ReportageMassaal testen in Rotterdam

Komt Charlois niet naar de test, dan komt de test naar Charlois

In de Rotterdamse wijk Charlois is dinsdag begonnen met het grootschalig testen van de circa zeventigduizend inwoners. Laagdrempeligheid is het toverwoord. Gaat dat de bevolking, die tot nu toe niet erg testbereid was, over de streep trekken?

Een oudere inwoner van Charlois wordt door een wijkgenoot geholpen bij de ingang van de testlocatie. 
 Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Een oudere inwoner van Charlois wordt door een wijkgenoot geholpen bij de ingang van de testlocatie.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Met het testproject in zijn buurt is de man wel bekend, zegt een arbeidsmigrant in het Engels op de stoep voor de Poolse ­supermarkt. Maar de inwoner van de Rotterdamse wijk Charlois heeft het druk met werk, daarnaast heeft hij zich ‘een paar maanden geleden’ nog laten testen. Waarom zou hij zich dan nu preventief ­laten controleren op het ­coronavirus?

De supermarktbezoeker past precies binnen de doelgroep van het testproject; hij spreekt naar eigen zeggen ‘niet zo goed Nederlands’ en is daardoor moeilijker te bereiken met overheidscampagnes. Ook over de testcampagne blijkt hij slecht ingelicht. ‘Aan het einde van de straat heb ik wel een busje gezien.’

Na Lansingerland is de Rotterdamse wijk Charlois de tweede plek in Nederland waarin een grootschalig testproject van start gaat. Op tien extra locaties, waaronder de moskee en het wijkcentrum en mobiele testbussen, kunnen de zestigduizend inwoners van de wijk sinds dinsdag op het coronavirus worden getest. Ook zonder afspraak, ook zonder klachten. Door testen zo laagdrempelig mogelijk te maken, zullen meer inwoners de stap naar het wattenstaafje wagen, hopen het Erasmus MC en de lokale GGD.

Monsters van het rioolwater verraden dat het virus onder de bevolking van Charlois, die voor driekwart bestaat uit mensen met een migratieachtergrond, veel breder verspreid is dan de officiële GGD-cijfers laten zien. De hamvraag de komende weken: los je dat met een vrijer testsysteem op? 

Op de eerste pilotdag zit in de Laleli Moskee de loop er in elk geval nog niet direct in. Voor buurtbewoners komt het initiatief veelal als een donderslag bij heldere hemel.

Junko Huis staat deze dinsdag vaak verveeld tegen het podium van de moskee te leunen. De wattenstaafmeester van dienst testte ook de inwoners van Lansingerland, toen zij konden onderzoeken of zij besmet waren. De Lansingerlanders kwamen massaal opdagen. In rijen stonden de mensen buiten, hele families kwamen met elkaar naar de testlocaties. ‘Dat had voor een groot deel te maken met de Britse variant’, denkt Huis. De inwoners voelden de dreiging van een besmettelijker mutant en de actie was veel in het nieuws.

Tugce Yildirim, locatiecoördinator van de GGD, hoopt dat het persmoment in de middag de bekendheid bij buurtbewoners zal vergroten. Maar het middelpunt van de camera-aandacht, burgemeester Ahmed Aboutaleb, koestert zelf weinig illusies. ‘Deze mensen bereik je niet met een persconferentie van de minister-president. En ook niet met een ander soort nieuwsuitzending.’

Een rondgang door Charlois bevestigt zijn gelijk. De wijk bestaat uit mensen met Marokkaanse, Surinaamse en Turkse wortels en veel Oost-Europese arbeidsmigranten. Velen zijn de Nederlandse of Engelse taal onmachtig. En anders blijft het project nog steeds tamelijk lastig uit te leggen. Een Turkse man ziet geen noodzaak zich nu naar de testlocaties te begeven. ‘Dat heb ik al gedaan. Vorig jaar, toen ik klachten had.’

De inwoners die beter op de hoogte zijn van het project hebben moeite het nut ervan in te zien. ‘Als ik gezond ben, waarom zou ik mij dan laten testen op corona?’, vraagt een vrouw van Surinaamse afkomst zich af. Een vrouw met Pools accent weet zeker: ‘Het virus bestaat niet.’

Hoe valt daar tegenop te boksen? Aboutaleb ziet een belangrijke rol voor instanties en mensen met uitstraling in de gemeenschap. Poolse arbeidsmigranten moeten volgens hem geholpen worden door ‘medewerkers die de taal machtig zijn, en ze bezoeken op plekken waar zij komen’. Verder is ‘zo’n moskee aangesloten op honderden families en die zijn weer aangesloten op vrienden en tantes en ooms’. De imam van de Laleli Moskee sprak afgelopen vrijdag al over het project, zegt vicevoorzitter Ziyattin Komurcu. Hij hoopt dat mensen een gebed zullen combineren met een test, zeker als de imam daartoe aanspoort.

In een ideaal scenario ontstaat zo een domino-effect, dat steeds meer mensen in de wijk een asymptomatische test een aanlokkelijk idee vinden en zo beetje bij beetje de testbereidheid stijgt. Dit project duurt zes weken, benadrukt projectmanager Adnan El Kaka, het hoeft nog niet op dag één storm te lopen.

Dat het niet stormloopt, is soms ook wel prettig blijkt als een mevrouw van Turkse komaf de moskee binnenstapt. ‘Heeft u een afspraak?’, vragen de administratief medewerkers. ‘Een zorgpas?’ Het levert onbegrip op bij de vrouw, die denkt door te kunnen lopen. Ze wandelt voorbij het testhokje, linea recta richting een andere ruimte van de moskee. Drie medewerkers gaan met vaart in de achtervolging, waarna Yildrim de vrouw in het Turks uitlegt wat wél de bedoeling is.

Ze heeft een papiertje bij zich, met daarop haar naam en telefoonnummer. Het administratiesysteem van de GGD eist meer gegevens. Na de coronatest, buiten het gebouw, achterhaalt Yildrim het burgerservicenummer van de vrouw door met haar dochter te bellen. ‘Eigenlijk moet dat voor de test’, zegt Yildrim, ‘maar in dit geval dacht ik: ik spreek haar even achteraf aan.’

Lees ook: GGD trekt alles uit de kast om inwoners van Charlois naar de testlocatie te krijgen.

Meer over