'Kok is een nette man: geen dikke gouden ketting'

'Mijn droom is dat we in Nederland weer de gemeenschapszin voelen waar Nederland in het verleden zo sterk in was....

Van onze verslaggever AMSTERDAM

Minister-president Kok schetste gisteravond in De Balie zijn politieke droom in het slotdebat van de serie Hollandse Vergezichten. Het leek wel alsof de 'ideologische veren' die de PvdA-lijsttrekker enkele jaren geleden in zijn Den Uyl-lezing 'eigenhandig uit zijn vel trok', weer beginnen aan te groeien.

Kok wist wat hij kon verwachten, want de uitdager, de schrijver Adriaan van Dis, had zijn kaarten afgelopen zaterdag in de Volkskrant voor een deel op tafel gelegd met een gedicht geïnspireerd op Gorters Mei.

Visie, dát wilde Van Dis van de premier. Die smeekbede was niet voor het eerst aan zijn adres gericht. Van Dis, die de verbeelding verpersoonlijkte, vroeg een politieke bevlogenheid die de Nederlandse politiek voor het laatst domineerde in de jaren zeventig. Kok bereidde zich voor bij de advocaat van de duivel, die hem dat gebrek aan visie ook zo vaak had verweten: Felix Rottenberg, oud-partijvoorzitter van de PvdA.

Diens geest waarde weliswaar rond in het gesprek, maar vaker aan de zijde van Van Dis. Die was in de voorbereiding van het gesprek steeds wanhopiger geworden. Wat zou hij Kok moeten verwijten, want hij is 'een fatsoenlijke man, die geen dikke gouden ketting onder zijn overhemd draagt'. Kok vervulde de rol van de machtspoliticus, die wel een stapje verder wil komen, maar al heel lang is doordrongen van de smalle marges die de macht beperken.

'Waarom moet de economie toch steeds groeien?', wilde Van Dis weten. Als het geld naar de bijstandsmoeders en de leraren ging, oké. Maar zou het niet prachtig zijn als Kok in een oudejaarsspeech kon aankondigen: 'Landgenoten, ik heb goede berichten voor u. We hebben dit jaar 2 procent minder economische groei en 39 duizend landgenoten hebben hun baan ingeleverd aan hen die naar een baan snakken.' De armoede in de rest van de wereld zou verzacht kunnen worden als Nederland zijn economische groei inleverde.

Kok onthulde dat het beleidsmatig laten krimpen van de economie niet op de agenda van de ministerraad prijkte. 'Ik wil dat ook niet, dat is gewoon gevaarlijk.' Volgens de premier zou het poldermodel spoedig ineenzijgen als de economische groei 2 procent krimpt en de beroepsbevolking jaarlijks met 1 procent groeit. 'Je kunt beter anderen laten delen in de welvaart als je het zelf ook wat makkelijker hebt.'

Werkelijk genoten had Van Dis toen Kok vorig jaar de zeer gunstige optieregelingen voor topmanagers ter discussie stelde. Kok gaf aan dat hij 'het mes' wilde zetten in de 'extra genereuze' regelingen van degenen die van gewoon personeel loonmatiging verlangden. Om het vermeende onrecht aan de kaak te stellen, beenden de topindustriëlen Tabaksblatt (Unilever), Herkströter (Shell) en Van Lede (AKZO) naar de werkkamer van de premier.

'De drie ondernemers hielden een klemmend pleidooi de regels in hun eigen voordeel te veranderen', vertelde de premier. 'Ik heb gezegd dat daar geen sprake van kon zijn. Ze wilden zelf komen, ze waren snel weer weg.'

Meer over