Koersval toont Pekings onmacht

China is er niet in geslaagd een nieuwe koersval te voorkomen. Maandag sloot de beurs van Shanghai met een recordverlies. Grootschalige interventies, waaronder een verbod op het gebruik van het woord 'beurscrisis' door de media, haalden niets uit. Waarom niet? En wat zegt dit over China's reële economie?

De daling van Chinese autoverkopen in juni wijst op overcapaciteit. Beeld Liu tianfu/AP
De daling van Chinese autoverkopen in juni wijst op overcapaciteit.Beeld Liu tianfu/AP

Na drie weken van gestaag opkrabbelende koersen was de angst voor een totale ineenstorting van de Chinese aandelenmarkt enigszins weggeëbd. Maar de optimisten hebben te vroeg gejuicht. Maandag gingen de Chinese effectenbeurzen weer keihard onderuit.

De beursindex van Shanghai verloor gisteren 8,5 procent; het grootste dagverlies in meer dan acht jaar. Van schrik doken ook de beurzen in Japan, Europa en de VS in het rood.

De herstart van de Chinese beurskrach onderstreept hoe moeilijk het is een grote koersval te stoppen met grootschalige interventies. De Chinese overheid heeft 'de afgelopen weken werkelijk alles uit de kast getrokken' om de Chinese beurskoersen te stutten, zei de Britse beursanalist Andy Sullivan gisteren tegen persbureau Reuters. 'De beurs van Shanghai is op dit moment een kunstmatige markt die afhankelijk is van overheidssteun.'

Tussen 12 juni en 9 juli verloor de belangrijkste Chinese beursgraadmeter maar liefst 47 procent aan waarde. In de drie weken daarna herstelden de koersen zich en klom de index zo'n 20 procent. Die opleving van de koersen was vrijwel zeker te danken aan voor westerse landen ongekende staatsingrepen in de beurshandel.

Volgens de officiële cijfers groeit de Chinese economie nog altijd hard. Waarom hebben beleggers dan toch zo weinig vertrouwen?

Opnieuw mis

Een kleine opsomming: de Chinese overheid heeft grootaandeelhouders in Chinese bedrijven botweg verboden hun aandelen te verkopen. Staatsbedrijven kregen het bevel op grote schaal aandelen te kopen. Tweederde van de voor de zomer geplande beursgangen werd afgelast. Speculeren op koersdalingen is eveneens verboden. De Chinese centrale bank stimuleert aandelenaankopen met goedkope kredieten. Indirect heeft de overheid omgerekend minstens 450 miljoen euro op de effectenbeurzen gespendeerd om de koersen te ondersteunen.

En, niet onbelangrijk, de overheid censureert de berichtgeving in de Chinese media. De nieuwssite China Digital Times publiceerde gisteren de oekaze die financiële journalisten een maand geleden uit Peking kregen aangereikt. Daarin wordt hen gesommeerd 'objectief' te berichten over de kelderende koersen. Dat houdt blijkbaar in dat woorden als 'ineenstorting' en 'beurscrisis' te allen tijde vermeden dienen te worden. Ook 'discussie', 'diepgaande analyse' en het 'duiden van koersbewegingen' valt in de optiek van de Chinese machthebbers niet onder zorgvuldige journalistiek, net zomin als 'interviews met deskundigen'. Alleen informatie die afkomstig is van de Chinese Commissie voor Effectenregulering is geschikt om af te drukken of uit te zenden, aldus de instructies van de Chinese regering aan de media.

Dit alles heeft dus tijdelijk gewerkt, maar gisteren ging het opnieuw mis. De koersverliezen in Shanghai en op de iets kleinere beurs van Shenzhen zouden nog veel groter zijn geweest dan 8,5 procent als de Chinese beurshandel geen verliesbeperkende noodrem kende. In China wordt de handel in een aandeel automatisch stilgelegd zodra de waarde ervan in één dag meer dan 10 procent daalt. Gisteren gold dat voor bijna 1.800 bedrijven, ofwel ruim 60 procent van alle in Shanghai en Shenzhen genoteerde aandelen.

Een handelaar doet een dutje op de beurs van Peking. Beeld EPA
Een handelaar doet een dutje op de beurs van Peking.Beeld EPA

Zeepbel

Hoe dramatisch de verliezen op de Chinese beurzen ook zijn, ze moeten wel in perspectief geplaatst worden. Voordat in juni de steile weg omlaag werd ingezet, groeiden de beursbomen in Shanghai en Shenzhen tot in de hemel. Tussen juni 2014 en dezelfde maand dit jaar steeg de beursindex van Shanghai met 250 procent. In vergelijking met die extreme hausse is een koersval van 47 procent wat minder spectaculair. De meeste beursanalisten beschouwen de koersverliezen van de laatste maand dan ook als een gezonde marktcorrectie. Er zijn er ook die menen dat er sprake is van het uiteenspatten van een zeepbel. In dat geval kunnen de koersverliezen nog veel verder oplopen.

Waarom het sentiment onder Chinese beleggers, dat een jaar lang zeer enthousiast was, plotseling is omgeslagen, is onduidelijk. Wel duidelijk is dat de Chinese effectenbeurs rijp was voor een omslag, omdat beleggers steeds nerveuzer werden over de extreme koerswinsten. In de 'echte' Chinese economie is het namelijk niet alles goud wat er blinkt. Er zijn sterke aanwijzingen dat de economische groei in China terugloopt. De Chinese regering ontkent dat, maar het officiële groeicijfer is zeer onbetrouwbaar.

Dure biggen

Sommige beursvorsers wijten de omslag op de beurzen aan de sterk gestegen prijs van biggetjes. Chinezen eten veel varkensvlees. Daarom is de prijs van biggen een belangrijke component van de Chinese consumentenprijsindex, de belangrijkste inflatiemeter. Als varkensvlees duurder wordt, gaat de inflatie omhoog en daalt de koopkracht van de Chinese consument. Zorgen over stijgende inflatie zouden het beurssentiment hebben doen keren.

Anderen menen dat het te maken heeft met de sterke euro, waardoor Chinese exportproducten minder aantrekkelijk worden voor Europeanen, of met de aanstaande renteverhoging van de Amerikaanse centrale bank.

Een waarschijnlijker oorzaak is het domino-effect dat altijd optreedt bij sterke koersdalingen. Veel Chinese beleggers hebben aandelen gekocht met geleend geld, iets wat door de Chinese overheid werd gestimuleerd om de koersen op te jagen. Bedrijven en investeerders geven vaak aandelen in onderpand in ruil voor bancaire of andere leningen. Nu de koersen sterk dalen, wordt dat onderpand minder waard en moeten beleggers massaal aandelen verkopen om hun leningen af te lossen. Die verkopen zetten de koersen verder onder druk enzovoort. Een dergelijke race naar de bodem is altijd erg moeilijk te stuiten.

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant
Meer over