Koole's PvdA

Op het congres van de Partij van de Arbeid, dat vanmiddag in Utrecht begint, neemt Ruud Koole na vier jaar afscheid als een van de meer succesvolle partijvoorzitters....

Toen de politicoloog Koole eind 2001 aantrad, kon hij geen invloed meeruitoefenen op de verkiezingscampagne van 2002, met Ad Melkert alslijsttrekker. Koole liet zich publiekelijk uit over de gebrekkigepresentatie van Melkert. Daarmee riep hij de toorn van de PvdA-top overzich af. Maar hij verwoordde wel de scepsis onder de actieve leden. Zij weigerden massaal het verkiezingsaffiche met Melkerts portret voor hun raamte hangen.

Meteen na de klap van de verkiezingsnederlaag begon Koole met hetorganiseren van de zelfkritiek (de commissie-De Boer), de democratiseringvan de organisatie en de programmatische heroriëntatie. Onder het motto'de kaasstolp aan diggelen', transformeerde de PvdA zich van een arrogantebestuurderspartij in een partij die wilde luisteren naar de mensen en deconfrontatie met de maatschappelijke werkelijkheid niet langer uit de wegging.

Wouter Bos kwam als partijleider naar voren uit de eersteledenraadpleging over het lijsttrekkerschap. De PvdA slaagde er vervolgensniet in de verkiezingsoverwinning van 2003 om te zetten inregeringsdeelname. De partij was nog te zeer met zichzelf bezig om metsucces te kunnen onderhandelen over een coalitie met het CDA. Velen in dePvdA haalden opgelucht adem toen de partij in de oppositie terechtkwam.

Koole en Bos hebben veel energie gestoken in de programmatischemodernisering van de partij. Terwijl Koole de PvdA links van het midden wilpositioneren, is de blik van Bos vooral op het politieke centrum gericht.Na veel discussie aanvaardde het congres vorig jaar een beginselmanifestwaarin afscheid werd genomen van oude socialistische dogma's, maar datverder niet echt tot de verbeelding spreekt.

Opvallend is dat over de andere programmatische koerswijzigingen zoweinig debat in de partij is gevoerd. Zou het werkelijk zo zijn dat inzakehet minderhedenbeleid, het sociaal beleid of de bestuurlijke vernieuwing,alle neuzen in de PvdA dezelfde kant op wijzen? Curieuzer nog is deommezwaai inzake Europa. Was de gehele partijelite voorstander van deEuropese Grondwet, de meeste PvdA-kiezers wezen haar af. Nu tapt de partijuit een heel ander vaatje, zonder dat er een haan naar kraait.

Met andere woorden: op papier heeft de PvdA onder leiding van Koolezich aardig aangepast aan het sinds 2002 gewijzigde maatschappelijkeklimaat. Maar of het kader en de achterban dat allemaal echt tot zichhebben laten doordringen, is zeer de vraag. Wat wil de Partij van de Arbeidmet Nederland nu de ploeg van Balkenende lijkt te zijn uitgeregeerd? Nadrie jaar luisteren en rapporten schrijven, wordt het tijd dat de partijhet politieke initiatief naar zich toe trekt.

Meer over