Knausgård wil van overtollige lezers af

Een schrijver wil gelezen worden, maar onder te veel lezers kun je bezwijken. Arjan Peters vermoedt na lezing van de nieuwe Karl Ove dat die zijn roem een halt wil toeroepen.

Beeld Rein Janssen

In de zomer van 2014 stuurden de vrienden Karl Ove Knausgård en Frederik Ekelund elkaar lange e-mails, tijdens en over het WK voetbalkampioenschap in Brazilië. Ze kijken naar de wedstrijden - Karl Ove thuis in Zweden op de tv, Frederik ter plekke in de stadions - en doen elkaar verslag. De kopbal van Van Persie in de wedstrijd tegen Spanje was goddelijk, Arjen Robben is een begaafd speler maar niet iemand die je in je hart sluit, en wat treurig dat Suárez het toernooi moest verlaten na weer een aanval van tacomania, ziekelijke bijtlust.

De inhoud van de mails is net zo futloos als de titel van het boek waarin ze zijn gebundeld: Uit & thuis (De Geus; €19,95, verschijnt 23 februari). Onvoorstelbaar dat Knausgård dit onderonsje publicabel heeft geacht. De Noor moet hebben geweten dat dit ondermaatse gekeuvel grote groepen fans van zijn cyclus Mijn Strijd zal teleurstellen.

Mijn vermoeden is dat hij dit opzettelijk doet. Knausgård wil van zijn overschot aan lezers af. Zwijgen helpt niet, een zwijgende auteur maakt zichzelf alleen maar mysterieuzer. De enige manier om onhanteerbare roem een halt toe te roepen, is een tegenvallend boek uit te brengen. Dat zal ze leren, al die middelbare vrouwen die voor Knausgård in de rij staan als hij ergens aantreedt.

Een heel boek over voetbalwedstrijdjes van een tijd terug, met observaties die uitblinken in oppervlakkigheid: 'Het WK 2014 is voorbij en Duitsland is de nieuwe wereldkampioen. Ik heb de ceremonie niet meer gezien.'

Dit is niet leuk meer, heb ik J.J. Voskuil horen zeggen rond november 2000, de periode dat zijn faam een duizelingwekkende omvang had aangenomen: de verschijning van deel 7 van zijn cyclus Het Bureau was al aanleiding voor een item in het NOS Journaal. De schrijver en zijn vrouw konden niet eens meer ongestoord boodschappen doen. 'Tienduizend lezers', vond de auteur, 'méér hoef ik niet.'

Kort daarna gaf hij een reisdagboekje uit, waar lauw op werd gereageerd, omdat het een reisdagboekje was (in de Franse Alpen: 'Ik bel op naar Orpierre. Een man deelt me onvriendelijk mee dat hij niet te eten geeft en bovendien vol is'). Voskuil bracht vervolgens bij Van Oorschot drie uitputtende delen met wandeldagboekjes uit. De lezers haakten massaal af. Dat deed Voskuil goed. Het leven werd weer normaal.

Zoiets probeert Knausgård ook. 'Nu ga ik pannenkoeken bakken en het gras maaien, dan zal ik je brief lezen en misschien wat schrijven, maar waarschijnlijk niet, want we krijgen bezoek morgen en ik moet nog heel wat regelen.'

Ik waarschuw u, mede namens Karl Ove: dat Uit & thuis, daar is niks aan. Negeer het. Dat is voor iedereen het beste.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over