was achtergebleven, kan ik garanderen dat die nu dood zou zijn geweest. Die zou zeker zijn gestenigd’, vertelde agent Alexander Jeremic aan de krant Dagens Nyheter.

De zware onlusten begonnen vrijdag in reactie op een provocerende actie van een Deens-Zweedse rechtsextremistische politicus, Rasmus Paludan. De politicus stak in Rinkeby, een voorstad van Stockholm waar veel migranten wonen, een Koran in brand. Daarna braken rellen uit. Later probeerde Paludan in de stad Örebro een soortgelijke manifestatie te houden, maar die werd vanwege de onrust op straat afgebroken. De politicus had vooraf toestemming gekregen voor zijn manifestaties.

‘Gerichte aanvallen van criminelen’

Paludan wilde zijn ‘Paastournee’ met Koranverbrandingen in het weekend voortzetten in de steden Norrköping and Linköping, maar besloot ervan af te zien. Desondanks kwam het in deze steden wel tot rellen. Zondagavond kwam het ook in Malmö tot een botsing tussen jongeren en de politie. In totaal werden 26 relschoppers gearresteerd. Evenzoveel agenten en 14 relschoppers raakten gewond. Drie van hen werden geraakt door een afketsende politiekogel, nadat er waarschuwingsschoten waren afgevuurd. Zeker twintig politieauto’s werden beschadigd of in brand gezet. Maandag bleven rellen uit.

Volgens politiechef Anders Thornberg was de afgelopen dagen geen sprake van een tegendemonstratie, maar van een gerichte aanval op de politie. ‘Criminelen hebben gebruik gemaakt van de situatie om geweld te gebruiken tegen de maatschappij, zonder enig verband met de manifestatie’, zei hij maandag tijdens een persconferentie. ‘Er is doelbewust geprobeerd om agenten te doden.’

Een deel van de daders zouden bekenden van de politie zijn en gelinkt aan criminele bendes, zei Thornberg, die het publiek opriep filmpjes te delen om de daders op te sporen. ‘Wat we hier zien zijn hele serieuze misdaden’, aldus Thornberg. ‘We moeten dit in de kiem smoren.’

Bendegeweld en segregatie

De analyse van de politie illustreert het probleem van bendegeweld waar Zweden mee te kampen heeft. Regelmatig worden de grotere steden opgeschrikt door schietpartijen en het land kent een van de hoogste moordcijfers van Europa. Veel van de bendeleden zijn jongeren met een migratieachtergrond uit achterstandswijken waar de werkloosheid hoog is en openlijk drugs wordt verhandeld. Veel jongeren staan onder druk om zich aan te sluiten bij een van de tientallen criminele bendes.

Het tegengaan van het bendegeweld en de segregatie is een prioriteit van de huidige regering en zal ook een belangrijke thema zijn bij de aanstaande verkiezingen in september. De huidige regering heeft beloofd meer politieagenten te gaan werven. Politiebaas Thornberg vroeg maandag om meer middelen. ‘We zijn met te weinig. We hebben al meer agenten dan eerst, maar de problemen in de samenleving groeien sneller dan het aantal nieuwe agenten.’

Opvallend genoeg wees de politiebaas niet naar Paludan, de Deens-Zweedse provocateur die met zijn Koranverbrandingen de geest uit de fles had gehaald. Het recht op politieke manifestaties en vrijheid van meningsuiting weegt zwaar in het Scandinavische land. Toch klonk de afgelopen dagen in diverse media ook kritiek op de politie die, ondanks het feit dat Paludan zijn acties had gestaakt, met veel man aanwezig was op de plek van de beoogde manifestatie. ‘We hadden geen plan’, zei agent Alexander Jeremic. ‘Wie of wat beschermden we? Een stuk gras. Waarom dan?’

Racistische uitlatingen

Het is niet de eerste keer dat Paludans Koranverbrandingen tot rellen leiden. In 2019, ook tijdens de Paasdagen, kreeg hij een tijdelijk een verbod opgelegd op politieke bijeenkomsten in de Deense voorsteden. Eerdere acties, waarbij hij een aantal plakken ontbijtspek tussen de bladzijden van de Koran legde en het boek op een wegwerpbarbecue gooide, hadden tot grote onrust geleid. Ook toen ontaardden tegendemonstraties in rellen, waarbij jongeren auto’s en containers in brand staken en met de politie op de vuist gingen.

Voor een van zijn racistische uitlatingen kreeg Paludan in 2019 een voorwaardelijke gevangenisstraf van veertien dagen. Hij werd daarna tijdelijk geweerd uit Zweden, maar dat besluit kon niet worden volgehouden omdat hij de Zweedse nationaliteit heeft. De politicus wil nu met zijn partij Stram Kurs (Strakke Koers) meedoen aan de Zweedse verkiezingen. Eerder haalde hij in Denemarken minder dan 2 procent van de stemmen, niet genoeg voor de kiesdrempel.

Paludan vertelde maandag aan de Noorse televisie dat hij weer in Denemarken is, maar binnenkort weer teruggaat naar Zweden voor nieuwe acties. Volgens de politie heeft hij geen vergunning voor nieuwe demonstraties.

Meer over