Koning Bhumibol en zijn tot armoe vervallen onderdanen zijn ziek van het eeuwige politieke gekibbel De enige weelde die Thailand rest: twee complete coalities

Bangkok kent tal van rommelmarkten, maar de nieuwste - in een zijstraat van de eeuwig door files verstopte verkeersader Sukhumvit - valt op door zijn onalledaagse aanbod....

Van onze correspondent

Toine Berbers

BANGKOK

Op de 'Veiling van Voormalige Rijken' gaan de trofeeën van Thailands kortstondige economische glorietijd voor een prikje van de hand. Slachtoffers van de economische crisis die zich de mahoniemeubelen en Rolex-horloges niet langer kunnen veroorloven, oefenen hier nederigheid.

'We moeten accepteren dat ons land lang zo rijk niet is als we dachten', zegt Wasun Potipimpanon, een grijzende vijftiger met een witte honkbalpet. Wasun is een Mercedes-dealer, die zo weinig verkoopt dat hij zijn showroom beschikbaar heeft gesteld voor deze rommelmarkt. 'Er zijn nog steeds mensen die geld hebben voor luxe-artikelen', zegt hij optimistisch.

Hij hoopt dat het alom toegejuichte aftreden van premier Chavalit Yongchayiudh betere tijden inluidt. De impopulaire generaal, die gisteravond om middernacht de handdoek in de ring gooide, wordt verweten de Thaise crisis door zijn besluiteloosheid onnodig te hebben gerekt. Hij werd het eerste politieke slachtoffer van de economische crisis in Zuidoost-Azië.

Zijn politieke inertie heeft wel bijgedragen tot de malaise, maar de wortels van de crisis liggen veeleer in het exorbitante uitgavenpatron van de Thais. Want het koninkrijk leefde boven zijn stand. Zelfs Wasun is achteraf verbaasd dat zijn land, met een gemiddeld jaarinkomen van 5500 gulden (een derde van dat in Griekenland), zich heeft kunnen opwerken tot een van de grootste importeurs van het Stuttgarter automerk.

Thailand was een laatbloeier en wilde de verloren tijd inhalen. Met behulp van persoonlijke leningen permitteerde de snel groeiende middenklasse zich een air van 'het kan niet op'. De Thaise toeristen waren in Azië vermaard om hun losse hand van uitgeven. In Europa namen de duurdere kledingzaken en juweliers Thais sprekende verkopers in dienst.

Maar nu zijn de autoverkopen in Thailand met driekwart gedaald. Toyota heeft zijn twee fabrieken tot begin volgend jaar stilgelegd .

Op de 'Veiling van Voormalige Rijken' trachtte een dochterbedrijf van een Thais conglomeraat dat in moeilijkheden verkeert vorig week een zakenvliegtuigje te slijten. Het toestelletje, met slechts honderd vlieguren, moest voor de halve prijs van de hand: 4,75 miljoen baht (bijna 250 duizend gulden).

Maar stunts als deze ontketenden niet de stormloop op de laaggeprijsde westerse luxe-artikelen waarop Wasun had gehoopt. Een juwelier, die zijn trouwringen in de uitverkoop heeft gedaan, weet wel waarom de klanten wegblijven: 'De politiek'. Zolang Thailand niet weet wat voor regering het krijgt, 'koopt een bruidegom geen ring met diamanten voor zijn bruid'.

Maandag kondigde Chavalit zijn vertrek aan en dinsdag klom de effectenbeurs even uit het dal, met een stijging van 7 procent. Maar de politici vervielen zo snel in hun gebruikelijke gekibbel, dat koning Bhumibol (71) er niet goed van werd. De koninklijke lijfarts liet eergisteren weten dat Zijne Majesteits gezondheid achteruit was gegaan door de zorgen over de politieke situatie .

De populaire monarch, die gisteren zijn maandelijkse hartonderzoek onderging, had al eerder zijn ongeduld met het gebrek aan daadkracht van de politici laten blijken. Thailand is het epicentrum van de valutacrisis die de tijgereconomieën van het Verre Oosten door elkaar heeft geschud, maar het heeft zijn verantwoordelijkheid niet op zich genomen.

De devaluatie van de baht, begin juli, vormde het startsein. De regering moest deemoedig aankloppen bij het Internationaal Monetair Fonds, dat snel een reddingspakket van 35 miljard gulden in elkaar timmerde. Chavalits uit zes partijen bestaande coalitie wist de Thaise economie echter maar niet op het juiste spoor te krijgen.

Bangkok beleefde vorige week de primeur van een demonstratie vóór uitvoering van het pakket van het Internationale Monetaire Fonds. Tot nu toe bracht dit type bezuinigingen in ontwikkelingslanden alleen tegenstanders in het geweer. De premier schrok er zo van, dat hij de noodtoestand wilde uitroepen. Maar de generaals weigerden hun troepen de straat op te sturen.

'Dit is een belangrijk winstpunt. Het toont dat het leger politiek volwassen wordt', zegt Chaiwat Kamchu, hoogleraar politicologie aan de Chulalongkorn-universiteit in Bangkok. In mei 1992 werden democratische protesten nog bloedig onderdrukt. 'Nu weigeren de generaals partij te kiezen', zegt Chaiwat.

In plaats van zich oudergewoonte met de politiek te bemoeien, ruimde het leger gisteren de ravage op die de orkaan Lindahad aangericht in het zuiden van Thailand. Maar deze afzijdigheid heeft de Thaise politiek niet van de ene dag op de andere doorzichtig gemaakt. Onmiddellijk na het aftreden van Chavalit begon in achterkamertjes de koehandel over de formatie van een nieuwe regeringscoalitie.

Kort voor Chavalits vertrek hadden zich maar liefst twee coalities aangediend, die alletwee dachten over een meerderheid in het parlement te beschikken. De voorzitter van het parlement houdt de spanning erin tot maandag. Pas dan zal hij bekendmaken welke van beide kongsies de meeste steun in het parlement geniet: Chavalits coalitie onder leiding van zijn rivaal, ex-premier Chatichai Choonhavan, of de door zakenlieden en democraten op handen gedragen Chuan Leekpai, de ex-premier van de Democraten.

Het vertrouwen in de politiek wordt er niet groter op. De strijd gaat erom wie de komende vier maanden de verkiezingen mag organiseren, die moeten worden gehouden onder een nieuwe grondwet. Maar het is nog de vraag of de komende regering de bezuinigingen zal uitvoeren die Chavalit niet heeft aangekund.

Veilingmeester Wasun verwacht dat zijn voormalige rijken nog wel even zullen blijven komen. Onderwijzeres Darunee Teethamket trekt zich in elk geval niets aan van het politieke gekibbel. Zij aast op een uitverkoop-Volvo en heeft er tienduizend gulden voor uitgetrokken. Geen spaargeld, maar krediet. Het is niet zo makkelijk het verslavende kopen-op-afbetaling weer af te leren.

Meer over