Konvooi met gifgas is jackpot voor Al Qaida

Welk 'gastland' zal Syrië's chemische wapenvoorraad opnemen en vernietigen? En hoe komt het arsenaal daar zonder dat terroristen ermee aan de haal gaan?

Geen van Amerika's bondgenoten staat te springen om Syrië's chemische wapens op te nemen en te vernietigen. Noorwegen weigerde, Albanië ook. Nederland, dat Albanië tot 2007 hielp zijn chemische wapenarsenaal te vernietigen, heeft er evenmin trek in; Den Haag heeft zich niet vrijwillig aangemeld bij de VN en het OPCW, de chemische wapenorganisatie, om 1,3 miljoen liter aan de dodelijkste gassen toe te laten - dit ondanks de hechte band met het OPCW, dat in Den Haag is gevestigd, en ondanks het feit dat een Nederlander, diplomate Sigrid Kaag, de vernietiging van het Syrische arsenaal leidt. 'We hebben geen verzoek van het OPCW gekregen', zegt een woordvoerder van Buitenlandse Zaken.

Wie is er straks wel zo gek om zich van Bashar al-Assads mosterdgas, sarin en VX te ontdoen?

Haast is geboden nu het OPCW en Syrië een gedetailleerd plan zijn overeengekomen om het arsenaal uit Syrië te halen en in een gastland te vernietigen. Binnen zes weken, vóór 31 december, moet het gevaarlijkste materiaal Syrië hebben verlaten. Uiterlijk 5 februari moet de rest zijn weggehaald, aldus directeur-generaal Ahmet Ümzücü van het OPCW.

'De meest uitdagende fase', zo noemt Ümzücü het transport van de 1,3 miljoen liter naar de Syrische havenstad Latakia en daarna naar een gastland. Daar aangekomen, moet het belangrijkste deel uiterlijk eind maart zijn verbrand of opgelost. Per 1 juli moet alles zijn vernietigd.

Kunnen deze ambitieuze deadlines wel gehaald worden nu Albanië het OPCW-feestje heeft verstoord? Tirana leek tot vrijdag de VS en het OPCW uit de brand te willen helpen. Het land dat in 1991 zelf opgescheept zat met dictator Enver Hoxha's geheime wapenvoorraad, meldde zich ooit als een van de eerste landen aan bij de Chemische Wapen Conventie (CWC). In 2007 werd Albanië de eerste lidstaat die zich onder toezicht van het OPCW ontdeed van zijn dodelijke arsenaal, waaronder mosterdgas.

Tot verrassing van Washington, zag Albanië vrijdag af van de moeilijke en vooral omstreden miljardenklus met Assads chemische arsenaal. 'Het is onmogelijk voor Albanië om deel te nemen aan deze operatie', zei premier Edi Rama na dagenlange protesten van boze bewoners, de oppositie en milieu-activisten. In Den Haag maakten Kaag en Ümzücü zich toen al op hun vernietigingsplan wereldkundig te maken.

Washington, dat flinke druk op NAVO-partner Albanië had uitgeoefend, zegt 'ervan overtuigd te zijn' dat de deadlines alsnog gehaald kunnen worden. Eerder noemden deskundigen België en Frankrijk als mogelijk gastland.

Transport van Syrië's chemische wapens naar de VS kan niet vanwege de Amerikaanse wetgeving. Bovendien zou Assad zich verzetten tegen vernietiging van zijn arsenaal in een Amerikaanse installatie. Assads bondgenoot Rusland zou een ideale optie zijn, ware het niet dat de Russen, evenals de Amerikanen, nog steeds druk bezig zijn met de vernietiging van hun eigen omvangrijke chemische arsenaal uit de Koude Oorlog. 'Ik doe een beroep op anderen om mee te doen aan deze internationale inspanning', liet Sigrid Kaag weten.

Over het transport van de havenstad Latakia naar een gastland hoeft het OPCW zich geen zorgen te maken: Noorwegen heeft voor dat doel een vrachtschip en een fregat aangeboden. Hoe de 1,3 miljoen liter aan strijdgassen veilig in Latakia te krijgen? Dat is wel een reden voor kopzorgen.

In theorie verschaft de verplaatsing door het verscheurde Syrië terreurgroepen als Al Qaida de mooiste kans in jaren om redelijk eenvoudig aan massavernietigingswapens te komen. Plannen om de bewaking van het konvooi te laten uitvoeren door een internationale troepenmacht, zijn in de afgelopen weken op niets uitgelopen. Het Syrische leger is nu volledig belast met de bewaking.

Hoe de Syriërs het levensgevaarlijke transport naar Latakia denken aan te pakken, konden Al Qaida en jihadistische groepen zoals Al-Nusra begin deze maand lezen in het Amerikaanse blad Foreign Policy. Zo'n veertig bepantserde vrachtwagens, te leveren door het OPCW, moeten straks vanuit Damascus en Homs met het chemische arsenaal langs strijdgebied rijden.

Het konvooi bestaat verder uit tien ambulances, tien brandweerwagens en tien tanks, elk gevuld met tienduizend liter water, mocht zich een besmetting voordoen. Zo'n driehonderd soldaten moeten de weg van Damascus naar Latakia bewaken.

'We hopen dat in al deze behoeften wordt voorzien om een succesvolle afloop mogelijk te maken', schrijft minister van Buitenlandse Zaken Walid al-Moallem in een brief aan OPCW-baas Ümzücü.

Dat de weg van Damascus naar de kust allesbehalve veilig is, blijkt uit de gevechten die zich er elke week voordoen. Amerikaanse functionarissen toonden zich maandag bezorgd over de kwetsbaarheid van het konvooi. Aan de andere kant: het regime-Assad verplaatst al ruim twee jaar het arsenaal naar diverse locaties, om aanvallen op de chemische wapenvoorraad te voorkomen. Tot op heden deed het dat met succes.

undefined

Meer over