Koenders bekijkt verdere stappen na executie Ang

Minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken bekijkt de komende dagen wat mogelijke vervolgstappen kunnen zijn tegen Indonesië na de executie van de Nederlader Ang Kiem Soei. Dat zei de minister vanochtend in Brussel, waar hij overlegt met Europese collega's.

Indonesische politieagenten houden de wacht terwijl de executie wordt voorbereid. Beeld anp
Indonesische politieagenten houden de wacht terwijl de executie wordt voorbereid.Beeld anp

Koenders verwacht dat zijn Europese collega-ministers met afschuw zullen reageren op de berichten uit Indonesië. Koenders zei de huidige situatie 'zeer te betreuren' en 'te zoeken naar mogelijke vervolgstappen'.

Inmenging
De Europese Unie riep Indonesië vrijdag nog op de executies niet uit te voeren. Koenders en koning Willem-Alexander ondernamen diverse diplomatieke pogingen, maar er werd geen gehoor aan gegeven. Ang en vijf andere buitenlanders werden desondanks geëxecuteerd.

Koenders wil nu actie ondernemen, maar volgens Volkskrant-correspondent Michel Maas is dat alles behalve verstandig. 'Iedere vorm van buitenlands protest wordt hier opgevat als inmenging. Vooral als Nederland - voormalig kolonisator van Indonesië - dat doet. Het wordt gezien als bemoeizucht en arrogantie en zal averechts werken. Mensen zijn hier extreem nationalistisch, dat wordt er met de paplepel ingegoten, nu voelen ze zich in hun eer aangetast.'

Ook de lokale media helpen de negatieve beeldvorming ontwikkelen, zegt Maas. 'Kompas is een van de belangrijkste Indonesische kranten en schrijft vandaag in zijn commentaar dat Indonesië zich de wet niet laat voorschrijven en geen bemoeienis duldt.'

Minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken. Beeld anp
Minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken.Beeld anp

Rechtszaak

De uitkomsten van rechtszaken zijn slechts zelden accuraat, zegt Maas. Voor de gevangenis verzamelen zich actiegroepen die eisen dat de doodstraf uitgevoerd wordt. Die actiegroepen worden gesteund door de regering en hebben dus veel macht.

Ang kreeg in 2003 de doodstraf voor vermeende betrokkenheid bij de productie van xtc. Hij werd samen met nog vijf anderen door een vuurpeloton gedood. Volgens zijn advocaat Bart Stapert heeft Indonesië een politiek signaal afgegeven door zes mensen te executeren. Drugssmokkelaars en producenten weten bij deze dat er hard wordt afgerekend met drugssmokkel en -handel.

Ang Kiem Soei in 2003. Beeld REUTERS
Ang Kiem Soei in 2003.Beeld REUTERS

Verbolgen reacties

Ook Duitsland heeft verbolgen gereagerd op het nieuws. Koenders kreeg bijval van zijn Duitse collega: 'De doodstraf is een onmenselijke en wrede manier van straffen ongeacht wat de beschuldigde ten laste is gelegd. Indonesië heeft op veel punten een voortrekkersrol wat mensenrechten betreft op zich genomen. We roepen daarom Jakarta op die rol ook ten aanzien van justitie en strafrecht te vervullen', zei een woordvoerder van het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken vandaag.

Indonesië lijkt vooralsnog niet onder de indruk van de westerse verontwaardiging. Minister Koenders riep na de executie de Nederlandse ambassadeur terug uit Jakarta. Begrijpelijk, vindt Retno Lestari Priansari Marsudi, de Indonesische minister van Buitenlandse Zaken. Elk land heeft volgens haar het recht om zijn afgevaardigde tijdelijk terug te halen voor overleg. Zoiets gebeurt wel vaker, stelde ze. Veel verschil zal het niet maken. Indonesië houdt vast aan de antidrugswetten om een vuist te maken tegen de drugscrisis waar het land mee kampt. De betrekkingen tussen Nederland en Indonesië blijven in tact, meent het Indonesische ministerie.

Reclassering Nederland ondersteunt Nederlanders die gevangen zitten in het buiteland en heeft ook geschokt gereageerd op de executie van afgelopen weekend. Dat zegt directeur Sjef van Gennip vandaag. Ang werd regelmatig bezocht door een Nederlandse vrijwilliger en collega's van ons Bureau Buitenland', vertelt Van Gennip. 'Ze zijn aangeslagen door het nieuws van de executie.'

In samenwerking met andere organisaties diende Reclassering Nederland een gratieverzoek in bij de Indonesische president Joko Widodo. Die wees dit verzoek af.

'Verdrietig, afschuwelijk en mensonterend dat er anno 2015 nog landen zijn waar de doodstraf wordt voltrokken. Natuurlijk, sommige delicten zijn afschuwelijk en daar passen zware straffen bij. Maar geen doodstraf', benadrukt Van Gennip.

Meer over