NieuwsDebat over steunpakket

Koolmees: van zzp’er tot bedrijf, bij velen zal het roer om moeten deze crisis

Nu het eerste kwartaal van de coronacrisis erop zit, moet de economie zich aanpassen aan de nieuwe realiteit. Zo zullen werknemers of zzp’ers die werk verliezen zich wellicht moeten laten omscholen, want de steun van de overheid is niet oneindig.

Minister Koolmees donderdag in de Tweede Kamer. Beeld ANP

Met die boodschap legde minister Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid woensdag in de Tweede Kamer verantwoording af voor het tweede pakket noodmaatregelen voor de economie, een pakket ter waarde van een kleine 15 miljard euro. Hoewel veel partijen op punten kritiek hebben, krijgt Koolmees in grote lijnen de steun die hij zoekt. 

Natuurlijk gaat het over de details van dat tweede noodpakket. Dat is soberder dan het eerste dat het kabinet met één klap in de wereld zette toen de nationale quarantaine op 12 maart werd afgekondigd en een groot deel van de economie op slot ging. Inmiddels is die quarantaine versoepeld en komt de economie weer een beetje op gang. 

Het tweede noodpakket geldt vier maanden, tot 1 oktober. Hoe het daarna verder moet, is tasten in het duister, schetst Koolmees. Hij haalt in herinnering dat het nog maar drie maanden geleden is dat de crisis uitbrak. ‘Dat lijkt een eeuwigheid geleden. Het is ingewikkeld en de onzekerheden zijn groot. Er zijn nauwelijks cijfers over de economische gevolgen beschikbaar. Het kan nog alle kanten op. Het Centraal Planbureau schetst scenario’s. In het ene zijn we volgend jaar boven Jan, in een ander krimpt de economie 10 procent en stijgt de werkloosheid tot 10 procent van de beroepsbevolking.’ 

Koolmees gaat ervan uit dat er in augustus meer gegevens zijn wanneer het kabinet over de begroting voor 2021 spreekt. ‘Met vakbeweging, werkgevers en kabinet kijken we wat na oktober nodig is.’

Scholing

Zij praten al over scholing van werknemers en zelfstandigen, de herinvoering van deeltijd WW – waarbij werknemers wel in dienst blijven bij het bedrijf maar deels WW krijgen –, vervroegde pensionering en hervormingen. Bij die hervormingen gaat het om de spelregels van alles wat te maken heeft met werk voor werknemers, flexwerkers maar ook zelfstandigen. 

Indirect krijgt Koolmees daarvoor steun, want vrijwel alle fracties vinden dat de coronacrisis de zwakten van de Nederlandse arbeidsmarkt schrijnend aan het licht heeft gebracht. ‘De coronacrisis’, vindt Hilde Palland (CDA), ‘legt pijnlijk de vinger op de zere plekken van onze arbeidsmarkt. Onder andere flexwerkers en zzp’ers vormen kwetsbare groepen.’

Maar het gaat in het debat vooral over de vraag hoe de reikwijdte van een noodpakket ingeperkt kan worden, nu de economie weer opstart. Is de versobering precies goed, te veel of te weinig ? Het eerste pakket werd unaniem gesteund, het tweede wordt breed gesteund.

Het gaat eerst nog over groepen die bij het eerste pakket van maart tot juni buiten de boot vielen. De laatste weken is voor veel groepen ‘iets’ geregeld. Zo ging juist deze week het loket bij het UWV open voor flexwerkers die tot juni geen of veel minder inkomen hadden dan in februari. 

Sociale zekerheid

Paul Smeulders van GroenLinks wil dat die regeling wordt verlengd. Waarop Koolmees reageert met een verwijzing naar de gebruikelijke sociale zekerheid: wie een halfjaar heeft gewerkt, kan drie maanden de werkloosheidsuitkering WW krijgen. Koolmees vindt het niet uit te leggen als een flexwerker langer dan drie maanden de nooduitkering krijgt.

De versoberingen in het tweede noodpakket moeten het bij sommige oppositiepartijen ontgelden. Nu wordt wel gekeken of een brodeloos geworden zelfstandige een partner met inkomen heeft. Dat gebeurde in het eerste noodpakket niet. Door die aanscherping raken tienduizenden zzp’ers de uitkering kwijt. 

SP, FvD en PVV hekelen die aanscherping. Koolmees en zijn staatssecretaris Tamara van Ark houden voet bij stuk. De zelfstandigen moeten zich aanpassen aan de veranderingen in de economie door de coronacrisis. Dat is ook de ratio achter de aanscherping van de steun aan bedrijven. Die mogen nu zonder boete wel mensen ontslaan, terwijl dat eerder niet mocht. 

‘Bedrijven moeten zich aanpassen aan de nieuwe realiteit’, betoogt Koolmees. Als werknemers of zelfstandigen daardoor hun werk en inkomen verliezen, moeten ook zij zich aanpassen met bijvoorbeeld scholing.

Ondanks coronasteun dreigen grote ontslagrondes
De coronasteun van de overheid heeft goed gewerkt om ontslagen te voorkomen, maar nu het tweede pakket loopt, begint het toch te kraken. Zo gaan bij de KLM, Tata Steel, de VDL Groep, de NS en Booking de komende tijd mogelijk veel banen verloren.

Krijgen deze keer alleen ‘goede’ bedrijven steun?
De rekening van de kredietcrisis kwam vooral bij de burger terecht. Om herhaling te voorkomen, zou de overheid in de coronacrisis alleen ‘goede’ bedrijven moeten steunen. Gaat dat ook gebeuren?

Zonder herstelplan dreigt lange sterfscène voor cultuur
De cultuurwereld dreigt dit jaar in totaal 2,6 miljard euro aan inkomsten mis te lopen door de coronacrisis. Om een lange sterfscène in de herfst te voorkomen roept de culturele en creatieve sector het kabinet op snel meer bezoekers toestaan en honderden miljoenen uittrekken voor een herstelplan. 

Meer over