AnalyseBrexit

‘Komt tijd, komt raad’ heet Mays nieuwe Brexit-koers

Dat het Britse parlement nog niet stemt over het Brexitakkoord speelt premier May in de kaart. Hoe minder tijd haar tegenstanders straks nog hebben om met alternatieve Brexitdeals te komen, hoe beter. Tegelijkertijd wankelt Mays positie in haar eigen partij, nu de benodigde 48 partijleden een brief hebben ingediend waarin ze het vertrouwen in haar opzeggen. Vanavond zullen de Conservatieven daarover stemmen.

Patrick van Ijzendoorn
Minister-president Mark Rutte ontvangt zijn Britse ambtsgenoot Theresa May voor een werkontbijt over de Brexit op het Catshuis.  Beeld Freek Van Den Bergh
Minister-president Mark Rutte ontvangt zijn Britse ambtsgenoot Theresa May voor een werkontbijt over de Brexit op het Catshuis.Beeld Freek Van Den Bergh

‘The clock is ticking’. Dat zijn de vier gevleugelde woorden die Michel Barnier de afgelopen twee jaar om de haverklap heeft gebruikt om de weifelende Britten eraan te herinneren dat de Brexit-besprekingen een deadline hebben. De tijd was de beste vriend van de man die de Europese Commissie vertegenwoordigde. Inmiddels is het gemoedelijke getik opgehouden en rinkelen de wekkers als in de prelude van Pink Floyd’s Time, maar de Britse premier heeft de sluimerknop ingedrukt om tijd te rekken. Komt tijd komt raad, is nu haar devies geworden.

Voor 21 januari, zo heeft de Britse regering beloofd, mag het parlement alsnog stemmen over het akkoord dat door waarnemers is vergeleken met een dodo, een zombie en de dode papegaai uit Monty Python’s Flying Circus. Geruchten dat het parlementaire kerstreces zou komen te vervallen bleken onwaar. May wilde het risico niet lopen zichzelf nog impopulairder te maken dan ze al is. Misschien zal ze de Kerst doorbrengen met David Copperfield, de Dickens-roman waarin de arme, ploeterende en hartroerende klerk Wilkins Micawber de hoop houdt ‘dat er iets opduikt’ om zijn leven te verbeteren.

Op het vasteland zal er niet zoveel opduiken voor de premier. Haar bezoeken aan Den Haag, Berlijn en Brussel zijn volgens critici vooral bedoeld om te laten zien dat haar akkoord echt het maximum haalbare is. Symbolisch hoogtepunt van het bezoek aan Berlijn was de haperende deur waardoor May niet meteen uit de auto kon terwijl de gastvrouw geamuseerd stond te wachten.

De Britse premier May en de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Beeld REUTERS
De Britse premier May en de Duitse bondskanselier Angela Merkel.Beeld REUTERS

Spoeddebat

In Londen liepen de emoties hoog op tijdens het spoeddebat over de uitgestelde stemming, waarbij oppositieleden zo hard tekeer gingen dat David Lidington, Mays plaatsvervanger, zich soms amper verstaanbaar kon maken. Door naar Europa te reizen, zo luidde het verwijt van Kamerleden, speelt May verstoppertje. Kritiek was er op de omgerekend honderdduizend euro die de regering had gespendeerd aan het aankondigen van het akkoord via Facebook en het feit dat journalisten eerder op de hoogte waren van het aanstaande uitstel dan de volksvertegenwoordigers.

Het krijgen van een beter akkoord is niet de ware inzet van May, maar het voor het blok zetten van haar vele critici. Hoe later de stemming plaatsvindt, hoe minder tijd haar tegenstanders hebben om een alternatief op tafel te leggen; wat de dreiging van een No Deal doet toenemen. Daarom zullen er komende weken meerdere waarschuwingen volgen over de gevolgen daarvan, waarbij de overheid tegelijkertijd moet oppassen dat ze geen paniek zaait. Voor de harde brexiteers is dit geen probleem: die zien geen problemen in een akkoordloos vertrek uit de Europese Unie.

Corbyn

De 48 brieven van Conservatieve brexiteers die nodig zijn om een leiderschapsverkiezing uit te roepen zijn binnen. Een leiderschapsverkiezing wordt vanavond verwacht. Daarmee handelen ze sneller dan de officiële oppositie. Grote vraag is waarom Jeremy Corbyn nog steeds geen motie van no confidence tegen May of haar hele kabinet heeft ingediend, ondanks aandringen van de Schotten, de liberaal-democraten en leden van zijn eigen partij. Volgens de Labourleider doet hij dat pas als het akkoord is afgestemd.

Zo’n motie tegen May zal het waarschijnlijk wel halen, met behulp van boze Tories, maar Labour schiet niet veel op met een wisseling van de wacht in Downing Street. Corbyn mikt op een motie tegen de hele regering en daar is nog geen meerderheid voor. Hij heeft geen haast en oordeelt, indachtig Marx’ theorie van de Verelendung, dat de politieke situatie voor de regering in de aanstaande ‘Winter van Onvrede’ nog veel slechter kan worden. Zijn credo is daarom vooralsnog: stoor je vijanden niet wanneer ze ruzie maken.

Tweede referendum

Bovendien zit de socialist in zijn maag met de steeds harder klinkende roep, met name binnen zijn eigen partij, voor een tweede referendum. Als hij op een of andere manier aan de macht komt, zal hij bijna gedwongen worden om zo’n volksraadpleging te houden en daar wil hij niet verantwoordelijk voor zijn. Liever koerst Corbyn, die net als May zowel voor- als tegenstanders van Brexit moet bedienen, af op een zachtere versie van het akkoord van May. De twee leiders zitten in een vergelijkbare situatie en beseffen dat het niet gaat om wat ze doen, maar wanneer ze iets doen.

Lees verder

De Brexitbedeltour van de Britse premier May eindigde dinsdagavond in Brussel zonder applaus. Het was een volle werkdag maar de door May vurig gehoopte concessie – een aangepast Brexitakkoord – bleef uit.

Patrick van IJzendoorn doet al vijftien jaar verslag van onze Britse buren. Sinds de bevolking voor de Brexit stemde, lijkt het wel een ander land, vindt hij. ‘De Britten zijn een stuk bozer geworden.’

Hoek van Holland vreest verkeersinfarct bij een harde Brexit: ‘Niemand weet hoe we dan die duizenden vrachtwagens hier gaan verwerken’

Groot-Brittannië heeft het recht om eenzijdig de Brexit in te trekken zonder toestemming te vragen van de lidstaten van de EU. Buiten het intrekken van de Brexit, zijn er nog vijf andere scenario’s mogelijk. Dit zijn ze.

Als het Britse parlement dinsdag zou hebben gekozen voor een ‘harde Brexit’, zal dat Nederland op korte termijn 2,3 miljard euro kosten.

Rotterdam bibbert voor de Brexit: de haven, douane, voedselinspecteurs en ferrymaatschappijen bereiden zich intensief voor op de Brexit, die al over 199 dagen is. Maar hun werk heeft geen zin als het bedrijfsleven rustig blijft afwachten tot het zover is.

Meer over